PV Tuổi Trẻ xuống công trường dự án Nhà máy Đạm Ninh Bình dễ dàng gặp rất nhiều lao động Trung Quốc đang làm các công việc giản đơn: đẩy xe cút kít, tay cầm dao xây, bàn xoa để xây cống rãnh...
Trong khi đó, lãnh đạo ban quản lý dự án Nhà máy Đạm Ninh Bình khẳng định “chúng tôi không có lao động (Trung Quốc) phổ thông”.
 |
| Ông Lý Vương Sinh (bìa phải) cùng các lao động đồng hương Trung Quốc vừa xây cống, vừa trao đổi với PV Tuổi Trẻ trưa 13-8 tại công trường Nhà máy Đạm Ninh Bình - Ảnh: Đ.Bình |
Ngay phía ngoài “nhà shell”, một công trình xây dựng lớn của dự án Nhà máy Đạm Ninh Bình (Khu công nghiệp Ninh Phúc - Ninh Bình), một tốp công nhân Trung Quốc bốn người đang hì hục hoàn thiện việc đổ bêtông, xoa trát đường cống dẫn nước thải.
Nhàn hạ hơn việc ở nhà
Trên đầu những công nhân này, băngrôn, khẩu hiệu tiếng Trung giăng khắp bốn phía, các biển báo, khẩu hiệu đều ghi tiếng Trung, tiếng Việt nhỏ hơn ghi phía dưới. Người đàn ông lớn tuổi đeo biển tên Lý Vương Sinh cho biết ông là người tỉnh Hà Nam (Trung Quốc), chẳng có bằng cấp gì, đã làm nghề xây dựng lâu, nhưng do thu nhập thấp quá (chỉ 2.500-3.000 tệ/tháng) nên sang Việt Nam từ hơn ba tháng nay.
“Công việc vẫn như thế nhưng làm ở đây được 4.000 tệ/tháng”. Ngay gần đấy, Từ Quân Lượng cũng đang đổ mẻ bêtông cuối cùng để nghỉ trưa. Lượng bảo đã sang Việt Nam năm tháng, chỉ làm các việc lặt vặt, nhưng “nhàn hạ hơn việc ở nhà”. Hỏi lương bao nhiêu, Lượng cười không nói.
Gặp tiếp người Trung Quốc thứ ba ngay tại khu nghỉ trọ đối diện công trường, người đàn ông trung niên họ Vương cười bảo sang đây làm việc nhàn lắm, làm bảo vệ mà có lương 4.000 tệ. Chỉ lấy 1.000 tệ để tiêu vặt thôi, còn lại nhờ công ty chuyển thẳng về nhà.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Ngô Xuân Trung, phó trưởng phòng hành chính văn phòng dự án, cho biết dự án đã vào giai đoạn cuối nên lượng lao động nước ngoài giảm nhiều. Đến lúc này chỉ còn hơn 1.000 người, giảm rất nhiều so với hơn 3.000 lao động Trung Quốc tại công trường năm 2010 và những tháng đầu năm 2011. Hỏi kỹ hơn về việc quản lý lao động, ông Trung khoe dự án Nhà máy Đạm Ninh Bình là công trường duy nhất Việt Nam có hẳn đội công an tỉnh đến bảo vệ ngoài cổng, nên việc an ninh, quản lý rất chặt chẽ.
Ban quản lý dự án xin hẳn UBND tỉnh cấp (cho mượn) 5ha đất ngay trước công trường để dựng các nhà ngang, nhà dọc, xây tường rào kín mít cho công nhân Trung Quốc ở. Vì thế, “toàn bộ công nhân Trung Quốc đều ở tập trung, không hề có trường hợp nào tự ý thuê nhà dân bên ngoài để ở. Chỉ có các chuyên gia, kỹ sư mới được phép ở riêng ngoài khách sạn”.
“Không có lao động phổ thông”
Đó là khẳng định của ông Chu Văn Tuấn, giám đốc ban quản lý dự án Nhà máy Đạm Ninh Bình, khi trao đổi với Tuổi Trẻ trưa 13-8. Ông Tuấn không nhớ rõ hiện có bao nhiêu lao động Trung Quốc tại công trường, nhưng “lúc đông nhất (năm 2010, đầu 2011 - PV) là 3.200 người, còn hiện tại có khoảng 400 chuyên gia, trong đó chuyên gia Trung Quốc đông nhất, còn có cả chuyên gia người Hà Lan, Đức, Pháp, Ý, Nhật Bản, Ấn Độ...”.
Vậy những lao động Trung Quốc chúng tôi gặp tại công trường đang xây cống, đổ bêtông thì sao, có bao nhiêu lao động kiểu này ở công trường? Với câu hỏi này, ông Tuấn trả lời: “Cái này tôi không nắm được, nhưng riêng đội ngũ chuyên gia, kỹ sư thì tôi biết giờ còn khoảng 400 người. Những người anh gặp không thể nói là lao động phổ thông, họ là “sư phụ” trong nghề chứ phổ thông gì. Tưởng họ làm việc phổ thông à, cùng việc đấy thợ lành nghề bậc 7 của mình chưa chắc đã làm được đâu. Nhiều yếu tố kỹ thuật nhà thầu yêu cầu họ vẫn đáp ứng được hết. Nói họ là lao động phổ thông không đúng, vậy Việt Nam ta quy định thế nào là lao động phổ thông?”.
Ông Tuấn nói thêm: “Dự án chúng tôi là gói thầu “chìa khóa trao tay”, tôi chỉ làm việc với nhà thầu chính là Tổng công ty thiết kế và thầu khoán Hoàn Cầu (Trung Quốc). Dưới nhà thầu chính còn có hơn 40 nhà thầu phụ quốc tế. Việc họ đưa lao động sang đây đều nằm trong biểu đồ nhân lực đã báo cáo cho địa phương, ngành lao động. Hiện trong công trường cũng có đến 600-700 lao động người Việt. Nói là họ xây cống, đổ bêtông, nhưng tôi nói thật, dự án khởi công từ tháng 5-2008, khi đó cũng có lao động của mình vào làm vị trí đó rồi, nhưng tay nghề, kỹ thuật cũng như kỷ luật không đáp ứng được yêu cầu của nhà thầu nên họ phải đưa lao động của họ sang”.
Kết thúc câu chuyện ngắn ngủi, ông Tuấn thẳng thắn: “Các anh về đây, nếu viết cái gì có lợi cho dự án chúng tôi hoan nghênh và sẵn sàng hợp tác. Còn về chuyện lao động nước ngoài, tôi nói thẳng luôn là không cung cấp. Các anh thích thì sang làm việc với Sở LĐ-TB&XH hoặc ban quản lý khu công nghiệp...”.
Xây cống, đổ bêtông
Nhiều lao động Trung Quốc khi gặp chúng tôi đã không dám đưa thẻ lao động ra. Nhiều người đeo thẻ thì trên thẻ vẫn ghi “công nhân kỹ thuật”, nhưng thực tế họ chỉ làm những phần việc “phổ thông” mà hầu hết người thợ xây dựng VN nào cũng làm được, đó là xây cống, đổ bêtông, đánh nhẵn mặt sân bêtông. Thậm chí trong các bản “danh sách trích ngang về người nước ngoài” lưu tại văn phòng ban quản lý dự án, chúng tôi vẫn thấy rất nhiều lao động Trung Quốc ở mục “công việc đảm nhận” chỉ ghi: đầu bếp, hậu cần, công nhân..., và chủ yếu “ngày kết thúc làm việc” chỉ ngắn gọn: dưới 3 tháng.