Sự cố nhà 5 tầng ở Huỳnh Thúc Kháng bỗng nhiên sụp đổ đã dấy lên hồi chuông báo động tình trạng cơi nới, sửa chữa bừa bãi các công trình xây dựng riêng lẻ của người dân và sự xuống cấp của những công trình xây dựng cũ.
Theo kỹ sư xây dựng Nguyễn Đại Đức, Trưởng phòng dự thầu, Công ty CP xây dựng và kinh doanh địa ốc Hòa Bình, một ngôi nhà nếu tự nhiên bị sụt lún hoặc nghiêng và có nguy cơ bị sụp đổ, thì nguyên nhân chính đến từ cái móng nhà. "Trong TP HCM, hiện tượng nhà nghiêng và sụt lún ít hơn hẳn ở Hà Nội, hàng chục năm trong nghề, tôi để ý thấy rất hiếm nhà rơi vào tình trạng như vậy. Vì trong này khi xây nhà, họ thường làm móng cọc, dù nhà ống hay nhà biệt thự, diện tích bé hay lớn. Móng cọc là loại móng rất chắc chắn, có độ sâu từ trên dưới 15m trở lên. Còn ngoài Bắc, có thể có nhiều nhà không dùng móng cọc vì sợ tốn kém và mất nhiều thời gian, họ làm móng nông (độ sâu 2m trở lại). Một căn nhà dùng móng nông, nếu độ cao không tương xứng và nền đất không chắc chắn thì nguy cơ nhà nghiêng, sụt lún, thậm chí đổ sập là điều không sớm thì muộn cũng xảy ra", ông Đức giải thích.
Nguyên nhân thứ 2 là do kết cấu cột dầm bê tông cốt thép (các cột chính ở các góc). Nếu các cột này được thi công với tiết diện nhỏ hơn tính toán cần thiết và lượng sắt thép ở bên trong cột không đảm bảo, thì khung nhà sẽ không chịu được lực, khả năng nghiêng, đổ có thể xảy ra.
 |
| Vụ sập nhà ở Huỳnh Thúc Kháng đã dấy lên hồi chuông báo động về việc người dân cơi nới, sữa chữa bừa bãi các công trình xây dựng riêng lẻ. |
Một nguyên nhân quan trọng nữa là do địa chất của đất nền của căn nhà. Nếu nền đất yếu có thể gây nghiêng nhà và sụt lún. Tuy nhiên, nếu cả một khu dân cư mà chỉ có một ngôi nhà nghiêng, đổ như ngôi nhà 5 tầng ở đường Huỳnh Thúc Kháng (Hà Nội) vừa qua, thì nguyên cơ có thể không phải do đất nền. Vì nếu địa chất của đất nền yếu, cả khu vực đó sẽ bị, không riêng gì một nhà.
“Làm thầu xây dựng hơn chục năm nay, tôi khuyên người dân khi xây nhà, để đảm bảo an toàn lâu dài cho gia đình và hàng xóm xung quanh, nên làm móng cọc. Kể cả trong trường hợp đất nền yếu, chủ nhà cứ làm móng sâu 35 – 40m, thì nhà vẫn vững chắc”, ông Đức nói.
Ông Võ Hoàng Anh, Chủ tịch HĐQT Công ty CP IEC Việt Nam, một đơn vị chuyên tư vấn về xây dựng và tổ chức các khóa học về xây dựng, bất động sản cho hay, một nguyên nhân khác khiến ngôi nhà bỗng dưng nghiêng và sụp đổ là do thay đổi kết cấu chịu lực. Chẳng hạn, ngôi nhà ban đầu được tính toán chịu lực ở mức xây cao bốn tầng, với diện tích, độ sâu móng và tiết diện cột dầm bê tông cốt thép như vậy, nhưng sau đó chủ nhà xây thêm hai tầng nữa, hoặc cơi nới ban công, đặt những vật rất nặng lên trần nhà… khiến ngôi nhà không chịu được lực mới và nghiêng đổ, sụt lún. Trường hợp ngôi nhà 5 tầng ở đường Huỳnh Thúc Kháng mới đây có nhiều khả năng là do nguyên nhân này. Việc các tầng trên được cải tạo lại to hơn những tầng dưới, xây ban công, xây bể nước trên trần nặng hơn một tấn nhưng đặt lệch về phía ngoài, rồi lắp đặt thang máy… là những yếu tố làm biến đổi cấu trúc chịu lực ban đầu, gây mất ổn định tổng thể.
