Cả tuần nay, dư luận báo chí và xã hội rất bức xúc trước việc “lao động nước ngoài bất hợp pháp” ở khắp nơi. Lâu nay chỉ râm ran và dùng từ chung chung là “lao động nước ngoài”, gần đây thì chỉ đích danh “lao động Trung Quốc”. Hết “phố Trung Quốc” ở Ninh Bình đến hàng trăm “công nhân kỹ thuật cao” nhưng chỉ học hết lớp 9 và lao động phổ thông ở Dak Nông, Quảng Nam... rồi những dự án trồng rừng các tỉnh biên giới giáp Trung Quốc.
Bất ngờ nhất là tại Nhà máy Khí điện đạm Cà Mau cũng phát hiện 1.360 người Trung Quốc làm việc bất hợp pháp. Tất cả đều lao động phổ thông, mức lương có khi thấp hơn cả người Việt! Thế nhưng, khi chuyện vỡ lở, ông Phạm Thành Tươi, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, đã trả lời báo chí là “chưa nghe báo cáo”, sau đó nói thêm: “Trước đây có nhưng rất ít và đã xử lý xong”.
Thật không thể hiểu nổi, gần 1.500 lao động bất hợp pháp mà bảo rất ít! Theo thông tin trên báo chí, hiện các ngành, các cấp đang lúng túng chưa biết xử lý vấn đề lao động nước ngoài bất hợp pháp như thế nào. Đúng là chuyện lạ, có người lạ vào nhà mà chủ nhà lúng túng, không dám mời họ ra! Tháng trước, trên đường đi xe buýt từ chợ Bến Thành về Nhà Bè, qua khỏi cầu Tân Thuận, có mấy chục người lam lũ chợt ào lên xe. Hỏi thăm thì toàn dân Cà Mau lên thành phố, ai thuê gì làm nấy. “Bộ dưới đó không có gì làm sao?”. “Người Trung Quốc qua giành hết việc của tụi con rồi chú ơi!”. Tôi nghe cứ tưởng họ đùa, bây giờ mới hiểu.
Còn chuyện “chè bẩn” ở các tỉnh phía Bắc, người dân trộn bột sắn, nước bùn, quặng và thậm chí cả phân lân… vào trà rồi đổ ra đường phơi. Làm như vậy thì họ được lời gấp đôi, nhưng hỏi ai chỉ cách thì nhận được câu trả lời: “Thương lái Trung Quốc”.
Thế nhưng, từ bên kia biên giới, chính quyền Trung Quốc tuyên truyền là “Việt Nam đầu độc người dân Trung Quốc bằng trà bẩn trộn phân lân”. Họ quay phim, chụp hình, đưa lên báo, lên mạng cho cả thế giới biết cái “thâm độc” của Viêt Nam. Thương hiệu trà Việt Nam bị ô uế, người tiêu dùng tẩy chay. Cũng tại dân mình ham lời... Nhưng đáng trách hơn là chính quyền các địa phương khi bị báo chí phanh phui thì lại trả lời: “Chưa nghe báo cáo”.
Rồi chuyện “lao động Tây ba lô” bất hợp pháp ở TPHCM cũng vậy. Trong quan hệ quốc tế, mỗi nước đều có những chính sách riêng như cấm hoặc hạn chế công dân một số nước nhập cảnh vào nước mình. Chẳng hạn Campuchia cấm công dân 10 nước đang bất ổn về kinh tế, chính trị và an ninh xã hội nhập cảnh. Còn Việt Nam thì “hào hiệp” mở cửa tự do. Lợi dụng điều này, nhiều kẻ xấu đã tranh thủ ào qua theo đường du lịch “Tây ba lô”. Đến Việt Nam xong là họ vứt cả hộ chiếu, ở lại luôn và làm đủ nghề để kiếm sống. Muốn trục xuất cũng không được vì họ không có một miếng giấy lận lưng, không biết tiếng Anh cũng không biết tiếng Việt. Vậy mà khi hỏi các cơ quan chủ quản thì nhận được câu trả lời: “Chưa nghe báo cáo” hoặc “Có nghe nói nhưng không biết cụ thể”. Chẳng có xứ nào quản lý sướng như ở Việt Nam, có chuyện gì cứ bảo “chưa nghe báo cáo” là xong chuyện.
Nguyễn Văn Mỹ (TBKTSG)