Rầm rộ khai thác đá opal – cancedone

 

Tình trạng khai thác, mua bán, vận chuyển đá bán quý opal – cancedone ở xã Đắk Gằn, huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông, bắt đầu diễn ra từ năm 2005. Sau một thời gian lắng xuống, nay tình trạng này tái diễn ồ ạt.

Opal – cancedone là loại đá có nhiều màu sắc. Các khối đá nhỏ được dùng làm trang sức, những khối đá lớn thường được dùng tạc tượng, trang trí. Hiện nay, đá opal – cancedone có giá trị kinh tế rất cao. Theo những người chuyên chơi đá cảnh, giá của đá tùy thuộc vào chủng loại, khối lượng, có khi đến cả tỉ đồng.

Vừa đặt chân tới địa bàn xã Đắk Gằn, đập vào mắt chúng tôi là cảnh mua bán náo nhiệt bên cạnh Quốc lộ 14, cách UBND xã Đắk Gằn hơn 1 km. Vừa đến xem một tảng đá opal – cancedone do hàng chục người khiêng lên xe công nông thì một người đàn ông kéo tôi ra xa, nói nhỏ: “Cục này tôi mua rồi, anh muốn mua thì qua nhà tôi, bao nhiêu cũng có, giá từ vài triệu đến vài trăm triệu”. 

Vừa rời xa chỗ mua bán trên, một thanh niên địa phương tên Y Nin đã đón đường chúng tôi chào bán 3 cục đá opal – cancedone mà hai bố con anh vừa đào được lúc chiều. Y Nin ra giá cho 3 cục đá là 7 triệu đồng và nói: “3 cục này không đẹp lắm mới có giá đó. Chiều hôm qua, tôi đào được 2 cục đẹp lắm, có người đã mua giá 10 triệu đồng”.

Qua tìm hiểu của phóng viên, tham gia khai thác, tiêu thụ đá opal – cancedone ở xã Đắk Gằn còn có nhiều người ở TPHCM, Hà Nội, Hải Phòng… Phần lớn các loại đá này được xuất lậu sang Trung Quốc, số còn lại được bán cho những người chơi đá cảnh trong nước.

Tuy bị cấm khai thác nhưng tình hình khai thác đá opal - cancedone vẫn rầm rộ ngày đêm. Tại đây, Công ty Cổ phần Vinamin (phường Nghĩa Tân, thị xã Gia Nghĩa, Đắk Nông) đưa 10 chiếc máy múc đến đào bới trên diện tích hàng chục hecta. Đất này là của người dân được công ty mua lại với giá hàng trăm triệu đồng/hecta. Vì được mua với giá cao nên nhiều người dân sẵn sàng chặt bỏ cà phê, tiêu… để bán cho công ty.

 

Cảnh mua bán đá tấp nập diễn ra cách trụ sở UBND xã Đắk Gằn hơn 1 km

Theo báo cáo của đoàn kiểm tra liên ngành huyện Đắk Mil vào ngày 14-3, trên địa bàn xã Đắk Gằn có 15 máy múc đang khai thác đá opal - cancedone. Đất đai bị đào bới, để lại nhiều hố sâu rất nguy hiểm. Khi cơ quan chức năng đến kiểm tra thì các chủ khai thác lẩn trốn.

Ông Nguyễn Xuân Khuê, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đắk Mil, cho biết: “Opal – cancedone là loại đá bán quý nên thẩm quyền cấp phép thăm dò và khai thác thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường.

 

 Hiện nay, trên địa bàn xã Đắk Gằn chưa có bất kỳ một đơn vị nào được cấp phép khai thác đá opal – cancedone. Tình trạng khai thác đá trái phép bắt đầu từ năm 2005 nhưng thực sự nóng trong vài tháng gần đây khi Công ty Cổ phần Vinamin tự ý tổ chức khai thác đá với quy mô lớn.

 

Hiện rất khó có thể chấm dứt tình trạng khai thác đá opal – cancedone trên địa bàn xã Đắk Gằn do lực lượng chức năng quá mỏng, trong khi các chủ doanh nghiệp thường thuê người dân tại chỗ khai thác và bảo vệ hầm mỏ”.

Chiều 4-3, một vụ sập hầm do khai thác đá đã vùi chết anh Y Ning (SN 1974) và anh Y Biết (SN 1981) cùng trú ở buôn Đắk Krai, xã Đắk Gằn tại bãi khai thác của Công ty Cổ phần Vinamin.

Số vụ khai thác bị xử phạt hiện nay cũng chỉ đếm được trên đầu ngón tay và mức xử phạt cũng không đáng là bao. Vừa qua, ông Nguyễn Thanh Đôn, ở TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, vận chuyển 6 m3 đá opal – cancedone trái phép bị cơ quan chức năng phát hiện. Chủ tịch UBND huyện Đắk Mil đã ký quyết định xử phạt hành chính với số tiền là 3,5 triệu đồng.

 

Theo một cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đắk Mil, việc xử phạt với mức quá thấp như hiện nay không đủ để răn đe. Cũng theo cán bộ này, do thiếu kinh phí nên mỗi lần lập biên bản tịch thu tang vật thì không có tiền để thuê phương tiện chở về.

 

 Có lần sau khi lập biên bản xử phạt hành chính đành để lại số đá opal – cancedone vừa thu giữ. Tối hôm đó, kẻ trộm đưa toàn bộ số đá đi tiêu thụ nhưng nhờ cơ quan chức năng phát hiện kịp thời nên yêu cầu chở luôn số đá đó về trụ sở huyện.