Những phân tích trên cho thấy sự đáng báo động về việc người dân cơi nới, sữa chữa bừa bãi các công trình xây dựng riêng lẻ.
Các kỹ sư xây dựng và giới chuyên gia trong ngành cho rằng, kiến thức và hiểu biết về an toàn xây dựng của người dân Việt Nam rất nghèo nàn. Ở các huyện xã, nông thôn, rất nhiều chủ thầu không có kiến thức và chuyên môn về xưng dựng nhưng vẫn ngày ngày đi xây nhà cho dân. Còn ở thành thị, vẫn còn rất nhiều chủ thầu và đa số thợ xây thiếu chuyên môn, kiến thức vẫn nhận làm các công trình lớn. Còn có một hiện tượng nữa là một số nhà đầu tư bất động sản nhỏ lẻ khi mua được một miếng đất, họ xây vài căn nhà ống liền kề để bán cho dân. Nhưng khi xây thì họ chỉ thuê một người vẽ bản thiết kế, và sau đó thuê nhóm thợ nhỏ thi công, song có nhiều thợ không biết đọc bản thiết kế.
Theo ông Vũ Gia Quỳnh, Tổng thư ký Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam, nói: “Nhiều nhà thầu mà còn nghiệp dư, kém hiểu biết, nói gì người dân. Dân ta hiện còn coi nhẹ vấn đề an toàn trong xây dựng lắm”. Ông Quỳnh phân tích, dù họ rất coi trọng cái nhà và luôn muốn xây bề thế, vững chắc nhưng lại không muốn bỏ tiền thuê thiết kế. Đặc biệt, những hộ gia đình có nhà cũ, muốn xây cao lên hoặc cơi nới, mở rộng thêm, thì phải thuê thiết kế để họ xem xét và có những tính toán phù hợp. “Tuy nhiên, trong trường hợp này, lại có những tình huống dở khóc dở cười mà tôi từng gặp. Nhiều nhà khi thuê đơn vị thiết kế, họ hỏi hồ sơ thiết kế cũ để biết kết cấu ngôi nhà, thì chủ nhà không đưa ra được, vì có đâu mà đưa, hoặc mua đi bán lại qua tay nhiều người, bản thiết kế đã thất lạc”, ông Quỳnh ví dụ.
Cũng theo ông Quỳnh, hiện ở nước ta chưa có luật gì cấm người dân không được xây nhà nếu không thuê chủ thầu và đơn vị thiết kế đủ năng lực, với những ngôi nhà diện tích bé. Với việc sữa chữa nội bộ căn nhà, luật xây dựng cũng ghi rằng không cần phải xin phép. Chỉ có Thông tư 39/2009/TT-BXD ban hành năm 2009 là hướng dẫn về vấn đề quản lý chất lượng xây dựng nhà ở riêng lẻ. Thông tư quy định rõ, đối với nhà ở riêng lẻ có tổng diện tích sàn xây dựng lớn hơn 250m2, từ 3 tầng trở lên thì bắt buộc chủ nhà phải thuê nhà thầu khảo sát xây dựng đủ điều kiện năng lực theo quy định và việc thiết kế phải do tổ chức, cá nhân có đủ năng lực thiết kế xây dựng thực hiện.
Có lẽ vì vậy, nhiều người vẫn vô tư cơi nới, xây dựng nhà cửa mà bỏ qua khâu an toàn xây dựng. “Tôi thiết nghĩ luật Xây dựng nên bổ sung thêm, nếu người dân cải tạo nhà cửa mà liên quan tới kết cấu ngôi nhà thì bắt buộc phải xin phép, để đảm bảo an toàn cho chính họ và cho những gia đình xung quanh”, ông Quỳnh nêu ý kiến.