Theo nhận định của các nhà nghiên cứu, chính trị gia, hành động cắt cáp thăm dò dầu khí của tàu Bình Minh ngày 26/5 và thái độ của Trung Quốc những ngày qua bộ lộ rõ âm mưu biến biển Đông thành vùng tranh chấp.
Đồng loạt lên tiếng
Ngay sau khi phát hiện sự việc tàu hải giám của Trung Quốc cắt cáp thăm dò dầu khí của tàu Bình Minh 02 thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) khi tàu này đang khảo sát địa chấn trong thềm lục địa của Việt Nam, Bộ Ngoại giao Việt Nam lập tức lên tiếng, bày tỏ rõ thái độ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của dân tộc Việt Nam.
Cụ thể, ngày 27/5 (một ngày sau khi xảy ra vụ việc trên) đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam đã gặp đại diện Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội để trao công hàm phản đối hành vi này của các tàu Trung Quốc.
Hai ngày sau (ngày 29/5), Bộ Ngoại giao cũng đã tổ chức họp báo khẳng định quan điểm của Việt Nam. Theo đó, “Việt Nam yêu cầu phía Trung Quốc chấm dứt ngay mọi hành động vi phạm chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam, đồng thời bồi thường thiệt hại cho phía Việt Nam”.
 |
| Một trang tổng hợp các bài phản đối hành động ngang ngược xâm phạm lãnh hải Việt Nam của Trung Quốc. Ảnh: N.Anh |
Bà Nguyễn Phương Nga, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, kịch liệt bác bỏ luận điệu của phía Trung Quốc (cho rằng Việt Nam đã tiến hành thăm dò dầu khí vi phạm chủ quyền của Trung Quốc và làm tổn hại tới lợi ích của phía Trung Quốc). Bà khẳng định khu vực mà Việt Nam tiến hành thăm dò hoàn toàn nằm trong vùng đặc quyền kinh tế và vùng thềm lục địa 200 hải lý theo Công ước Luật Biển quốc tế năm 1982. Đây hoàn toàn không phải là khu vực tranh chấp, lại càng không thể nói là khu vực do Trung Quốc quản lý. Cũng theo bà Nguyễn Phương Nga, phía Trung Quốc đang cố tình làm cho dư luận hiểu nhầm khu vực không có tranh chấp thành khu vực có tranh chấp.
Cũng từ đây, tất cả các tờ báo trong nước đồng loạt vào cuộc lên tiếng bảo vệ chủ quyền lãnh thổ Việt Nam. Các bài viết phân tích rõ hành động ngang ngược và những âm mưu lấn chiếm lãnh thổ của Trung Quốc. Đồng thời đăng tải các ý kiến, nhận định nói của các nhà nghiên cứu, chính trị gia xung quanh sự việc ngày 26/5 và tinh thần đồng lòng, quyết tâm bảo vệ chủ quyền đất nước của dân tộc ta.
Ngày 27/5, Thông tấn xã Việt Nam có bài viết “Tàu Trung Quốc ngang ngược xâm phạm lãnh hải Việt Nam” phản ánh sự việc ba tàu Hải giám Trung Quốc đã làm ảnh hưởng, cản trở hoạt động bình thường của tàu địa chấn Bình Minh 02. Sau đó tiếp tục uy hiếp tàu Bình Minh 02 và thông báo là tàu Bình Minh đã vi phạm chủ quyền của Trung Quốc. Nhưng tàu Bình Minh của PVN cương quyết bác bỏ luận điệu của tàu hải giám Trung Quốc và khẳng định rằng tàu Bình Minh đang nằm trong vùng lãnh hải thuộc chủ quyền của Việt Nam.
Cùng ngày, trên báo Vietnamnet có bài “Yêu cầu Trung Quốc bồi thường thiệt hại vì cắt cáp dầu khí”.
Ngày 28/5 trên báo Công an nhân dân có bài “Tàu hải giám Trung Quốc vi phạm chủ quyền lãnh hải của Việt Nam, gây thiệt hại lớn về kinh tế và cản trở hoạt động của PVN”. Bài viết nêu ý kiến của Phó Tổng Giám đốc PVN khẳng định: “Việc các tàu hải giám Trung Quốc vào rất sâu trong lãnh hải của Việt Nam để phá hoại, cản trở các hoạt động thăm dò, khảo sát bình thường của PVN, là một hành động hết sức ngang ngược, vi phạm trắng trợn đối với quyền chủ quyền của Việt Nam, gây thiệt hại lớn về kinh tế và cản trở hoạt động của PVN”.
