Ngư dân Hồ Dễ - thành viên tàu BĐ - 96352 TS, do ông Phan Văn Điệm (thôn Mỹ An I, xã Hoài Thanh) làm chủ - đã trở lại quê nhà ở thôn Ngọc An Đông, xã Hoài Thanh Tây, huyện Hoài Nhơn (Bình Định) hôm 28.6, giữa những giọt nước mắt phẫn uất, hoang mang, buồn tủi của gia đình, hàng xóm.
Anh Dễ được một tàu hàng cứu sống đưa về Đài Loan, sau khi tàu cá của anh và 3 ngư dân khác bị tàu “lạ” đâm chìm. Cuộc hồi hương và câu chuyện đau lòng qua lời kể của anh Dễ đồng thời cũng chấm dứt chuỗi tháng ngày mỏi mòn trông đợi của người thân ở trên bờ.
“Trước mặt tối thui”
Sáng 3.7, tại cửa biển Tam Quan, nghi lễ cầu hồn được thực hiện, những di ảnh được đặt lên bàn thờ khói hương nghi ngút. 3 ngư dân vong mạng trên biển là Võ Văn Thành (52 tuổi, ở thôn Cửu Lợi Tây, xã Tam Quan Nam, Hoài Nhơn) và cha con ông Phan Văn Điệm - Phan Văn Tuấn. Tuấn mới vừa tròn 18 tuổi. Bà Trần Thị Bé (44 tuổi, vợ ông Điệm) nay là quả phụ, trong trang phục tang chế sì sụp vái lạy làm lễ cầu hồn cho chồng và con trai.
Hai đứa con còn lại của bà Bé - Phan Thị Đạt, Phan Văn Định - đang học ở TP.Hồ Chí Minh cũng có mặt bên cạnh người mẹ khổ đau. Trong gia đình, Phan Văn Tuấn là đứa con út ít nhiều thua thiệt. “Nó không được ăn học đến nơi đến chốn như chị và anh. Sống thấy người, chết thấy xác, giờ thân xác chồng, con tôi tan biến đâu rồi?” - bà Bé vật vã. Đã 2 năm nay, bà bị căn bệnh viêm gan siêu vi B hành hạ. Cái gia đình 5 miệng ăn, cộng thêm bà mẹ 86 tuổi của ông Điệm là sáu, tất tần tật từ ăn uống, học hành, thuốc thang, trái phải đều trông chờ vào nguồn thu của con tàu 200CV.
“Thì chỉ mới ngóc đầu lên từ 5 - 6 năm nay chứ bao nhiêu. Trước, để nuôi vợ, nuôi con, ổng phải quăng quật làm thuê, làm mướn hoặc đi bạn cho người ta khắp trong Nam ngoài Bắc chứ nào có sung sướng gì. Cứ nghĩ ông trời có mắt...”. Có chiếc “cần câu cơm” thấm đẫm mồ hôi, nước mắt ấy, cả nhà ông Điệm phải thắt lưng buộc bụng, ăn mắm mút dòi, hết dành dụm đến chạy vạy, vay mượn khắp nơi. Bà Bé rền rĩ: “Hơn 1 tỉ đồng chứ ít ỏi gì đâu. Năm rồi vừa trả cho ngân hàng gần 100 triệu đồng. Còn 150 triệu đồng của bà con cô bác, cứ nghĩ còn người còn của, nợ nần sắp xong. Nào ai học được chữ ngờ...”.
Ông Điệm và bạn chài trước kia thường làm nghề câu rút ở vùng biển Vũng Tàu, Bình Thuận. Gần đây, hưởng ứng chủ trương đánh bắt xa bờ, ông chuyển sang nghề câu cá ngừ đại dương trên vùng biển Trường Sa. Trước cú đâm oan nghiệt, tàu ông mới bắt được chưa tới 10 con cá, tổng trọng lượng chừng 300kg. Bà Bé lại khóc: “50 tuổi, nhưng ổng cũng chẳng sức vóc gì nhiều. Bệnh tật cả cân trong đó. Hôm ở nhà, ổng nói với tôi là cố gắng kéo cày trả nợ thêm dăm năm nữa rồi chuyển giao tàu cho thằng Tuấn”.
