Những ngày gần đây, các phương tiện thông tin đại chúng đang rộ lên thông tin về thủ khoa của khắp các vùng miền trên cả nước - những tấm gương đã miệt mài đèn sách chịu khó rèn luyện để đạt được kết quả khiến người khác ngưỡng mộ. Thế nhưng có những thủ khoa của một số trường vẫn còn đang thấp thỏm bên bờ đỗ - trượt trong khi chờ điểm sàn của Bộ GD &ĐT. Thủ khoa mà vẫn lo không vượt qua điểm sàn là một thực tế khiến khá nhiều người lo ngại.
Bi hài chuyện thủ khoa dưới điểm trung bình
Thí sinh làm bài thi đại học năm 2011.
Bắt đầu từ ngày 21/7 dư luận xã hội nóng lên bởi những thông tin về điểm thi của thí sinh trong kỳ thi ĐH, CĐ năm nay. Chuyện thí sinh được 29, 30 điểm là thủ khoa của những trường đại học danh tiếng không quá hiếm trong các kỳ thi hàng năm. Tuy nhiên, tin thủ khoa chỉ đạt 12, 5 điểm là chuyện khiến nhiều người choáng váng. Đó là thủ khoa khối A của trường ĐH Hà Hoa Tiên (Hà Nam), thí sinh Phan Tiến Thành, SBD 64, ở Phủ Lý, Hà Nam. Hai thủ khoa khối D1 đạt 14 điểm là Trần Thị Hằng, SBD 89, ở huyện Kim Sơn, Ninh Bình và Trần Đức Nghĩa, SBD 104, ở quận Hoàng Mai, Hà Nội.
Được biết, đây là năm đầu tiên trường ĐH Hà Hoa Tiên tổ chức thi tuyển sinh, những năm trước trường này chỉ thực hiện theo phương thức xét tuyển. Năm nay, trường có 600 chỉ tiêu của cả hệ ĐH và CĐ. Nhà trường đã "treo giải" để thu hút thí sinh bằng việc sẽ tặng học bổng trị giá 2, 5 triệu đồng tương đương với học phí học kỳ 1 cho những sinh viên đạt từ 22 điểm trở lên. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, trường chỉ có 105 thí sinh dự thi, trong đó khối A: 70 thí sinh, khối D1: 35 thí sinh.
Như vậy có thể thấy, cả thủ khoa của trường cũng chỉ xấp xỉ hoặc thấp hơn điểm trung bình và thấp hơn so với điểm sàn của năm trước. Nguy cơ thiếu sinh viên đã nhìn thấy trước mắt. Trước thực trạng "èo uột" như vậy, trao đổi với PV, đại diện phòng đào tạo của trường này cho biết, trường sẽ thực hiện việc xét tuyển nguyện vọng 2 và 3 đối với các thí sinh có điểm sàn ĐH, CĐ năm nay.
Hệ quả của việc mở trường ồ ạt?
Sau kỳ thi ĐH, CĐ trong khi những trường thuộc top trên vẫn ung dung dự kiến điểm chuẩn sẽ tương đương, thậm chí có trường còn nhỉnh hơn năm trước. Bên cạnh đó lại có những trường "vắt chân lên cổ" nghĩ cách kéo thí sinh về. Hiện nay, Bộ GD &ĐT vẫn chưa đưa ra số điểm sàn chính thức, nhưng nhiều trường lo rằng dù Bộ có hạ điểm sàn thấp hơn 1-2 điểm so với mọi năm thì họ vẫn thiếu sinh viên trầm trọng. Đáng lo ngại như trường hợp đã đề cập ở trên, đến cả thủ khoa còn thấp hơn điểm trung bình và thấp hơn điểm sàn của năm trước.
