Việc Vịnh Hạ Long lọt vào danh sách 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới mới vừa được xếp vào top 10 sự kiện nổi bật của ngành VHTTDL. Tuy nhiên, điều nhiều người quan tâm lúc này là Hạ Long phải làm gì để bảo tồn được giá trị Di sản Thiên nhiên Thế giới 2 lần được UNESCO công nhận.
Ông Nguyễn Văn Tuấn, Tổng cục trưởng Tổng cục du lịch trong cuộc họp báo công bố 10 sự kiện nổi bật năm 2011 và logo cũng như slogan mới của ngành Du lịch cho biết: Một hội thảo quốc tế dự kiến tổ chức tại Quảng Ninh sau dịp Tết Nguyên Đán với chủ đề bảo tồn, tôn vinh, phát huy giá trị của Vịnh Hạ Long sau khi đuợc công nhận là kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới. Đồng thời, Tổng cục phối hợp với Quảng Ninh xây dựng một kế hoạch hành động cho việc kiểm soát chất lượng dịch vụ và quản lý điểm đến của Vịnh Hạ Long.
Sức ép từ... bờ
Ông Tuấn hẳn là người trăn trở nhiều với vấn đề bảo tồn, tôn vinh và phát huy giá trị của Vịnh Hạ Long, thậm chí là người “hiểu” và “thuộc” vịnh Hạ Long hơn ai, bởi không chỉ ông là lãnh đạo đầu ngành du lịch, mà trước khi làm Tổng cục trưởng cục Du lịch, ông là Chủ tịch UBND TP Hạ Long, và trước trước nữa, ông có một khoảng thời gian khá dài sống, công tác, gắn bó với Vịnh Hạ Long. Ông cũng chính là người đầu tiên giữ cương vị Trưởng Ban Quản lý Vịnh Hạ Long hơn 6 năm, từ khi nó mới được thành lập. Sau khi Vịnh Hạ Long được Tổ chức UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới lần thứ nhất (năm 1994), ông Tuấn chính là người chủ trì mọi công việc chuẩn bị các hồ sơ, các điều kiện, từ nghiên cứu cơ bản cho đến làm hồ sơ đề xuất với các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam, làm việc với UNESCO và vận động cộng đồng quốc tế ủng hộ Vịnh Hạ Long được công nhận về giá trị địa chất, địa mạo…
Chắc chắn mỗi lần Hạ Long được vinh danh, ông Tuấn cũng như nhiều người Việt Nam đều có một cảm xúc hãnh diện, tự hào… Nhưng không khỏi trăn trở về nhưng thách thức mà Vịnh Hạ Long phải đối mặt. Trong đó đặc biệt là vấn đề đề bảo vệ môi trường sinh thái và tính toàn vẹn của Vịnh.
Theo ông Tuấn, môi trường của Vịnh Hạ Long rất dễ bị tổn thương. Hiện nay, Hạ Long đang chịu sức ép rất lớn từ phát triển công nghiệp, dịch vụ ở vùng ven bờ: Than, điện, xi măng, sắt thép, vật liệu xây dựng, cảng biển. Hơn nữa, vùng Vịnh cũng chịu sức ép từ tốc độ gia tăng phát triển đô thị, gia tăng về dân số và những hệ lụy xung quanh việc lấn biển, mở rộng đô thị...
Không thể ăn xổi
Có thể nói, việc Vịnh Hạ Long được chọn là 1 trong 7 kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới vào ngày 11/11/2011 vừa qua là cơ hội quảng bá tuyệt vời cho địa danh này, đồng thời sẽ kích cầu du lịch, kéo nhiều khách du lịch trong và ngoài nước hơn đến với Vịnh Hạ Long. Đây cũng là cơ hội để tiếp thị hình ảnh Việt Nam với thế giới, bởi Hạ Long ngoài giá trị thẩm mỹ và giá trị ngoại hạng toàn cầu về địa chất-địa mạo còn có giá trị lịch sử và văn hóa sâu sắc.
