PN&HĐ: Cắt điện "đón đầu" và cuộc đua tự ứng cử

Cắt điện luân phiên hay tiết kiệm có thưởng?

Từ đầu tháng đến giờ, câu chuyện thiếu điện, cắt điện luân phiên đã "nóng dần lên". Mới tháng 3, thời tiết còn mát mẻ, nên chuyện cắt điện có thể không khiến người dân khó chịu như khi bị cắt giữa mùa nắng nóng, nhưng họ lại bức xúc vì điện vừa tăng giá ào ào đã bị cắt ngay, rồi Thứ trưởng Bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng vừa hứa hẹn có thể sẽ không phải tiết giảm điện mùa khô này (trong cuộc họp báo về tình hình điện mùa khô vào ngày 26/2) thì lại cắt điện, chẳng hiểu ra làm sao?

Nhớ lại năm ngoái, việc cắt điên luân phiên không công bằng, ưu tiên các thành phố lớn, "hắt hủi" các vùng nông thôn đã bị các ĐBQH lên tiếng mạnh mẽ trong kỳ họp quốc hội vào giữa tháng 6/2010. Người dân không khỏi bức xúc vì việc cắt điện thường xuyên lại xảy ra đúng những ngày nắng nóng nhất. Ở thời điểm đó, EVN cho biết lý do phải cắt điện luân phiên là do thời tiết năm nay có nhiều bất thường, nắng nóng và hạn hán kéo dài nên nguồn nước luôn ở mức báo động. Bên cạnh đó, do phải kết hợp sửa chữa đường dây, đảm bảo an toàn mạng lưới nên trong thời gian tới tình trạng cắt điện luân phiên tại nhiều địa phương trên cả nước là không tránh khỏi.

Không biết có phải việc cắt điện luân phiên bắt đầu ngay từ tháng 3 khi tiết trời mát mẻ là rút kinh nghiệm từ lời than thở của người dân năm ngoái không?

Nếu đúng thế, nghĩa là lời hứa hẹn của Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng vẫn còn nguyên hiệu lực. Rồi thời tiết năm ngoái đã bất thường rồi, nghĩa là năm nay sẽ không bất thường nữa, chứ không lẽ năm nào cũng bất thường cả sao? Bấy nhiêu dữ liệu, liệu có thể suy ra mùa hè năm nay người dân sẽ không phải khốn khổ vì cắt điện thường xuyên không nhỉ? Câu trả lời sẽ chỉ có sau... 2 tháng nữa.

Đáng chú ý là trong khi miền Bắc chỉ loay hoay cắt điện một cách thụ động, người dân cũng chẳng biết làm gì hơn là bức xúc, thì điện lực TPHCM lại có một chính sách rất thông minh để kéo người tiêu dùng lên chung thuyền. "tiết kiệm điện được thưởng".

Cụ thể, Tổng công ty Điện lực TP.HCM đã phối hợp với Hội Phụ nữ TP.HCM và trung tâm Tiết kiệm năng lượng triển khai chương trình hộ gia đình tiết kiệm năng lượng. Theo đó, các hộ đăng ký tham dự chương trình sẽ được theo dõi tiêu thụ điện trong ba tháng 4, 5 và 6.2011 rồi so sánh với ba tháng cùng kỳ năm 2010. Gia đình nào tiết kiệm được hơn 10% sẽ được tặng giấy chứng nhận gia đình tiết kiệm điện kèm theo phần thưởng 200.000 đồng/hộ. Những trường hợp tiết kiệm điện tiêu biểu nhất, mức thưởng đến 500.000 đồng/hộ.

Chuyện thoạt nghe có vẻ hơi... ngược đời. Lẽ thường tình, tiết kiệm chi tiêu là chuyện ai cũng muốn làm, nhất là trong cơn bão giá. Đằng này, tiết kiệm điện lại được lợi ích kép: vừa giảm được tiền điện phải nộp, vừa được thưởng thêm 200.000 đồng, thậm chí nếu may mắn còn thưởng thêm tới 500.000 đồng. Còn nếu chẳng may không tiết kiệm được điện thì cũng chẳng sao, nào có bị phạt hay phê bình gì? Lợi kép như thế, tin chắc sẽ có rất nhiều hộ gia đình hăng hái tham gia.