Trước thực trạng này, nhiều chuyên gia cho rằng nguyên nhân việc thí sinh của những trường ĐH như ĐH Hà Hoa Tiên điểm thấp không hẳn do đề thi quá khó. Bởi đề thi chung mà các trường top trên thí sinh có điểm tương đương với năm ngoái. Lý do được đưa ra là những trường đó là những trường còn chưa có uy tín với xã hội dẫn đến việc không thu hút được những thí sinh có học lực tốt. Xuất hiện những thủ khoa có điểm dưới trung bình được các chuyên gia cho rằng: Đó là hệ quả của việc mở trường ồ ạt dẫn đến tình trạng những trường có chất lượng kém không thu hút được thí sinh. Nguyên Bộ trưởng Bộ GD &ĐT, GS. Phạm Minh Hạc cho rằng: "Hiện nay chúng ta cho mở trường mới ào ạt và cho phép nhiều trường nâng cấp từ CĐ lên ĐH. Nhiều trường cứ xin đất, kinh phí nhưng mãi chưa xây dựng. Có trường xây dựng xong rồi lại thiếu giáo viên đủ chất lượng. Khi nước nhà đã công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến một trình độ nào đó thì cần mở nhiều trường. Tuy nhiên trong giai đoạn hiện nay thì mở trường nhiều như vậy là chưa nên".
Đồng quan điểm với GS. Phạm Minh Hạc, PGS. Văn Như Cương nhận định, "chúng ta đang cho mở quá nhiều trường ĐH, CĐ cả dân lập lẫn công lập. Thường ở các tỉnh có các trường CĐ Sư phạm, khi được nâng lên ĐH thì sẽ được nâng lên thành đại học đa ngành. Mà giáo viên chủ yếu là giáo viên của các trường cao đẳng lên và đăng ký thêm một số giáo sư, tiến sỹ. Tuy nhiên những ông giáo sư, tiến sỹ này hầu như không thấy có mặt ở trường. Như vậy, nếu cho mở thì phải quản lý cho chặt chẽ. Với các trường công lập thì phải đảm bảo chất lượng giáo dục. Với những trường dân lập thì phải quản lý chặt chẽ tất cả các mặt như: dạy học có tốt không, thu chi có minh bạch không, có như vậy mới đảm bảo được chất lượng giáo dục".
Có nên hạ điểm sàn?
Việc thủ khoa còn nơm nớp lo không đủ điểm sàn không chỉ dấy lên nỗi lo thiếu sinh viên của trường ĐH Hà Hoa Tiên mà còn là nỗi lo của nhiều trường ĐH, CĐ chưa có danh tiếng, chưa tạo dựng được thương hiệu của mình với xã hội. Trao đổi với báo giới sau ngày thi cuối của lần thi ĐH, CĐ đợt 2, Thứ trưởng Bộ GD &ĐT Bùi Văn Ga khẳng định điểm sàn dự kiến sẽ là từ mức điểm trung bình trở lên, tức là khoảng 14 - 15 điểm. Tuy nhiên, trước thực trạng này, dư luận đặt ra câu hỏi, liệu Bộ có hạ điểm sàn ĐH, CĐ xuống thấp hơn so với mọi năm để các trường top dưới có đủ chỉ tiêu tuyển sinh?
GS. Phạm Minh Hạc cho rằng dù nhiều trường có thiếu chỉ tiêu tuyển sinh cũng không nên hạ điểm sàn. Không thể lấy những học sinh quá kém vào học được, bởi đó là việc làm vô trách nhiệm với từng cá nhân và với cả xã hội. Đối với từng con người họ không có trình độ đại học mà vẫn được có bằng đại học. Bố mẹ của những con người ấy phải bỏ tiền công sức ra để mua một cái bằng đại học không xứng đáng. Và đôi khi, những con người có năng lực kém ấy lại bằng cách này cách khác để vào những cơ quan nhà nước hoặc những nơi có chức có quyền, như vậy là làm hại cho xã hội.
Theo quan điểm của PGS. Văn Như Cương, để vào được ĐH thì cần phải có điểm trên mức trung bình. Nhưng để giải quyết thực trạng nhiều trường không đủ chỉ tiêu tuyển sinh như hiện nay, PGS. Cương cho rằng nên giao quyền tự chủ cho các trường ĐH, CĐ. Những top trường cao, có nhiều thí sinh đăng ký dự thi thì nên tổ chức thi. Với những trường thấp, họ không cần thi bởi số thí sinh dự thi vào đó không nhiều. Hệ ĐH có nhiều loại: Đại học tinh hoa, đại học cộng đồng... Mục tiêu nâng cao dân trí là cần thiết. Được học còn hơn là không được học và sau đó nên để sự khắc nghiệt của thị trường lao động quyết định. Những trường kém chất lượng sẽ bị xã hội đào thải, và sẽ không thu hút được thí sinh.
Thành Huế (ĐS&PL)