Phải đợi lâu thật là lâu, độc giả cả nước mới có một dịp được mát cả mặt với các doanh nghiệp Nhà nước, khi nghe đâu đại gia Petrolimex nhờ nhanh tay nhanh mắt tí ti mà được hưởng lợi những 64 tỷ đồng.
Giữa lúc cả xã hội đang nhìn chằm chằm vào kỳ thi đại học mà chưa thấy cơ sự gì đặc biệt (mà nhiều khả năng là sẽ thành công tốt đẹp như mọi lần thi cử khác), thì cũng không có gì khó hiểu khi thông tin nói trên về Petrolimex trên Sài Gòn Tiếp thị được các báo bảo nhau đăng lại hết lượt. Dĩ nhiên, các nhà báo vẫn hết sức cẩn trọng không nói lời khẳng định, mà đặt thêm một dấu hỏi chấm to tướng với thông tin này.
Danh tiếng của các doanh nghiệp Nhà nước, nhất là các Tập đoàn, tổng công ty, thì không còn phải bàn cãi nữa, ai cũng thấy rõ ràng như Thái Sơn lù lù trước mắt. Và trong số ấy, Petrolimex lại là một cái tên đặc biệt thu hút, có lẽ chỉ EVN là có thể hiên ngang sánh vai với họ. Còn phải nói, xăng dầu là thứ không mấy ai dám tự tin bảo rằng tôi không quan tâm, mà Petrolimex lại là đại gia chiếm phần lớn nhất trên thị trường xăng dầu Việt Nam.
Thông tin về sự khôn ngoan của Petrolimex trên Sài Gòn Tiếp thị có thể tóm tắt gọn lại như sau, dĩ nhiên vẫn chỉ là phỏng đoán: Do biết trước được chính sách tăng gấp đôi mức thuế suất nhập khẩu xăng dầu, doanh nghiệp này đã chủ động đăng ký tờ khai nhập khẩu với một lô hàng mới nhập, từ đó đỡ được một khoản 64 tỷ đồng tiền thuế.
Có hai khoảng thời gian khiến người ta đặt nghi vấn. Một là, doanh nghiệp thường đăng ký tờ khai nhập khẩu trước khi tàu chở hàng đến cửa khẩu từ 1 đến 2 ngày, nhưng với hàng nói trên, Petrolimex đã đăng ký tờ khai nhập khẩu trước khi tàu dự kiến đến tới 14 ngày. Thứ hai, chỉ 4 ngày sau khi Petrolimex đăng ký tờ khai và được tính thuế, thuế suất thuế nhập khẩu của mặt hàng dầu diesel đã được điều chỉnh.
Dĩ nhiên, chúng ta không thể trách các nhà báo yêu quý do mắc bệnh nghề nghiệp mà lúc nào cũng cảnh giác cao độ với gian lận và nhìn đâu cũng thấy những âm mưu hiểm hóc. Nhưng, riêng trong vụ việc này, ta không nên vội vàng kết luận Petrolimex đã dùng thủ thuật để tránh mức thuế tăng.
Trước hết, cứ phải nói rằng chỉ cần có một tí ti hóc môn lạc quan trong tĩnh mạch, ta sẽ thấy đây là một dấu hiệu quý báu cho thấy các doanh nghiệp Nhà nước không hề ù lỳ, ỳ ạch, chậm chạp như tiếng xấu bấy lâu nay. Cái sự ục ịch này chắc phải có lý do, họ bị oan uổng thế nào đấy thôi.
Cứ lấy ngành xăng dầu làm ví dụ, mới đây thôi, sau khi chính thức nhận lại quyền quyết định giá bán lẻ từ các bộ ngành, các doanh nghiệp đáng yêu của chúng ta vẫn không thấy động tĩnh gì khi cơ hội giảm giá đã rõ mười mươi, mặc cho các nhà báo kêu gào đến khản cả cổ như trẻ con khát sữa.