Bà Bé nói bà và các con muốn tổ chức một lễ cầu siêu thật long trọng hầu mong linh hồn chồng, con cùng bạn chài khỏi phải lênh đênh vất vưởng. “Nhưng lấy gì làm bây giờ. Ngay hai đứa nhỏ đang ăn học trong kia, tôi cũng không biết phải tính sao đây. Mất tàu, mất người thân, nợ nần chất ngất, miếng cơm manh áo còn chẳng biết bấu víu vào đâu nữa là”. Người quả phụ đang lâm trọng bệnh quả đã thật sự suy sụp. Bà sụt sùi bảo nhìn ra bốn phương tám hướng, chỗ nào cũng thấy tối đen như mực!
Sống sót
Xóm trưởng xóm 1, Ngọc An Đông Hồ Cào cho biết, hộ anh Dễ thuộc loại “nghèo có sổ có sách”, tức đối tượng được Nhà nước cấp giấy chứng nhận hộ nghèo. 31 tuổi, hôn nhân tan vỡ do cuộc sống gieo neo khốn khó, anh Dễ đang là nơi nương tựa duy nhất cho 2 người đàn bà già nua, ốm yếu. Bà nội anh Dễ năm nay 103 tuổi, hầu như suốt ngày ủ rũ trên giường bệnh. Mẹ anh, bà Trần Thị Hy - 70 tuổi - cũng nay ốm mai đau. Ông Cào chính là người giúp chúng tôi tiếp cận anh Dễ sau hồi lâu lùng sục đường ngang ngõ tắt.
Sau chuyến trở về trắng tay, ngay chiếc điện thoại di động rẻ tiền, anh Dễ cũng không sao có được. Người thanh niên khẳng khiu, gầy guộc dường như vẫn chưa hoàn hồn sau cơn đại nạn. Gần suốt tuần qua, anh cứ tha thẩn khắp làng trên xóm dưới. Còn ở nhà, nếu không buông màn bất động thì anh lại săm soi, tư lự với những vết tích lở lói còn hằn trên da thịt. Tay chân anh Dễ chi chít vết thương chưa kịp liền da do bị cá, cua cào rỉa. Anh Dễ kể, tàu ông Điệm lúc đi có 5 người, một thành viên vì lý do sức khỏe được số phận cứu thoát khỏi tai ương.
Câu chuyện được thuật lại trong cơn thảng thốt của người trong cuộc: “Chúng tôi rời Bến Đá, Vũng Tàu lên đường ra Trường Sa trưa 9.6. Vừa đi vừa túc tắc đánh bắt, đến 2 giờ chiều 19.6, trong lúc mọi người đang ngủ để chuẩn bị chuyến câu đêm thì tất cả bỗng bị nhồi lắc dữ dội. Con tàu hết tung lên lại rơi xuống. Chúng tôi chới với lăn lóc trong khoang. Cố ngước mắt trông ra thì thật kinh hoàng, tàu bị một chiếc tàu sắt đâm thẳng, cắt thành hai mảnh tách rời và đang chìm nhanh xuống biển”.
Đầu óc choáng váng, thân thể rã rời sau những va đập, chấn thương sấm sét, anh Dễ, ông Thành và cha con chủ tàu Phan Văn Điệm gọi nhau cố thoát ra ngoài. Mỗi người quáng quàng chụp lấy một can nhựa, vùng vẫy giữa sóng gió đại dương mù mịt. Anh Dễ phẫn uất: “Sau khi gây tội ác, chiếc tàu sắt thản nhiên bỏ đi, mặc chúng tôi kêu gào như điên như dại. Nó cứ lầm lũi lướt qua như vừa lạnh lùng hoàn tất một công việc bình thường”.
Anh Dễ và những đồng hương sinh tử của mình rồi cũng vuột khỏi tầm mắt của nhau trên mặt biển mênh mang sóng. Anh Dễ may mắn níu được mảnh ván từ con tàu vỡ, thay thế chiếc can nhựa vốn quá mỏng manh. Cơ may sống sót của anh có lẽ nhờ sự run rủi này. Đêm đầu tiên giãy giụa đơn độc giữa trùng khơi, anh Dễ không ngừng van vái biển rộng trời cao cho anh cơ hội trở về với bà, với mẹ.