Nhưng nghĩ lại thì chính sách của điện lực TPHCM rất thực tế, bởi không thể cứ kêu gọi chung chung, rằng mong mọi người hãy tiết kiệm điện đi, khi nhiều người đã ăn sâu tư tưởng kinh tế thị trường, tôi có tiền trả thì đương nhiên phải có quyền tiêu. Chẳng thế mà chính Phó Thủ tướng Nguyễn Sinh Hùng khi trả lời chất vấn tại kỳ họp thứ 7 QH khóa XII đã đưa ví dụ "có gia đình sử dụng điện làm ấm hồ bơi, chi hàng trăm triệu đồng tiền điện mỗi tháng".

Tiếc thay, tổng lượng điện của cả nước chỉ có bấy nhiêu thôi, có người dùng xả láng thì chắc chắn sẽ có người chẳng có điện mà dùng. Đã có những đề xuất mang tính "thiết quân luật" để hạn chế những đại gia xài điện hoang phí. Nhưng kiểu chính sách cấm đoán đó, có đưa ra thế nào cũng còn phải phản biện chán chê mới có thể thành hiện thực. Chi bằng cứ linh hoạt, đẩy bóng vào tay người dân, để tự các gia đình cảm thấy có trách nhiệm trong việc cùng tiết kiệm điện với thành phố. Bởi theo EVN TPHCM, nếu vận động được những hộ dân thắp sáng sinh hoạt tiết kiệm điện hơn 10% thì TP.HCM không phải cắt điện do thiếu nguồn. Không chỉ khuyến khích người dân, bản thân ngành điện TP.HCM cũng hạ tổn thất điện năng trên lưới xuống dưới 6%. Còn sở Văn hoá - thể thao và du lịch thì yêu cầu các công ty quảng cáo, các cơ sở kinh doanh trên địa bàn TP.HCM triển khai cắt giảm ngay 50% lượng điện tiêu thụ trên các phương tiện quảng cáo. Đúng kiểu "nhà nước và nhân dân cùng làm".

Còn phải chờ xem kết quả của chương trình tiết kiệm điện được thưởng đến đâu? Rất mong TPHCM sẽ công khai danh sách các hộ được thưởng, để xem họ là những hộ dân thuộc tầng lớp nào, người nghèo, trung lưu hay người giàu? Lúc đó chắc chắn sẽ lại có chuyện để bình luận tiếp. Và giá như không chỉ TPHCM đi đầu, mà nhiều tỉnh thành khác - nhất là những thành phố lớn như thủ đô Hà Nội - chịu khó học theo, để không còn phải ca mãi bài ca "cắt điện luân phiên" nữa.

"Kẻ" ăn không hết, "người" lần chẳng ra

Tuần qua cũng kết thúc một chặng đường quan trọng trong hành trình bầu ra không quá 500 ĐBQH ưu tú cho khóa XIII: Hội nghị hiệp thương lần thứ hai (trong số 3 hội nghị hiệp thương để chọn ra danh sách chính thức cho bầu cử).

Điểm đáng chú ý đầu tiên là khối các cơ quan, tổ chức trung ương chỉ giới thiệu đúng 183 đại biểu, hoàn toàn trùng khớp với dự kiến số lượng ĐBQH (sẽ trúng cử) đã được phân bổ.

Vậy là, sau vòng hiệp thương đầu tiên của Mặt trận tổ quốc (MTTQ) với sôi nổi những đề xuất thay đổi về phân bổ số lượng, cơ cấu, nhưng không dẫn đến thay đổi nào. Đến hội nghị hiệp thương lần thứ 2, MTTQ chỉ còn biết 100% biểu quyết tán thành với danh sách Trung ương đã giới thiệu, bởi như lời ông Lê Truyền, Nguyên Phó Chủ tịch MTTQ Việt Nam đã chia sẻ "nếu không có số dư thì MTTQ biết lấy đâu ra người so sánh để chọn người này, không chọn người kia. Bây giờ mà bỏ đi bất kỳ ai trong danh sách là sẽ mất hẳn đi 1 suất của 1 bộ ngành nào đó rồi. Danh sách hôm nay đọc lên rất dài với gần 200 người nhưng chỉ là còn số vừa đủ để bầu đúng như vậy thôi chứ cũng có dư ra ai đâu để còn chọn lựa".

Nghĩa là, khối trung ương không chỉ không giới thiệu số dư để MTTQ có thể chọn lựa trong vòng hiệp thương, mà trung ương còn hoàn toàn tự tin rằng cả 183 đại biểu được giới thiệu sẽ chắc chắn trúng cử khi đưa ra cho cử tri bầu!

