“Chiến dịch 100%” ở đây mà tôi muốn đề cập là việc tất cả các trường công lập trong Thành phố Hồ Chí Minh tìm mọi cách để đạt 100% học sinh tốt nghiệp phổ thông trong kỳ thi sẽ diễn ra gần 2 tháng nữa.
Các trường này tìm cách loại học sinh yếu để chỉ còn học sinh khá chắc chắn đảm bảo cho chỉ tiêu 100% của họ.
Các trường có thể nhận học sinh “bị loại trước” này là các trường dân lập và tư thục. Nhưng họ cũng ngưng nhận vào. Để nâng cao “thành tích”?
Học sinh mệt mỏi vì phải ráng sức. Và nếu bị loại thì thành bơ vơ chẳng biết đi đâu.
Bệnh thành tích này có thể đẩy nhiều học sinh và phụ huynh mắc bệnh tâm thần!
 |
| Ánh mắt người cha chờ con thi tốt nghiệp. Ảnh HC |
Tình trạng trên giống như một nhà cung cấp bảo hiểm y tế tìm cách chọn những người khỏe mạnh mua bảo hiểm. Đồng thời, họ ngăn cản những người có nguy cơ mắc bệnh cao mua bảo hiểm (bằng cách bắt khám bệnh trước hay nâng tỷ lệ tự trả của bệnh nhân lên cao).
Ngược lại, người dân khi biết mình có nguy cơ mắc bệnh cao mới mua bảo hiểm y tế. Khỏe mạnh thì không chịu mua. Kinh tế học gọi hiện tượng này là “chọn lọc có hại (hay chọn lọc ngược)– adverse selection”.
Hiện tượng trên xuất hiện trong các lĩnh vực bảo hiểm, giáo dục và nói chung trong các thị trường có tình trạng không đối xứng thông tin.
Động cơ thành tích (hay lợi nhuận) tạo khuyến khích cho các trường (các hãng bảo hiểm) chọn lọc như vậy gây tác hại cho học sinh (khách hàng). Chính sách của nhà nước phải tìm cách hạn chế những hiện tượng không lành mạnh như vậy. Từ cách nhìn kinh tế học đối với các hiện tượng như thế có thể gợi ý các chính sách khả dĩ.
Chúng ta chỉ hô hào để chống bệnh thành tích mà chưa thiết kế đủ các chính sách để chống tận gốc rễ căn bệnh đó.
Hủy bỏ việc thi tốt nghiệp như hiện nay mà cấp chứng chỉ đã học hết phổ thông (nếu cần) cho mọi học sinh đã học, sẽ dẹp tận gốc rễ bệnh thành tích ở bậc phổ thông. Cải tiến việc tuyển chọn vào đại học và cao đẳng như rất nhiều nước tiên tiến đã làm sẽ trải bớt áp lực học (gạo) đối với học sinh. Đấy là kiến nghị mà nhiều người đã đề xuất nhiều lần, nhưng chưa có sự cải thiện từ các khâu có trách nhiệm.
Cứ để hàng triệu trẻ em phải hết sức mệt mỏi đến mức có thể sinh bệnh thế này và làm cho phụ huynh luôn phải lo ngay ngáy về chuyện thi tốt nghiệp là có lỗi với thế hệ trẻ.
Nguyễn Quang A
Bee.net