Nhà máy điêu đứng
Đã từ lâu, các nhà máy chế biến nông, lâm sản trên địa bàn thị xã An Khê đều sử dụng nguồn nước của sông Ba để sản xuất. Tuy nhiên kể từ ngày thủy điện An Khê – Ka Nak chặn dòng, dòng sông bắt đầu cạn kiệt. Dù những người có trách nhiệm đã chạy đôn, chạy đáo để khắc phục nhưng vẫn không thể nào tìm ra nguồn nước để phục vụ sản xuất.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, với công suất hoạt động hiện tại là 4.500 tấn mía cây/ngày, nhưng đã hơn 5 ngày nay, nhà máy đường An Khê đang lâm vào tình trạng dở khóc, dở cười khi đang phải hoạt động cầm chừng dù đây đang là cao điểm của vụ ép mía.
Ông Nguyễn Đình Cương- Giám đốc nhà máy đường An Khê cho biết, để đảm bảo hoạt động hết công suất, mỗi ngày nhà máy cần 5.400 m3 nước. Nhưng hiện nay, do nguồn nước của sông Ba đã cạn nên nhà máy chỉ hoạt động được một nửa công suất. Điều này đã ảnh hưởng nhiều đến tiến độ sản xuất của nhà máy và việc thu mua nguyên liệu cho nông dân…
 |
| Nhiều dây chuyền của nhà máy đường phải ngưng hoạt động |
Không bi đát như nhà máy đường An Khê, nhưng với công suất hoạt động 60 tấn mì tươi/ngày, nhà máy chế biến tinh bột mì An Khê cũng phải dùng đến 5.000 m3 nước. Để đảm bảo cho nhà máy vận hành tốt, hơn một tháng trở lại đây, nhà máy chọn giải pháp tốn kém hơn đó là “bấm bụng” tăng chi phí mua các hóa chất để xử lý nguồn nước nhằm đảm bảo chất lượng nước phục vụ sản xuất. Điều này đã khiến nhà máy chế biến tinh bột mì “vô tình” mất thêm hơn 100 triệu đồng chi phí chỉ trong một thời gian ngắn…
Không chỉ các nhà máy lớn mới bị tình cảnh như vậy mà nó đã lan ra thành phản ứng dây chuyền đối với cả những cơ sở sản xuất nhỏ của người dân trên địa bàn thị xã An Khê. Do đó chỉ trong gần 1 tháng, các nhà máy trên địa bàn thị xã An Khê đã thiệt hại gần 5 tỉ đồng vì không thể hoạt động đúng công suất và chi phí phát sinh để xử lý nguồn nước bị nhiễm bẩn.
Người dân thiếu nước sạch
Tình trạng này cũng làm cho đời sống người dân gặp nhiều khó khăn, nhất là việc thiếu hụt trong nguồn nước sinh hoạt.
Hiện nay, trên địa bàn thị xã An Khê có 2.450 hộ dân đang sử dụng nguồn nước máy, với nhu cầu từ 1.500 m3/ngày đến 1.800 m3/ngày. Tuy nhiên, nhà máy nước An Khê không thể chạy hết công suất vì thiếu nước nên cũng chỉ đáp ứng được hơn 1.000 m3/ngày. Không những thế, nhà máy nước còn phải tăng thêm chi phí mua vôi, phèn… để đảm bảo quá trình lọc nước. Thời gian trước, phải gần 3 tháng nhà máy nước mới sục bể một lần thì hiện nay phải làm việc này hàng ngày, điều này cũng làm người dân thêm phần lo lắng.
Bà Nguyễn Thị Sương- Phường Tây Sơn (Thị xã An Khê) cho biết, nói thật, dù nhà có nước máy nhưng gia đình cũng chỉ dám dùng vào những sinh hoạt đơn thuần thôi. Hiện nay nước sông Ba ô nhiễm quá, không biết chất lượng nước thế nào. Chắc ăn nhất là mua nước tinh khiết về nấu ăn và uống. Không biết bao giờ mới hết cảnh khổ vì thiếu nước đây…
Vừa qua, nhà máy thủy điện An Khê – Ka Nak có động thái xả đập với 20 m3/giây để tăng mực nước cho sông Ba đồng thời giảm thiểu ô nhiễm. Tuy nhiên, đây cũng chỉ là giải pháp tạm thời. Vì về lâu về dài, ngay cả nhà máy thủy điện cũng thiếu nước để vận hành thì việc xả đập không biết đến bao giờ mới được thực hiện lại.
Trước mắt, hàng ngàn người dân, nhiều nhà máy đang từng ngày đối mặt với muôn vàn khó khăn. Tình trạng này mà kéo dài, e rằng vùng đất trù phú phía đông tỉnh Gia Lai sẽ biến thành vùng đất khát.
Yến Viễn (VTC News)