Hết cổ vật bị mất cắp, nhà vườn bị bê tông hóa, di sản Huế đang bị “ăn mòn” các di tích, cụ thể là khi UBND tỉnh đồng ý cho kinh doanh trong di tích Lầu Tứ Phương Vô Sự, phá bỏ giếng nước trong di tích khu lưu niệm Đại tướng Nguyễn Chí Thanh...
Di tích lầu Tứ Phương Vô Sự vừa được trùng tu hơn 9 tỷ đồng, nằm trên Bắc Khuyết đài, ngay cổng sau của Hoàng thành Huế, vốn là nơi học tập của các hoàng tử và công chúa giai đoạn cuối triều Nguyễn đang bị biến thành nơi kinh doanh cà phê.
Bóp méo không gian văn hóa
Ông Phan Thanh Hải, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế cho biết, sở dĩ biến nơi đây thành điểm kinh doanh là xuất phát từ nhu cầu của khách tham quan, họ cần có nơi để dừng chân, nghỉ ngơi thư giãn. Cho nên, Trung tâm cho liên kết với một đơn vị ở bên ngoài để kinh doanh.
Trả lời Đất Việt, ông Phan Thuận An, nhà nghiên cứu Văn hóa Huế cho biết: “Các di tích khi được trùng tu thì cần phải phát huy tác dụng nhưng sử dụng phải theo đúng mục đích ban đầu, không đi quá xa với chức năng vốn có của nó. Nếu biến lầu Tứ Phương Vô Sự thành điểm kinh doanh dịch vụ ăn uống thì sẽ tạo ra một cảnh nhốn nháo mất đi vẻ trang nghiêm của di tích”.
 |
| Lầu Tứ Phương Vô Sự trở thành quán cà phê. |
Còn nhớ, cách đây 15 năm, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cũng đã cấp phép nhà hàng Ông Táo hoạt động kinh doanh ngay tại khu vực Triệu Miếu (khuôn viên Đại Nội), sau khi hoạt động đã vấp phải nhiều phản ứng quyết liệt của dư luận, hoạt động được 7 năm, nhà hàng này phải chuyển dời ra khỏi khu di tích.
Ngược dòng thời gian vài năm trở lại đây, khi khu lưu niệm đại tướng Nguyễn Chí Thanh tại thôn Niêm Phò, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền (Thừa Thiên - Huế), chính thức được Bộ VH-TT-DL xếp hạng di tích cấp quốc gia năm 2009. Khu lưu niệm rộng gần 1.000m2, bao gồm các hạng mục: nhà lưu niệm, bia tưởng niệm và khu trưng bày hiện vật của đại tướng Nguyễn Chí Thanh trong kháng chiến chống Mỹ.
Tuy nhiên, thời gian gần đây người dân Huế và du khách không khỏi ngỡ ngàng khi thấy giếng nước nằm trong Khu lưu niệm đã bị xâm phạm. Cụ thể, thành giếng có đường kính 1,18 mét, cao 1,2 mét đã bị đập bỏ và miệng giếng bị lấp bởi một tấm bê tông lớn. Phần lòng giếng sâu 7 mét cũng bị lấp và bịt kín bằng xi măng.
Giám đốc Sở VH-TT-DL tỉnh Thừa Thiên - Huế, ông Phan Tiến Dũng, cho biết, Sở vừa có văn bản đề nghị UBND huyện Quảng Điền xử lý nghiêm túc hành vi tự ý đập phá giếng nước trong khuôn viên Khu lưu niệm đại tướng Nguyễn Chí Thanh của ông Nguyễn Thanh Minh, Chủ tịch UBND xã Quảng Thọ.
Rẻ rúng hóa Di sản văn hóa…
Có lịch sử hơn 500 năm, mãi tới năm 2003, làng cổ Phước Tích mới được UBND tỉnh chính thức quan tâm đến và đã được Bộ VH-TT-DL công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia. Ngoài những ngôi nhà mang giá trị văn hóa đặc biệt gắn liền với thời gian, làng cổ Phước Tích còn có nghề gốm tồn tại cùng những ngôi nhà cổ 500 năm tuổi. Tuy nhiên, hơn 20 năm nay các lò gốm đều bị bỏ hoang. Năm 2007, UBND huyện Phong Điền quyết định đầu tư hơn 300 triệu đồng để khôi phục nghề gốm Phước Tích bằng cách... xây một lò nung bằng gas thay cho lò bằng than để sản xuất và cho người ra làng gốm Bát Tràng (Hà Nội) học công nghệ làm gốm. Việc khôi phục nghề gốm này đã thất bại bởi công nghệ làm gốm bằng lò ga Bát Tràng khác với công nghệ làm thủ công của Phước Tích.
Đó là chưa kể đến việc mượn các giá trị văn hóa của di sản để kinh doanh đã biến thành những trò cười cho khách du lịch. Ví dụ chỉ cần 45 ngàn đồng thuê quần áo thì một đứa trẻ cũng có thể biến thành vua trong một sự nhếch nhác đến nực cười. “Việc cho thuê quần áo vua chúa để kinh doanh là bình thường, đáng tiếc là ở đây những người làm việc này không nhắc nhở để nâng cao ý thức của mọi người khi đến sử dụng dịch vụ này!”, . họa sĩ Hà Minh Tuấn, đến từ Hà Nội cho biết.
| Ông Trần Văn Nguyện, Chủ tịch UBND xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, trăn trở: “Chúng tôi thừa nhận là hiện nay gốm cổ Phước Tích chưa phát huy được hiệu quả, cái khó nhất là cơ quan chức năng vẫn chưa tìm được đầu ra nên việc sản xuất gốm cổ chỉ dừng lại là phục vụ cho lễ hội”. Còn nhà nghiên cứu Hồ Tấn Phan cho rằng: “Ở Phước Tích có những di chỉ gốm cổ cực kì quý, càng đào sâu thì càng thấy nhiều mảnh gốm quý. Nhưng do không tìm được chỗ đứng trên thị trường, sản phẩm không đủ sức thu hút khách, bây giờ gốm Phước Tích đang sống thoi thóp trong sự gượng ép của con người và theo thời gian rất dễ bị mai một”. |