Hiện nay có một bộ phận không nhỏ các em thiếu niên nhi đồng, đặc biệt là lứa tuổi cấp 1, cấp 2 rất mê phim ảnh và ca nhạc của người lớn. Có nhiều em còn nghiện đến độ có thể kể vanh vách tên phim, tên diễn viên và tên nhân vật, hay thuộc nằm lòng các ca khúc của người lớn còn hơn cả ca khúc thiếu nhi. Vậy nguyên nhân từ đâu mà có tình trạng này?
Có lẽ, nguyên nhân ban đầu xuất phát từ chiếc tivi. Sở dĩ nói như vậy là vì ngoài những giờ đi làm, đến công sở, về đến nhà, chiếc tivi là sự lựa chọn giải trí nhiều nhất đối với mỗi gia đình. Mặt khác, không phải nhà nào cũng có mỗi phòng một cái tivi, nhất là ở nông thôn. Do đó, việc tất cả các thành viên trong gia đình từ già, trẻ, lớn, bé đều phải xem chung một chiếc tivi là điều khá phổ biến nên không tránh khỏi việc trẻ vô hình chung cũng bị hút vào những kênh phim tình cảm, tâm lý xã hội mà người lớn lựa chọn.
Việc cả nhà xem chung một chiếc tivi cũng là một nguyên nhân khách quan khiến trẻ bị hút vào những chương trình, những bộ phim dành cho người lớn (Ảnh minh họa).
Thứ hai, sự phát triển của truyền hình ngày càng nở rộ nhưng chủ yếu là các kênh phim truyện, ca nhạc và chương trình giải trí dành cho người lớn, trong khi đó phim và các sân chơi truyền hình dành cho trẻ em còn khá khiêm tốn, nếu không muốn nói là quá ít ỏi. Các thể loại chương trình truyền hình cho trẻ em như giáo dục, trò chơi truyền hình, tìm hiểu kiến thức khoa học, hoạt hình, phim truyện... rất hạn chế.
Cách đây khoảng 40 năm (vào những năm 1970), chương trình "Những bông hoa nhỏ" với nhiều thể loại như ca nhạc, hoạt cảnh, các phóng sự, dạy hát,... phát sóng đều đặn vào 19h00 hàng ngày đã khiến trẻ em thời đó đặc biệt yêu thích. Thế nhưng gần đây, chương trình truyền hình thiếu nhi không những không phát triển mà còn bị thu hẹp. Trong Liên hoan truyền hình lần thứ 30 vừa rồi, theo thống kê ở các tỉnh thì thời lượng chương trình thiếu nhi chỉ chiếm khoảng từ 1 đến 2% trong tổng số các chương trình truyền hình. Điểm đi điểm lại, chương trình thường xuyên lên sóng mỗi tối phục vụ nhi đồng chỉ có Chúc bé ngủ ngon, dịp hè thì có Đồ Rê Mí của VTV3.
Đồ Rê Mí tuy rất cuốn hút khán giả nhí nhưng chỉ đến dịp hè các em mới có cơ hội thưởng thức (Ảnh minh họa)
Những đối tượng khán giả từ 15 tuổi trở lên thi thoảng có một vài bộ phim truyền hình để thưởng thức như Nhật ký Vàng Anh, Những thiên thần áo trắng, Bộ tứ 10A8, ... Trên VTV2 có các chương trình bổ trợ kiến thức văn hóa, dạy ngoại ngữ nhưng lại phát sóng vào những khung giờ "tréo ngoe" với lịch học tập, sinh hoạt và nghỉ ngơi của trẻ (6h30, 7h30, 8h30, 9h30, 14h00, 15h00, 16h30, 17h). Đây là lúc hầu hết các em thiếu nhi đang ở trường học hoặc ở các lớp học thêm nên không xem được các chương trình dành riêng cho mình. Đó là chưa kể đến việc nội dung các chương trình đơn điệu, khô cứng, nhàm chán, không mấy hấp dẫn nên không còn gắn bó với lớp trẻ.
Bên cạnh đó, những chương trình dành cho khán giả nhỏ tuổi ở cấp 1, cấp 2 lại bị bỏ ngỏ, gần như không được các nhà đài quan tâm tới nên đã gây ra sự thiếu hụt rất lớn cho nhu cầu giải trí của các em.
Hầu hết trẻ nhỏ đều thích phim hoạt hình nhưng hiện nay kênh phim hoạt hình thuần Việt dành cho trẻ gần như không có, muốn xem, trẻ chỉ có thể bấm điều khiển đến các kênh truyền hình trả tiền của nước ngoài như Bibi, Disney Chanel, Cartoon Network,... Tuy nhiên, chỉ ở đô thị mới có truyền hình cáp, trong khi Việt Nam có khoảng 30% dân cư sống ở đô thị, còn lại 70% dân cư sống ở nông thôn. Vì lẽ đó, trẻ em ở khu vực này có muốn xem những chương trình kể trên cũng chẳng có, chính vì thế chúng đành xem ké phim với ông bà, cha mẹ, dần dà việc này trở thành thói quen.
"Những phóng viên vui nhộn" hài hước, dí dỏm nhưng cũng là dành cho lứa tuổi trên 15, còn các em từ 6-14 tuổi thì chẳng biết... xem gì và ở đâu!
Ngoài những yếu tố khách quan kể trên, còn một lý do nữa xuất phát từ chủ quan của trẻ. So với khoảng 20 năm về trước, trẻ em ngày nay có điều kiện phát triển từ rất sớm và toàn diện cả về thể chất và trí tuệ. Chúng không còn thích các phim cổ tích nhiều như trước vì chúng không tin có thần tiên, chúng chỉ thích hướng đến cuộc sống thực tại, thích những yếu tố mang tính hiện đại, thích phiêu lưu như các nhân vật anh hùng, hiệp sỹ, siêu nhân, hoặc thích khám phá về bản thân, về các mối quan hệ trong cuộc sống...
Tốc độ lớn nhanh, sự tò mò về giới tính, về quan hệ xã hội không được giải đáp chu đáo buộc các em phải tự đi tìm câu trả lời cho mình thông qua phim ảnh, sách báo hoặc trên internet, ... Điều đó càng khiến trẻ ngày càng gắn bó với những bộ phim tâm lý tình cảm mà vốn không dành cho lứa tuổi của chúng.
Thiết nghĩ, đây cũng là một vấn đề mà Lãnh đạo các Đài truyền hình cũng như các đơn vị có trách nhiệm nên quan tâm, xem xét và đầu tư thỏa đáng hơn về nhân lực, vật lực để sản xuất thêm những chương trình mới phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của trẻ nhỏ. Mặt khác, lịch phát sóng phải phù hợp với lịch sinh hoạt và nghỉ ngơi của các em để tạo điều kiện cho các em được xem các chương trình dành riêng cho mình, bởi truyền hình cũng là một kênh giáo dục trực quan sinh động song hành với kiến thức mà các em được học ở trường, ở lớp.
Linh Hương (VnMedia)