Nhu cầu mua được nhà, có một căn nhà thuộc sở hữu của chính mình vẫn đang là khát vọng của rất nhiều người nghèo, đặc biệt người nghèo đô thị. Nhưng, một nghịch lý đang tồn tại, đó là gần 1000 căn mở bán nhưng chỉ có hơn 300 hồ sơ đăng ký. Vì sao có chuyện ngược đời này?
I. Nhiều người nghèo ở Hà Nội chắc vẫn chưa quên cảm giác và hồi hộp, vừa tủi thân vào thời điểm tháng 9/2010 khi dự án nhà thu nhập thấp tại CT1 Ngô Thì Nhậm, Hà Đông của Công ty cổ phần Vinaconex Xuân Mai chào bán trên thị trường. Hồi hộp vì giá của nhà thu nhập thấp này được dự kiến chỉ 600 triệu đồng/căn 70m2, như thế khả năng mua được nhà của người nghèo, (những người có mức thu nhập 4 triệu đồng/tháng và diện tích ở chưa đủ 5m2/người- PV) là khá cao. Còn tủi thân vì đã là người nghèo còn có sự phân cấp nghèo, vì có thang điểm chấm nghèo.
Sau khi nhiều người nghèo bon chen, ngược xuôi hoàn tất thủ tục, sau cả cảnh hàng đoàn xe hơi sang trọng xếp hàng đến đăng ký mua nhà CT1 Hà Đông, 328 căn hộ của chung cư này đã tìm thấy chủ. Điều này "có vẻ" đồng nghĩa với việc 328 gia đình nghèo đã thoả mãn được mong ước có nhà.
 |
Dự án nhà thu nhập thấp Đặng Xá, Gia Lâm ế ẩm chỉ vì những tiêu chí kiểu như nhà chỉ bán cho người có hộ khẩu nội thành |
Sau CT1 Ngô Thì Nhậm, năm 2011 này, 6 dự án nhà thu nhập thấp tiếp tục được chào bán ra thị trường. Những tưởng, khi có nhiều dự án nhà dành cho người nghèo được bán cho người nghèo thì “cơn khát” nhà của người nghèo sẽ được thoả mãn. Nhưng không!
Dự án nhà thu nhập thấp thuộc dự án Khu đô thị mới Đặng Xá, Gia Lâm, do Công ty đầu tư phát triển hạ tầng- Tổng Công ty Viglacera là chủ đầu tư, từ ngày 10/3 đến ngày 10/4/2011 được mở bán. Kết quả, trong số 946 căn hộ được chào bán thì chỉ có 325 hồ sơ đăng ký mua, trong đó đã có 19 hồ sơ không hợp lệ.
Việc ế ẩm nhà thu nhập thấp tại dự án Đặng Xá khiến nhiều người không tin, bởi rõ ràng trên thực tế, những người nghèo vẫn rồng rắn nhau xếp hàng đi nộp hồ sơ. Dự án nhà thu nhập thấp Kiến Hưng còn bội thực hồ sơ khi có hơn 3000 hồ sơ đăng ký mua 846 căn hộ của dự án.
Anh Nguyễn Văn Hải, chuyên gia bất động sản cho biết, mục đích của việc hình thành loại nhà thu nhập thấp là để nhà ở đến với được số đông cán bộ, công chức, viên chức, những người có mức thu nhập 4 triệu đồng. Nếu thế, không nên đưa rào cản cho loại nhà người nghèo này bằng tiêu chí bán nhà cho người có hộ khẩu nội thành.
Trên thực tế, các cán bộ công chức, viên chức không làm việc tập trung ở Hà Đông, Gia Lâm, Long Biên hay một ví trí nào khác. Người ta không thể “chạy” đổi địa điểm đăng ký hộ khẩu để đủ điều kiện nộp hồ sơ mua nhà. Trong khi về nguyên tắc, một người có thu nhập dưới 5 triệu đồng/tháng, chưa có nhà ở đã thuộc diện thu nhập thấp để đăng ký mua nhà bán riêng cho đối tượng này.
II. Khi thông tin về nhà thu nhập thấp Đặng Xá ế ẩm không có người đăng ký mua và chủ đầu tư phải có công văn đề nghị Sở Xây dựng tạo điều kiện cho tiếp tục nhận hồ sơ đăng ký mua bán nhà và mở rộng đối tượng được đăng ký (có hộ khẩu thuộc các huyện; đăng ký tạm trú dài hạn và đang làm việc tại các quận nội thành) nhiều người đã thốt lên rằng: đừng có lấy tiêu chí này nọ để áp đặt người mua nhà thu nhập thấp, vì không phải ai cũng mặn mà chạy theo đuôi loại hình nhà này.