Trong tâm thức của người Việt từ thời tiền sử với trí tưởng tượng dân gian và ý niệm về cội nguồn con Rồng cháu Tiên, một số truyền thuyết cho rằng khi người Việt mới lập nước đã bị giặc ngoại xâm, Ngọc Hoàng sai Rồng Mẹ mang theo một đàn Rồng Con xuống hạ giới giúp người Việt đánh giặc. Thuyền giặc từ ngoài biển ào ạt tiến vào bờ vừa lúc đàn Rồng tới hạ giới. Đàn Rồng lập tức phun ra vô số châu ngọc và thoắt biến thành muôn ngàn đảo đá trên biển, như bức tường thành vững chắc chặn bước tiến của thuyền chiến giặc.
| Năm 1994 vùng lõi của vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới với giá trị thẩm mỹ và được tái công nhận lần thứ 2 với giá trị ngoại hạng toàn cầu về địa chất-địa mạo vào năm 2000. |
Sau khi giặc tan, thấy cảnh mặt đất thanh bình, cây cối tươi tốt, con người nơi đây lại cần cù, chịu khó, đoàn kết giúp đỡ nhau, Rồng Mẹ và Rồng Con không trở về trời mà ở lại hạ giới, nơi vừa diễn ra trận chiến. Nơi Rồng Con đáp xuống là Bái Tử Long và đuôi đàn rồng quẫy nước trắng xoá là Bạch Long Vĩ. Còn vị trí Rồng Mẹ đáp xuống là Hạ Long…
Ngày nay, những cư dân làng chài trên Vịnh Hạ Long vẫn truyền lại cho con cháu họ truyền thuyết này. Cộng với địa thế Hạ Long lại gồm những đảo và núi phân bố nhấp nhô uốn khúc như dáng con Rồng (theo mỹ cảm của dân gian) đang uốn lượn trên sóng nước. Trong số những hòn đảo trên Vịnh Hạ Long lại có những Hòn Rồng, Hòn Long Châu, ... cũng mang dáng đầu Rồng, đuôi Rồng… càng làm cho Vịnh Hạ Long mang một giá trị thiêng liêng cao cả.
Chính vì vậy, bên cạnh một kế hoạch chiến lược mang tính tổng thể và lâu dài để xây dựng và quảng bá thương hiệu du lịch Hạ Long trên toàn thế giới, cần phải nhanh chóng đưa ra các giải pháp bảo vệ và phát triển kỳ quan thiên nhiên này. Trên thực tế, đã có di sản thế giới từng được UNESCO công nhận bị rút danh hiệu. Dresden Elbe Valley của Đức là một ví dụ. Sau 5 năm được công nhận, năm 2009, địa danh này đã bị UNESCO rút lại danh hiệu Di sản thế giới do đã xây một cây cầu 4 làn đường ở giữa thung lũng Elbe mà điều này đã phá hủy "giá trị nổi bật toàn cầu" của di tích.
Ngoài ra, điều quan trọng không kém, theo ông Tuấn, là phải thay đổi tư duy làm du lịch kiểu... "ăn xổi". Lâu nay, có một thực tế là cho dù chúng ta kéo được nhiều du khách, nhất là khách nước ngoài đến Hạ Long, song vì khâu tiếp đón, phục vụ khách không chu đáo nên tỷ lệ khách du lịch quay trở lại với Vịnh Hạ Long những lần tiếp theo không nhiều, thời gian lưu trú ít. Đây thực sự là sai lầm trong cách làm du lịch trong suốt một thời gian dài.
Trong khi đó, nếu chúng ta phát triển tốt thương hiệu này, quảng bá và tổ chức dịch vụ tốt để tạo ấn tượng cho khách thì có thể sẽ kéo dài thời gian lưu trú của du khách không chỉ ở Hạ Long mà còn ở các điểm du lịch khác của Việt Nam. Khi đó, tất cả các địa danh du lịch khác của chúng ta sẽ cùng hưởng lợi từ danh hiệu, thương hiệu và từ uy tín của Vịnh Hạ Long.
Du lịch mang lại cơ hội cho Hạ Long, nhưng cũng là một sức ép. Nếu chúng ta không có các biện pháp và có tầm nhìn lâu dài thì chúng ta sẽ có lỗi với thế hệ mai sau. Bởi vậy, ngay từ bây giờ, cùng với phát triển du lịch, công tác bảo vệ môi trường, bảo tồn và phát huy giá trị Vịnh Hạ Long cần phải được quan tâm, coi trọng hơn bao giờ !
Hương Thảo (DĐDN)