Vậy nên, cũng dễ hiểu khi gây chú ý nhất, được bàn tán sôi nổi nhất là thông tin xung quanh các ĐB tự ứng cử ở hai thành phố lớn: Hà Nội và TPHCM. Sau vòng hiệp thương thứ hai, hai thành phố đều "rôm rả" khi Hà Nội có 30 người tự ứng cử (trong tổng số 71 hồ sơ), còn TPHCM có 22 người tự ứng cử (trong tổng số 63 hồ sơ). Nếu không tính số ĐB tự ứng cử, Hà Nội và TPHCM đều giới thiệu 41 người ứng cử, cộng thêm với 11 ĐB của trung ương đưa về ứng cử tại địa phương, thì mỗi thành phố đã có tới 52 ứng cử viên cho 30 vị trí, tỷ lệ "chọi" khá căng thẳng rồi.

Cuộc đua càng thêm phần sôi nổi với sự tham gia của vài chục ĐB tự ứng cử ở mỗi thành phố, những con người không chỉ tha thiết mong được làm ĐBQH mà còn đủ dũng cảm để "tranh đua" với các ĐB "thành tích đầy mình" được trung ương và địa phương giới thiệu. Giả sử cả 30 người tự ứng cử kia ở Hà Nội và 22 người tự ứng cử ở TPHCM đều qua được vòng hiệp thương thứ 3 thì Hà Nội sẽ có tới 82 ứng cử viên chỉ để chọn 30, TPHCM thì chọn 30 trong số 74 ứng viên, sẽ là những cuộc đua vô cùng căng thẳng, sẽ khiến cử tri Hà Nội và TPHCM phải đau đầu để chọn ra những người thực sự xứng đáng đại diện cho mình.

Thảo nào, chính ông Lê Truyền cũng đã "chuyền bóng" cho MTTQ thành phố Hà Nội và TPHCM khi cho rằng MTTQ hai nơi đó sẽ có điều kiện và thời cơ để chọn được người tài, với lý do hai thành phố này đều có số dư cao, lại thêm tỷ lệ người tự ứng cử.

Nhưng nhìn từ một góc khác, đọc qua thông tin hội nghị hiệp thương lần thứ 2 tại rất nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, số người tự ứng cử đều rất "khiêm tốn", nhiều tỉnh không có người tự ứng cử, những tỉnh có phần lớn cũng chỉ 1, 2 người (như Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam, Hưng Yên 1 người, hay Bắc Ninh, Thanh Hóa 2 người...). Ngay cả nhiều tỉnh thành được tiếng năng động như Đà Nẵng, Bình Dương, Quảng Ninh... nhưng cũng không có người tự ứng cử.

Chạnh lòng nhớ lại trong tổng số gần 500 ĐBQH Quốc hội khóa XII vừa rồi, chỉ duy nhất một người tự ứng cử là Bác sĩ Nguyễn Minh Hồng, ĐBQH của tỉnh Nghệ An.

Như thế, lại thấy tiếc cho những người đã rất nhiệt huyết và dũng cảm để tự ra ứng cử ở hai thành phố lớn, sôi nổi nhất cả nước, để phải chịu một cuộc đua rất căng thẳng. Vẫn biết, mọi chữ giá như đều không thành hiện thực, nhưng vẫn giá như họ có được những lời tư vấn tốt hơn, để chọn lựa tự ứng cử ở những địa phương "dễ thở" hơn, tất nhiên phải là địa phương mà ĐB tự ứng cử đủ tự tin sẽ thuyết phục được cử tri ủng hộ mình, cơ hội cho họ chắc chắn sẽ nhiều hơn.

Chặng đường phía trước còn chông gai không chỉ với những ĐB tự ứng cử ở hai thành phố lớn, và như Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Văn Pha đã khẳng định, "trong số những người nộp đơn tự ứng cử khóa trước, Mặt trận đã chọn giới thiệu những người tốt nhất. Quyết định bỏ phiếu là ở cử tri". Hãy chờ xem!

Quốc hội ... lo xa

Chuyện cắt điện giữa mùa nóng hay chuyện những ĐB tự ứng cử nào sẽ trúng cử đều phải chờ vài tháng, riêng chuyện Luật thủ đô sẽ ngã ngũ chỉ trong vài ba ngày. Dù được thông qua hay không được thông qua vào cuối kỳ họp QH đang diễn ra, thì Luật Thủ đô vẫn là một ví dụ không thật vui cho Quốc hội khóa XII đang bước vào những ngày họp cuối cùng.