Có lẽ, lý do tận cùng của cách nói này là việc chưa chào bán dự án nhà thu nhập thấp, các chủ đầu tư đã đưa ra mức giá ngang với giá nhà thương mại ở TP. Hồ Chí Minh. Dẫu rằng, theo giải thích của chủ đầu tư công nghệ áp dụng để xây dựng nhà thu nhập thấp ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh khác nhau. Và, TP. Hồ Chí Minh không xây nhà cao tầng đối với nhà thu nhập thấp, còn Hà Nội thì ngược lại.
 |
Nhà thu nhập thấp Kiến Hưng có tỷ lệ "chọi" cao hơn cả nhà CT1 Ngô Thì Nhậm. |
Tuy nhiên, có ai cấm các chủ đầu tư không đề xuất và áp dụng công nghệ hợp lý, cách làm hợp lý đối với loại hình nhà ở cho người thu nhập thấp để có mức giá hấp dẫn và phù hợp với đối tượng là người nghèo?
Trong một bài viết trên VnMedia liên quan đến vấn đề nhà thu nhập thấp, anh Trần Văn Hưng, một chuyên gia bất động sản cho rằng, chúng ta đang sai ngay từ tiêu chí đối với nhà thu nhập thấp. Nhà thu nhập thấp không cần phải xây dựng cao trên 8 tầng. Bởi, khi xây dựng trên 8 tầng, chi phí mà chủ đầu tư phải bỏ ra cho việc gia cố móng, cho hệ thống thang máy là vô cùng tốn kém. Phần tốn kém này tất nhiên không có chủ đầu tư nào chịu mà được quy vào giá thành mỗi m2 căn hộ cho người mua.
“Chính việc bất hợp lý trong việc xây dựng nhà thu nhập thấp này đã dẫn đến việc đội giá mỗi m2 căn hộ. Vì trên thực tế, đối với dự án nhà thu nhập thấp, chủ đầu tư đã được ưu ái rất nhiều”, anh Hưng nói.
III. Mặc dù đến thời điểm này, ông Nguyễn Quốc Tuấn, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội vẫn khẳng định rằng, không sợ các dự án nhà thu nhập thấp bị "ế" vì số người khó khăn về nhà ở rất nhiều. Theo ông Tuấn, hiện thành phố giới hạn người mua có hộ khẩu tại các quận, chưa mở rộng ra các huyện. Nếu hồ sơ nộp vào dự án Đặng Xá quá ít thì sẽ xem xét mở rộng đối tượng. Nhưng rõ ràng, nếu nhìn việc chỗ quá tải, chỗ đìu hiu trong việc đăng ký mua nhà thu nhập thấp của một số dự án tại Hà Nội cho thấy đang tồn tại thực trạng nhà thu nhập thấp bị “chê”.
Trong khi đó, ông Vũ Ngọc Đạm, Trưởng phòng phát triển nhà, Sở Xây dựng Hà Nội, cho rằng dự án nhà thu nhập thấp tại Đặng Xá (Gia Lâm) ít người nộp đơn có thể do người dân nội thành thiếu thông tin nên đổ xô nộp đơn tại dự án Kiến Hưng (Hà Đông). Sở Xây dựng đang tổng hợp số hồ sơ tại các dự án và kiến nghị với UBND thành phố về đề xuất của chủ đầu tư dự án Đặng Xá.
Có điều, nếu chúng ta không linh hoạt trong chính sách bán nhà đối với loại hình nhà người nghèo này thì việc lấp chỗ trống của nhà quản lý bằng cách xem xét mở rộng đối tượng hay điều chuyển hồ sơ đăng ký từ nơi đăng ký nhiều sang nơi đăng ký ít là rất kiên cưỡng.
Chúng ta đang trong quá trình thử nghiệm mô hình xã hội hoá nhà ở cho người nghèo, vì thế có thể vừa làm vừa sửa. Nhưng cần nhấn mạnh rằng, khi chưa có quy trình tổng thể áp dụng cho chính sách nhà ở với người nghèo thì người nghèo sẽ khó lòng được thụ hưởng chính sách một cách tích cực nhất. Và rất có thể còn nhiều dự án nhà thu nhập khác ngoài địa bàn Hà Đông sẽ tiếp tục được các chủ đầu tư có công văn đề nghị được tiếp tục mở bán đợt 2, đợt 3 vì vắng người mua.
Lam Nguyên (VnMedia)