Tiếp sau đó, nhiều báo đã có những bài viết thể hiện sự đoàn kết, bám giữ biển, bảo vệ chủ quyền của nhân dân Việt Nam.
Ngày 31/5, trên báo Tuổi trẻ có bài “Đất liền luôn ủng hộ và tiếp sức Trường Sa”. Bài viết ghi lại những cảm xúc của Nghệ sĩ ưu tú Ái Xuân sau những chuyến công tác ngoài đảo. qua đó thể hiện sự gắn bó giữa người dân đất liền với vùng hải đảo. Trong đó nghệ sĩ nhấn mạnh: “Tôi sẽ tham gia vào bất cứ hoạt động hướng về Trường Sa nào trong điều kiện cho phép”.
Ngày 30/5, trên báo Tuổi trẻ có bài “Bám biển giữ ngư trường”. Trong bài viết, một thuyền trưởng ở Đà Nẵng tâm sự: “Dù khó khăn nhưng ngư dân miền Trung vẫn khát vọng ra khơi, cùng nhau liên kết để chống sự chèn ép của tàu Trung Quốc bằng tổ đoàn kết đánh bắt hải sản trên biển”.
Ngày 31/5, báo Đất Việt có bài “Giữ vững biển Tổ quốc”. Bài viết thể hiện tinh thần tự tin, phấn khởi, khí thế ra khơi của các đoàn tàu đánh bắt cá trên các vùng biển Trường Sa, Hoàng Sa. Những ngư dân này ra khơi không chỉ là khai thác hải sản mà còn để bảo vệ chủ quyền của Tổ quốc.
Trên báo Dân Việt hôm nay có bài “Ngư đội Trường Sa vững vàng bám biển”.
Quan điểm của các nhà nghiên cứu
Sau khi Việt Nam kiên quyết phản đối việc các tàu hải giám Trung Quốc đã vi phạm vùng biển thuộc quyền chủ quyền của Việt Nam, cắt cáp thăm dò của tàu Bình Minh 02 thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), Trung Quốc tiếp tục cố tình đưa ra những luận điệu để dư luận hiểu nhầm khu vực không có tranh chấp thành khu vực có tranh chấp.
Ngày 31/5, trong cuộc họp báo thường kỳ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Khương Du vẫn tiếp tục bênh vực hành động của các tàu hải giám và cho rằng, Việt Nam cần tránh tạo “những sự cố mới” tại Biển Đông.
Thông tin buổi họp báo được Reuters đưa tin, bà Khương Du một lần nữa khẳng định: "Các hoạt động thực thi mà các tàu hàng hải của Trung Quốc đã tiến hành vađối với các hoạt động bất hợp pháp của tàu Việt Nam là hoàn toàn hợp lý”.
Thậm chí, người phát ngôn bộ Ngoại giao Trung Quốc còn tuyên bố: "Chúng tôi yêu cầu phía Việt Nam chấm dứt ngay các hoạt động xâm phạm chủ quyền của chúng tôi và tránh tạo ra những sự cố mới”.
Thông tin trên khiến giới nghiên cứu, các nhà chính trị gia Việt Nam rất phẫn nộ.
Theo thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc, phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc một lần nữa cho thấy Trung Quốc cố tình “đổi trắng thay đen”, cố tình làm cho dư luận hiểu sai bản chất của vụ việc.
Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh nhận định, việc tàu hải giám của Trung Quốc cắt đứt cáp thăm dò của tàu Bình Minh 02 không chỉ là hành vi xâm phạm chủ quyền đối với thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam mà còn là hành động leo thang làm phức tạp, gây căng thẳng trên biển Đông. Thực tế, Trung Quốc tự vẽ “đường lưỡi bò” thâu tóm gần hết biển Đông, tự nhận khu vực trong đó là hải phận của mình nhưng không được nước nào công nhận. “Chính phủ ta nên kiên quyết đấu tranh và phải gửi công hàm lên Liên Hiệp Quốc tố cáo Trung Quốc vi phạm Công ước Luật Biển năm 1982. Chúng ta phải làm thế để cho thấy Trung Quốc chẳng có lý lẽ gì và để thế giới biết thực chất vấn đề là gì”, ông Vĩnh nói.
Theo tiến sĩ Trần Công Trục, nguyên Trưởng ban Biên giới Chính phủ, tham vọng chiếm giữ biển Đông của Trung Quốc đã và đang bộc lộ rất rõ ràng.