Đến hôm thứ hai, chút hy vọng mong manh le lói trong anh dần dần lịm tắt bởi đói khát cồn cào như xé da xé thịt, sợ hãi cuống cuồng và nhất là bởi cảm giác cô độc, tuyệt vọng cứ lớn dần, bao chiếm tất cả. Đến hôm thứ ba, khi da thịt bắt đầu bợt bạt, rã ra, cua cá từng đàn bơi theo rúc rỉa, Dễ mê man nghĩ số phận của mình đã bị định đoạt. “Không chết vì kiệt sức, đói khát thì cũng chết vì cá dữ mà thôi” - anh nhớ lại rồi tự thắc mắc không biết sức mạnh nào đã giúp mình cầm cự đến chiều 21.6. “Một tàu hàng Đài Loan đi qua cách chỗ tôi chừng 30m. Thu góp toàn bộ sức tàn, tôi cố bơi về phía đó”.
Những cú rướn quyết định đã cho anh cơ hội sống còn, anh Dễ được đưa về Đài Loan, được thu xếp qua đường ngoại giao để hồi hương như đã biết.
Sự cố của tàu cá BĐ - 96352 TS dù diễn ra đã lâu, song vẫn là một bất ngờ với chính quyền sở tại. Ngày 3.7, Chủ tịch UBND huyện Hoài Nhơn Nguyễn Quốc Việt cho biết, ông cũng vừa mới nghe tin do không có bất cứ báo cáo nào gửi lên từ gia đình, thôn xã. Ông Việt thông báo đã yêu cầu tìm hiểu gia cảnh từng nạn nhân để quyết định và kiến nghị phương cách trợ giúp, bao bọc.
Phó Chủ tịch xã Hoài Thanh Nguyễn Hữu Kim thừa nhận, phải tới khi ngư dân Hồ Dễ trở về mới biết được đầu đuôi câu chuyện. Hỏi bà Bé thì được giải thích, trước kia cha con ông Điệm từng mất liên lạc với đất liền tới 9 - 10 ngày. Lần này, họ cố tình trì hoãn cấp báo vì vẫn leo lét nuôi dưỡng niềm tin rằng chẳng qua chỉ do điện đài máy móc hỏng hóc mà thôi. Họ đã không dám nghĩ, đã không dám nói ra lời về một kết cục thảm khốc, phũ phàng đến như vậy!
Xuân Nhàn (Lao động)
• Chỉ riêng xã Hoài Thanh, từ đầu năm đến nay, đã có 4 chiếc tàu trị giá hơn 3 tỉ đồng gặp nạn, mất tích hoặc bị bắt giữ. Ông Trần Phúc - chủ tàu cá BĐ - 95194 TS - cho hay: “Mới đây, tàu “lạ” từng lao vào một tàu cá 350 sức ngựa của Bình Định. Vụ tấn công không làm tổn thất nhân mạng. Ở vụ “đe dọa” khác với một tàu của ngư dân Hoài Nhơn, họ chỉ kịp sống sót nhờ chặt bỏ dây neo, tháo chạy”. Ông Phúc gay gắt: Biển của mình, tài nguyên của mình, ai cho họ cái quyền ngang nhiên lộng hành gieo rắc chết chóc, tai ương?
• Không phải lần đầu tiên tai bay vạ gió giáng xuống những làng chài Hoài Nhơn. Tối 3.4.2012, tại vùng biển Trường Sa cách bờ biển Nha Trang 160 hải lý về phía đông nam, tàu BĐ – 51349 do thuyền trưởng Lê Văn Lương điều khiển bị một tàu sắt đâm vỡ mạn. 9 thuyền viên may mắn thoát chết nhờ một tàu Panama cứu hộ. Xa hơn, ngày 21.2.2011, tàu BĐ – 95378 của ông Lê Văn Độ (Hoài Hương, Hoài Nhơn) bị một tàu dầu nước ngoài đâm chìm rồi bỏ chạy. Vụ va chạm khiến ngư dân Võ Xuân Cường thiệt mạng.