Thế là, chỉ vài ngày sau khi cho phép các doanh nghiệp tự định giá, liên bộ Tài chính – Công Thương lại muối mặt yêu cầu doanh nghiệp giảm giá, vì xem chừng thái độ tự giác là một cái gì đó hơi xa lạ với những doanh nghiệp hoạt động vừa vì mục đích lợi nhuận vừa để phục vụ nhân dân này. Tất nhiên, sau khi được yêu cầu giảm giá, họ cũng nhanh nhảu mà bảo rằng: Chúng tôi cũng đang định đây, nhưng các Bộ làm nhanh quá, thành ra…
Ấy thế mà, và chẳng bù cho những biểu hiện câm điếc bẩm sinh khi giá xăng dầu thế giới giảm, đại gia Petrolimex lại thính nhạy đến không ngờ với thông tin tăng thuế. Có ai lý giải nổi hiện tượng “sáng tai họ, điếc tai cày” mà dân gian đã chỉ ra từ lâu này không, chỉ cho bà con nghe với. Còn nói theo kiểu Tây, mà cụ thể là kiểu Pháp trong Thằng gù nhà thờ Đức Bà Paris của Victor Hugo, thì: Những tên bại liệt vứt quách đi đôi nạng và dùng cặp giò khỏe mạnh nhất vạch những bước thẳng tắp trên lòng đường, trong khi thằng mù long lanh đôi mắt sáng rực, đến nỗi chàng thi sĩ không tin nổi vào mắt mình và phải thốt lên rằng đấng cứu thế ở đâu? Nói khác đi, đây đúng là một kỹ năng tuyệt vời của các doanh nghiệp: Có thể thay đổi khả năng phản ứng tùy hoàn cảnh, tùy vào việc họ được lợi hay bị thiệt.
Nhìn ở một khía cạnh khác, ta cứ giả sử rằng đại gia xăng dầu này vì một lý do nào đấy mà lại biết trước được chuyện tăng thuế xăng dầu, mà nghe đâu được bảo mật kỹ càng như phụ nữ ngày xưa giữ gìn trinh tiết, thì cũng có sao đâu. Ai cũng biết thương trường khốc liệt chẳng kém chiến trường, mà trong cái chiến trường không khoan nhượng ấy, thông tin lại là thứ vô cùng quý giá nếu không muốn nói là quý giá nhất. Các doanh nghiệp vốn hết lòng vì nước vì dân xứng đáng nhận được những lời khen khi nắm được tình hình “thời tiết” kinh doanh. Biết trước chính sách để hành xử có lợi nhất cho mình đâu phải là một cái tội?, cũng hệt như việc nhiều cây xăng bán lẻ "vô tình" biết trước chủ trương tăng giá xăng để bỗng dưng... mất điện ấy.
Đến đây, sau những dài dòng văn tự ở trên, quý vị có đồng ý rằng vấn đề chính trong câu chuyện này không nằm ở phía Petrolimex. Logic rất thông thường: Biết được thông tin bí mật không phải là một cái tội, mà tiết lộ thông tin bí mật mới là thứ cần phải xem xét.
Vậy thì, theo quý vị, đơn vị hải quan nọ khi báo cáo về Tổng cục Hải quan về trường hợp này thì nên đặt nghi vấn vào đối tượng nào cho hợp lẽ? Xin gợi ý, Thông tư 94/2012/TT-BTC hướng dẫn điều chỉnh tăng thuế suất thuế nhập khẩu xăng dầu là do Bộ Tài chính ban hành. Mà, Tổng cục Hải quan là một đơn vị trực thuộc Bộ Tài chính.
Trong trường hợp bạn không trả lời nổi, xin phép được tiếp tục nhắc lại những phát ngôn từng làm nên thương hiệu của đương kim Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ khi ông mới nhậm chức: Không thể doanh nghiệp xăng dầu muốn nói thế nào thì nói. Doanh nghiệp đừng có dọa nhà nước. Nguyên tắc điều hành giá xăng dầu là theo cơ chế thị trường với sự quản lý của Nhà nước với lộ trình và mục tiêu trên cơ sở minh bạch chính sách và thông tin. Mặt bằng về chính sách là trách nhiệm của Nhà nước, thông tin là trách nhiệm của doanh nghiệp.
Thế còn việc minh bạch thông tin về chính sách thì thuộc trách nhiệm của ai thế nhỉ, nghĩ mà váng cả đầu.
Cuối cùng, xin được điểm qua một cái tin ngắn trên Tuổi Trẻ ngày 5/7: UBND huyện Đông Hải (Bạc Liêu) khẳng định sẽ xem xét, thu hồi số tiền mà ông Huỳnh Văn Tỏ - chủ tịch UBND thị trấn Gành Hào - ăn chặn của người quét rác chợ đêm. Tổng số tiền là 12,9 triệu đồng.
Theo quý vị, giả sử như đúng là có chuyện Petrolimex biết trước được chính sách tăng thuế nhập khẩu xăng dầu, chúng ta nên đối xử thế nào với 64 tỷ đồng tiền thuế mà họ được hưởng?
Tam Thái (Phunutoday)