Ông Trực nhận xét, thời điểm Trung Quốc đánh chiếm các đảo đều là những lúc chúng ta gặp khó khăn. Năm 1956, nhân việc nước ta đang triển khai thực hiện Hiệp định Geneve, tình hình chính trị còn bất ổn, TQ đưa quân đội chiếm đóng các đảo phía đông Hoàng Sa. Năm 1988, khi Đông Âu, phe Xã hội Chủ nghĩa suy yếu, quan hệ Campuchia và VN phức tạp, TQ cũng đánh chiếm một số đảo ở Trường Sa. Hiện nay, chúng ta đang trong giai đoạn kinh tế khó khăn, lạm phát tăng cao, quá trình củng cố lại bộ máy Nhà nước sau bầu cử Quốc hội đang tiến hành, nên Trung Quốc lợi dụng để hành động.
Cũng theo ông Trục, quan điểm chúng ta là vẫn phải giải quyết vấn đề biển Đông thông qua đối thoại hòa bình. Bộ Ngoại giao chính thức lên tiếng phản đối hành động của Trung Quốc, yêu cầu họ bồi thường là rất kịp thời. Bước tiếp theo là nộp đơn lên các tòa án, tổ chức quốc tế. Ngoài ra, chúng ta vẫn có thể áp dụng các biện pháp khác như xử phạt hành chính, xua đuổi, bắt giữ các tàu Trung Quốc. Nhưng nếu phía Trung Quốc vẫn có những hành động thô bạo, vi phạm chủ quyền thì việc chúng ta áp dụng các biện pháp cứng rắn là cần thiết. Lúc đó, dư luận trong nước và quốc tế sẽ ủng hộ chúng ta.
Tiến sĩ Nguyễn Toàn Thắng, giảng viên Khoa Luật Quốc tế, ĐH Luật Hà Nội cũng nhận định, những hành động vừa qua cho thấy Trung Quốc đang thực hiện mục đích biến biển Đông thành vùng tranh chấp. Trung Quốc muốn tạo cho dư luận hiểu rằng đang tồn tại một vùng tranh chấp, chồng lấn giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đây là chiến lược củng cố cho lập luận “đường lưỡi bò” của Trung Quốc. Trước nguy cơ này, Việt Nam cần thể hiện rõ quan điểm một cách kiên quyết và nhất quán trong việc không bao giờ tồn tại vùng tranh chấp và chồng lấn.
Hành động vừa qua của ba tàu hải giám Trung Quốc hoàn toàn có thể tái diễn ở các quốc gia khác trong Asean vì “đường lưỡi bò” không chỉ liên quan đến Việt Nam mà còn liên quan đến tất cả các quốc gia trong khu vực. Có điều Trung Quốc sẽ không làm ngay một lúc ở nhiều quốc gia vì “bước tiến” của họ là luôn tiến hành một cách song phương, chia rẽ Asean để thực hiện mưu đồ.
Do vậy, ASEAN cần sử dụng hiệu quả nhất cơ chế và tiếng nói chung của hiệp hội này. Đây là vấn đề của tất cả các nước thành viên ASEAN và các nước trong tổ chức này cần sử dụng triệt để các diễn đàn quốc tế. Tiếp đó, sử dụng cơ chế của Liên Hiệp Quốc để các quốc gia trên thế giới nắm được tình hình biển Đông hiện nay, biết rõ sự leo thang của Trung Quốc.
Chung nhận định với các nhà nghiên cứu, chính trị gia trên, nhóm tác giả Lê Vĩnh Trương, Nguyễn Đức Hùng, Dư Văn Toán, Nguyễn Trọng Bình, Phạm Thu Xuân (Quỹ Nghiên cứu biển Đông) cũng cho rằng, sự việc 26/5 nghiêm trọng ở chỗ sự xâm lấn ngày càng sâu dần vào lãnh thổ hợp pháp của Việt Nam, thách thức và thăm dò lòng tự trọng của nhân dân Việt Nam. Đã đến lúc chúng ta cần có những giải pháp tổng thể trên nhiều phương diện để tìm giải pháp cho Hoàng Sa, Trường Sa và biển Đông. Các giải pháp hiện nay cần tiến hành đồng bộ, đồng loạt và đi sâu vào nhiều tầng lớp nhân dân Việt Nam.
Khánh Tường (Đất Việt)