Bệnh "thời tiết" "cấp tính" và bệnh "thời vụ" "mãn tính" lại xuất hiện khi hình thành ý tưởng xây dựng và đưa ra các văn bản QPPL để thực hiện quản lý và điều tiết xã hội "vẫn diễn ra" như thế này sao? Tại buổi họp báo Chính phủ sáng ngày 1/4 Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Đinh La Thăng khẳng định hiện nay Bộ đang kiến nghị thu ba loại phí gồm phí bảo trì đường bộ, phí lưu hành phương tiện giao thông cá nhân, và phí giao thông trong "giờ cao điểm" có phải là vì lợi ích quốc gia hay "lợi ích nhóm" vẫn hoành hành và làm mất niềm tin trong nhân dân.
Như Tầm nhìn đã có đăng tải bài TH & Phân tích của tác giả Lan Hương với tiêu đề "Phí bảo trì đường bộ" một sáng kiến "tụt hậu" thời hiện đại? Có lẽ việc thu các loại phí như Ngài Bộ trưởng đưa ra để trình Chính Phủ dễ như thế này thì việc tăng nguồn thu cho "ngân sách quốc gia" quá dễ vì cứ việc nghĩ ra cách "móc túi người dân" bằng quyền lực và pháp luật mà không cần có "điều kiện" cần và đủ cũng như tác dụng của việc thực thi nó. Người dân cũng đã góp ý cần phải thu thêm các khoản phí khác liên quan đến việc tham gia giao thông là "phí thở" vì khi tham gia giao thông làm "ô nhiễm nguồn không khí", Phí cho người "đi bộ" và ....? vì lẽ đó do vậy ông đã giải thích thêm về 3 loại phí mà cơ quan này kiến nghị lên Chính phủ trong thời gian gần đây.
Với loại phí bảo trì đường bộ, ông Thăng cho biết việc triển khai trên thực tế là đã chậm so với yêu cầu. Bởi vì đáng lẽ phải triển khai thu ngay từ khi Luật Giao thông đường bộ được ban hành và có hiệu lực từ ngày 1/7/2009.
Ông cho biết các loại phí này đến bây giờ mới ban hành được chứ không phải phí mới. Tuy nhiên, do cung cấp thông tin của Bộ Giao thông Vận tải chưa kịp thời và đầy đủ, có cả chưa rõ ràng nên thông tin đến người dân trong thời gian qua không được đầy đủ.
Liên quan đến phí lưu hành và phí cho phương tiện giao thông vào thành phố giờ cao điểm, ông Thăng cho biết đây là nhiệm vụ của Bộ phải thực hiện theo tinh thần Nghị quyết 21 và Nghị quyết 13 của Quốc hội, đề cập đến trách nhiệm của Bộ và nghĩa vụ của người dân trong phát triển hạ tầng.
Thông tin thêm về phạm vi ảnh hưởng của chính sách này, "tư lệnh" ngành Giao thông Vận tải cho biết, có khoảng 600.000 xe ô tô cá nhân thuộc đối tượng điều chỉnh bởi các quy định kể trên.
Với xe máy, Bộ cũng kiến nghị chỉ thu phí tại 5 thành phố là Hà Nội, Tp.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ, và Hải Phòng; đối tượng nghèo được miễn và đề xuất giao UBND các tỉnh liên quan quyết định mức thu cụ thể.
Chỉ cần nghe qua thôi đã không thấy sự "thuyết phục" của một thể chế nếu cho ban hành tại sao quyền "tự do tham gia giao thông" của người dân lại bị "hạn chế " theo kiểu tắc trách vậy nếu chúng ta kêu gọi người dân hãy giành một khoản tiền tiết kiệm khi chi tiêu để đóng góp xây dựng đường xá, cầu cống "hoàn thiện" đủ tiêu chuẩn giữa kiến trúc thượng tầng và cơ sở hạ tầng đô thị? và hãy minh bạch và công khai quỹ này thì có lẽ 100% người dân ủng hộ và chấp hành để quý Bộ có kinh phí "cải tạo hệ thống giao thông đường bộ".