Được điểm danh từ năm 2008, trước cả khi Hà Nội mở rộng, từng được quyết tâm vào danh sách thông qua để làm "quà" kỷ niệm đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long rồi lại phải nhấc ra vì chất lượng không đảm bảo. Đến kỳ họp cuối năm 2010 (nghĩa là sau đại lễ), dự thảo Luật thủ đô chính thức được trình ra Quốc hội lần đầu tiên, và vấp phải nhiều ý kiến phản đối rất mạnh mẽ từ vòng đầu tiên của thường vụ Quốc hội. Là cơ quan thẩm tra dự luật, Ủy ban Pháp luật cũng không ngần ngại "bác" hàng loạt đề xuất của dự thảo, và báo cáo thẩm tra đã được rất nhiều đại biểu hoan nghênh vì tinh thần thẳng thắn.

Đến các phiên thảo luận tổ, thảo luận hội trường, các ĐBQH bồi thêm hàng loạt ý kiến, không chỉ băn khoăn về những đề xuất cụ thể của dự thảo luật, mà còn băn khoăn điểm "gốc gác" nhất, liệu có cần dự thảo luật Thủ đô hay không?

Nhớ lại trong phiên họp nhóm tổ Quảng Nam - Hưng Yên - Trà Vinh - Đắk Lắk dạo tháng 11.2010, khi Chủ nhiệm UB Pháp luật Nguyễn Văn Thuận băn khoăn không biết sau hàng loạt ý kiến đóng góp như thế, sẽ phải chỉnh sửa luật ra sao để trình ra vào kỳ họp tới (tức kỳ họp đang diễn ra - PV), ĐBQH Nguyễn Lân Dũng (Đắk Lắk) đã nhấn mạnh "đề ra mấy yêu cầu đó mà thảo luận không ra thì không thông qua được".

Đến phiên thảo luận tại Thường vụ QH vào giữa tháng 2, vị chủ nhiệm UB Pháp luật lại tiếp tục kiên trì bày tỏ tâm tư rằng "Nếu được, nên tạm dừng Luật Thủ đô để đầu tư tập trung làm cho ra ngô ra khoai, để có một cẩm nang cho chính quyền thủ đô sau này cứ thế mà làm".

Và những ngày này, trong kỳ họp cuối cùng này, dự thảo luật tiếp tục bị các ĐB phản biện mạnh mẽ, dù đã được chính Ủy ban thường vụ Quốc hội trình ra Quốc hội theo đúng thông lệ (chứ không còn do Chính phủ trình ra như kỳ họp đầu tiên nữa). Cảm nhận rõ ràng nhất, dường như chỉ các ĐB của Hà Nội mới tha thiết mong luật được thông qua trong kỳ họp này vì đã trì hoãn quá lâu, còn các ĐB không phải của Hà Nội khi phát biểu ý kiến đều tỏ rõ sự băn khoăn... y như những ngày đầu tiên mới thảo luận: cơ chế đặc thù cho thủ đô, biện pháp hành chính liệu có ngăn cản được sức ép dân số của thủ đô, rồi câu chuyện quy hoạch thủ đô còn đang ngổn ngang... Vẫn là những đề xuất thẳng thắn.

Xem ra, dù đã trải qua vài năm chuẩn bị, vài lần đưa vào rồi lại rút ra, dự thảo Luật Thủ đô vẫn không "tiến bộ" nhiều, nên đến lần thảo luận hội trường cuối cùng trước khi thông qua, vẫn là những đề xuất thẳng thắn kiểu "nếu có thể, hãy để luật này chậm lại", "thông qua mà làm chưa kỹ, không phát huy tác dụng thì đừng thông qua"...

Tiếc thay, đây đã là kỳ họp cuối cùng của QH khóa XII rồi, không lẽ lại để dự thảo sang cho QH khóa tới? Vậy nên, kịch bản dễ đoán trước là thường vụ QH sẽ gấp rút sửa chữa thêm một số điểm, đến ngày cuối cùng của phiên họp sẽ đưa ra giải trình, rồi các ĐB vẫn cứ bấm nút. Dù có phát biểu mạnh mẽ đến mấy thì cũng chỉ khoảng chục người nhiệt tình phản biện thôi? Vậy nên mới thường xuyên có chuyện, thảo luận tổ với thảo luận hội trường thì rất sôi nổi, nhưng đến khi bấm nút thông qua luật, lại toàn những số đẹp trên 80, thậm chí trên 90%? Chưa kể, ĐB Nguyễn Hồng Sơn (Hà Nội) đã vẽ trước đường đi khi đề xuất cần sớm ban hành Luật Thủ đô để giải quyết các vấn đề bức xúc hiện nay, và nếu trong quá trình thực hiện, thấy luật chưa phù hợp thì có thể tiếp tục chỉnh sửa. Luật chưa thông đã nghĩ dần đến chuyện chỉnh sửa, quả là ĐB biết... lo xa.

Khánh Linh (Tuần Việt Nam)