Nghị định 46/2011/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 34/2008/NĐ-CP quy định về tuyển dụng và quản lý người nước ngoài làm việc tại VN đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành ngày 17/6/2011 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/8/2011. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn có không ít DN bày tỏ lo ngại về tính khả thi của nghị định.
DN lo ngại
Đại diện Cty Bagico bà Nguyễn Chung Thực- Chủ tịch hội đồng quản trị Cty cho rằng, theo quy định trong khoản 3 điều 1 của Nghị định 46, DN trước khi tuyển lao động người nước ngoài, ít nhất 30 ngày, người sử dụng lao động phải thông báo nhu cầu tuyển người lao động VN vào các vị trí công việc dự kiến tuyển người nước ngoài trên ít nhất 1 số báo Trung ương và ít nhất 1 số báo địa phương. Quy định này của Nghị định đã làm quá trình tuyển dụng lao động của DN kéo dài thêm do bắt buộc phải áp dụng cho tất cả các nhân viên nước ngoài, bao gồm cả giám đốc điều hành và chuyên gia kỹ thuật hàng đầu. Còn nếu DN không thực sự muốn tốn thời gian cho quá trình tìm hiểu nghiên cứu hồ sơ, phỏng vấn để sàng lọc ứng viên sau khi đăng thông báo thì đối mặt với nguy cơ bị kiện.
Ngoài ra, để gia hạn giấy phép cho lao động nước ngoài (LĐNN), nghị định yêu cầu Cty sử dụng lao động phải nộp bản sao hợp đồng học nghề ký kết giữa DN với người lao động VN để thay cho vị trí công việc mà người nước ngoài đang đảm nhiệm. Trong khi đó, theo Điều 132 Bộ Luật Lao động, các DN FDI được phép tuyển dụng lao động nước ngoài vào các vị trí kỹ thuật chuyên môn cao và quản lý trong thời gian nhất định. Điều này có nghĩa là, họ có nghĩa vụ lập kế hoạch và chương trình đào tạo cho lao động VN nhưng không phải ký kết bất cứ hợp đồng học nghề nào với lao động VN. Đây dường như là quy định hoàn toàn mâu thuẫn với Luật Lao động.
Theo GS TSKH Nguyễn Mại- Chủ tịch Hiệp hội các DN đầu tư nước ngoài, nếu xét đến bản chất cơ bản của một hợp đồng học nghề thì quy định này càng trở nên vô lý. Một Cty chỉ được ký kết hợp đồng học nghề với người học việc nếu sau khi hết thời gian thử việc Cty nhận lao động đó vào làm. Ông Mại phân tích thêm, việc này cũng chỉ được áp dụng đối với những công việc không đòi hỏi tay nghề cao như dệt may, công nhân mỏ than... chứ không thể ký kết hợp đồng học nghề đối với lao động VN để đào tạo họ trở thành giám đốc điều hành, giám đốc tài chính, kỹ sư trưởng xây dựng trong một Cty đa quốc gia tại VN. Những vị trí này yêu cầu trình độ học vấn xuất sắc ở các trường đại học hàng đầu thế giới, có nhiều năm kinh nghiệm làm việc chuyên sâu ở nhiều nước, cũng như kỹ năng lãnh đạo ưu tú.
Một số chuyên gia trong ngành cho rằng, việc gia hạn giấy phép lao động là điều kiện tiên quyết để LĐNN được tiếp tục làm việc tại VN. Vì vậy, quy định này vô hình trung được xem như một hình thức cấm đoán việc gia hạn hợp đồng làm việc các LĐNN tại các Cty không ký hợp đồng học nghề với lao động VN. Tất cả những vấn đề trên đặt ra câu hỏi làm sao phải nhanh chóng hóa giải được lo ngại cho DN và một trong những vấn đề cốt lõi ở đây là cần nhìn nhận thống nhất lại quy định dưới một quan điểm thực tế hơn- chuyên gia khẳng định.
Cần bám sát thực tế
Ông Lê Quang Trung- Phó cục trưởng Cục việc làm Bộ LĐ& TBXH cho rằng, để thực hiện việc quản lý LĐNN tại VN có hiệu quả, có tác dụng thúc đẩy nền kinh tế phát triển rất cần những chính sách linh hoạt phù hợp nhất là lợi ích hài hòa giữa nhà nước - DN- người lao động trong lĩnh vực này, Bộ đã ban hành Thông tư hướng dẫn thi hành thống nhất cách hiểu về các điều khoản của Luật, Nghị định để tạo sự đồng thuận giữa chủ sử dụng lao động, người lao động với các cơ quan quản lý nhà nước. Hiện tại, Bộ cũng đang gửi bản Dự thảo thông tư lấy ý kiến các ban ngành và DN để sớm ban hành.
| Từ ngày 1/8/2011, Nghị định 46/2011/NĐ-CP có hiệu lực. Theo đó, việc đưa lao động nước ngoài vào Việt Nam làm việc chỉ được chấp nhận sau khi không thể tuyển được công dân VN. |
Đồng thời, bộ cũng sẽ tăng cường phối hợp với các bộ, ngành như, Bộ Công thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ban quản lý khu công nghiệp... trong việc hướng dẫn, hỗ trợ và tạo điều kiện cho chủ sử dụng lao động, người LĐNN về sử dụng và quản lý LĐNN theo quy định của Luật đấu thầu và Luật lao động. Đồng thời, cũng sẽ chỉ đạo các sở ban ngành và các cơ quan liên quan tăng cường kiểm tra giám sát việc sử dụng lao động trên các công trường.
Thiết nghĩ, quản lý LĐNN, ngoài việc tăng cường quản lý của các cơ quan chức năng cũng đòi hỏi ý thức của DN, chủ sử dụng lao động. Ngoài ra, lao động trong nước cần phát huy tay nghề và kỹ năng nghề để đáp ứng được công việc và vị trí mà DN đang phải thuê LĐNN.
Mai Thanh (DĐDN)