Hiện Bộ GTVT đã điều chỉnh lại mức thu, chia nhỏ hơn. Cụ thể là đề xuất chỉ thu 10 triệu đồng/năm với xe ô tô có phân khối 1.0 trở xuống; từ trên 1.0 đến 1.5 là 15 triệu đồng/năm; từ trên 1.5 đến 2.0 thu 20 triệu đồng/năm… Trên cơ sở như vậy, số thu về ngân sách sẽ khoảng 12-15 nghìn tỷ đồng/năm. Nếu được ban hành số tiền này sẽ làm gì và sử dụng ra sao? Quý bộ trình kế hoạch thực hiện và người dân giám sát vì thực chất "khoản tiền này là của người dân đóng góp, trích nộp từ túi người dân" Và nói thật là nó cũng chẳng "thấm tháp" gì so với việc "rút ruột công trình, dự án" giao thông do vậy đề nghị quý bộ trình kế hoạch kiểm tra giám sát công trình và việc đấu thầu "dự án giao thông" công khai trước nhân dân thì hiệu quả hơn nhiều?
Theo quy trình làm luật, sau khi chỉ đạo các bộ, ngành xem xét đề xuất của Bộ Giao thông Vận tải, Chính phủ sẽ có kiến nghị lên Quốc hội xem xét, trước khi ban hành văn bản chính thức. Mong rằng quy trình làm luật sẽ cần có những chuyên gia pháp lý,những nhà nghiên cứu khoa học và kinh tế xã hội phân tích mổ xẻ tất cả các vấn đề thậm chí cần lấy ý kiến người dân để tránh tình trạng "văn bản pháp luật" được ban hành nhưng không thực hiện được hoặc là quá nhiều bất cập, chồng chéo, thiếu hệ thống, mà vẫn sơ sài, bơ vơ như hệ thống các văn bản pháp luật về quản lý đất đai, tài sản nhà nước và Doanh nghiệp NN hiện nay.
“Đề án của Bộ, có thể Chính phủ không thông qua, Quốc hội không thông qua, nhưng là trách nhiệm của Bộ Giao thông Vận tải phải cố gắng thực hiện có chất lượng tốt, đạt được đồng thuận của người dân. Còn tất nhiên chính sách đưa ra một nhóm người có thiệt, nhưng đa số người dân lợi”, Bộ trưởng Thăng nói. Tại sao lại có thể nói một chính sách đưa ra cho toàn xã hội thực hành mà lại có một nhóm người thiệt ở đây? Thực sự là không thể chấp nhận được một văn bản Pháp lý ban hành vì mục tiêu Quốc gia mà lại có nhóm người A thiệt nhóm người B lợi?
Đích thị là lợi ích nhóm được thể hiện từ ngay trong "mầm mống" tư tưởng sinh ra văn bản QPPL đó rồi?
Đứng về góc độ người dân cũng như nhà làm luật và nhà quản lý các chế tài đưa ra trong các VBQPPL dù ở lĩnh vực nào thì cũng phải có sự đồng thuận và lợi ích quốc gia, Quyền và nghĩa vụ của các chủ thể phải được song hành và phù hợp với điều kiện thực tế văn bản đó mới có giá trị đích thực và tiến bộ , việc thực thi nó có nghĩa là xã hội sẽ phát triển hơn tiến bộ hơn?
Nhân dân rất mong mỏi và chờ đợi cái quyền được nộp các khoản thuế và phí khi điều kiện cần và đủ cho việc nộp đó được hoàn thiện và điều đó có thể còn là niềm tự hào và kiêu hãnh với thế giới vì hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông Việt Nam đã tiên tiến và phát triển hoàn thiện rồi? Mong rằng các nhà quản lý sẽ có những quyết sách đúng và hợp lòng dân? Vì dễ trăm lần "không dân cũng chịu"; khó vạn lần "dân liệu cũng qua" Người dân cố chờ đợi và hy vọng mọi thay đổi của đất nước đều là vì dân chứ không vì nhóm lợi ích nào? Hy vọng và chờ đợi vào sự phát triển và phồn vinh của đất nước vẫn là đề tài nóng và mong mỏi của mỗi chúng ta.
Mai Huy (Tầm nhìn)