Tồn tại một khoảng cách giữa mức thưởng Tết đối với mỗi người khác nhau là điều bình thường. Tuy nhiên, đó cũng là một minh chứng cho sự doãng ra của sự chênh lệch giàu – nghèo trong xã hội.
Những ngày cuối năm này, một chủ đề quen thuộc lại được nhắc đến là thưởng Tết. Khoảng cách giữa mức thưởng cao nhất và thấp nhất không thể bằng nhau nhưng năm nay khoảng cách ấy càng lớn: Có người được thưởng tính ra giá trị bằng cả nhiều tỷ đồng nhưng cũng có nhiều người ngậm ngùi với tiền thưởng là vài chục nghìn đồng.
Sự cách biệt này không lạ, vì tiền thưởng thường căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh hàng năm và mức độ hoàn thành công việc của người lao động. Bộ luật Lao động cũng không quy định bắt buộc doanh nghiệp phải thưởng Tết mà mức thưởng này do doanh nghiệp tự quyết định, cơ quan quản lý chỉ có thể động viên, không thể can thiệp. Trong trường hợp doanh nghiệp làm ăn thua lỗ thì có quyền không thưởng.
Do đặc tính này mà tiền thưởng Tết được mặc định như một chỉ số phản ánh sức khỏe của doanh nghiệp. Thông thường, đơn vị nào có quy mô lớn, kết quả kinh doanh tốt sẽ có mức lương thưởng cao. Và mức thưởng Tết cao hơn so với năm ngoái là một dấu hiệu tốt đối với phát tiển kinh tế - xã hội năm 2012. Vì trong điều kiện sản xuất, kinh doanh khó khăn hơn của năm 2011, nhưng nội lực của doanh nghiệp Việt Nam vẫn rất lớn, giúp một số đơn vị vượt khó, có kết quả kinh doanh tốt. Tuy nhiên, mức thưởng cao sẽ là tín hiệu tốt cho phát triển kinh tế nước ta nếu như thuộc về những doanh nghiệp làm ăn hiệu quả, minh bạch kết quả kinh doanh. Còn tồn tại tình trạng doanh nghiệp chưa minh bạch kết quả sản xuất, kinh doanh, thì mức thưởng cao sẽ khiến dư luận xã hội băn khoăn.
Ngoài ra, tiền thưởng cũng căn cứ vào hiệu quả làm việc của người lao động, nên trong một nơi cũng có sự chênh lệch giữa cá nhân, các bộ phận với nhau. Sự chênh lệch này không hoàn toàn là xấu, mà chỉ là một biện pháp để khuyến khích cá nhân nỗ lực sáng tạo, đổi mới phương thức làm việc, cũng như bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho mình.
Đối với doanh nghiệp, tiền thưởng cho cán bộ, nhân viên cuối năm là một cách thể hiện tiềm lực tài chính của mình; là một biện pháp để khuyến khích người lao động cải thiện hiệu suất, năng suất làm việc. Đối với người lao động, tiền thưởng không chỉ có tác dụng động viên, khuyến khích cho một quá trình làm việc. Với một số cá nhân, khoản tiền này còn là lộ phí cho quá trình về thăm quê hương trong dịp Tết cổ truyền – thời điểm quan trọng nhất trong năm.
Tiền thưởng Tết đang được nhiều chuyên gia lấy làm minh chứng cho sự doãng rộng hơn của chênh lệch giàu – nghèo trong xã hội. Và nếu khoảng cách này không được cải thiện, thì việc thực hiện chủ trương của Đảng về kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội trong thời gian tới sẽ gặp nhiều khó khăn hơn.
Mạnh Quanh (Công luận)