Từ năm 1992 Đài Loan cho phép lấy vợ, hoặc chồng người Trung Quốc lục địa. Có tới 260 nghìn con gái TQ đinh cư tại Đài Loan chiếm 1% dân số. Họ không bị phân biệt về chủng tộc vì cùng là người Hán, mà là vấn đề chính trị. Công trình nghiên cứu khoa học dự đoán thế hệ về sau thường bỏ phiếu cho đảng nghiêng về phía Bắ́c Kinh, như đảng của Kuomin đang cầm quyền. Thậm chí có giả thuyết, các bà vợ TQ là các điệp viện nằ̀m vùng chờ lệnh của Quân giải phóng nhân dân, đang sẵn sàng đổ bộ ra đảo. Trung Quốc thì phô trương có bao nhiêu tên lửa hướng ra „hòn đảo nổi loạn”, còn Đài Loan đã chi ra hàng tỷ đô Mỹ để mua trang thiết bị quân sự hiện đại. Nay mọi việc như bị im ắng. Mong muốn của các thế hệ lãnh đạo Trung Hoa là đưa hòn đảo này trở về đất mẹ theo cách từng bước, từ từ nhưng kiên định mục tiêu. Giới thương gia Đài Loan sẵn sàng đầu tư vào lục địa Trung Hoa, tận dụng tín dụng của các ngân hàng TQ. Số du lịch đến đảo ngày càng tăng, các nhà khoa học, nhà quân sự Đài Loan được tham dự các hội thảo khoa học về tương lai đất nước sau thống nhất với chi phí không sợ tốn kém. Năm 2008 đã mở đường bay trực tiếp với đảo (trước đây phải hạ cánh ở Hồng Kông). Thậm chí có sáng kiến xây đường hầm nối 2 bờ lục địa và đảo.
Nhưng nhiều người dân Đài Loan sợ Trung Quốc và điệp viên TQ. Đã có câu chuyện: vào năm 1949 khi chính quyền Mao chiếm Thượng Hải, các thành viên của tổ chức nằm vùng của đảng cộng sản núp dưới danh nghĩa những nhà dân tộc chủ nghĩa đã kịp thống kê tầng lớp dân cư thành phố theo yêu cầu. Trước khi Hồng Kông về Trung Quốc năm 1997 người của Bắc Kinh đã có đại diện của mình ở hầu hết các tổ chức hội đoàn của Hồng Kông thông qua các ngân hàng Trung Quốc, các công ty. Chắc chắn không thiếu điệp viên của Bắc Kinh ở Đài Loan trong đó có các bà vợ được xuất khẩu. Thống kê của cơ quan di trú Đài Loan năm 2007 chỉ rõ phần lớn phụ nữ trong số họ là người nhà quê, 73 % không nghề nghiệp, 63% trình độ cao nhất là tốt nghiệp tiểu học. Còn người Đài Loan lấy vợ thì đa phần là không có học thức, họ trả 10 nghìn đô la cho dịch vụ để cưới vợ.
Tạp chí "Asia Times Online" có bài của giáo sư Chen In - Chin của Đại học Nhân dân Đài Loan, ông nhận xét gần đây tình hình lại đảo ngược ngày càng có nhiều cặp vợ chồng, mà chồng là người TQ, vợ là người Đài Loan. Đó là những người trẻ, quen nhau sau khi học xong đại học. Những người đàn ông TQ xuất thân từ tầng lớp giầu có ở thành phố. Đài Loan trở về Trung Quốc trở thành mục đích thiêng liêng của họ - ông Chen nói. Đó chính là những điệp viên đích thực – ít nhất cũng đã được Bắc Kinh đánh giá. Thứ trưởng Ye Kedon phụ trách vấn đề Đài Loan trong chuyến thăm đảo khuyến cáo sinh viên TQ nên „tận dụng cơ hội làm bạn với các bạn sinh viên gái Đài Loan” – Tình yêu là không biên giới – Điều gì ám chỉ về tình hữu nghị thì ai cũng hiểu. Có điều không may là Đài Loan lại không cho phép con trai TQ sau khi tốt nghiệp được ở lại lâu dài tại Đài Loan. Mục tiêu thật rõ ràng: không muốn làn sóng người di tản từ lục địa ra đảo.
Lấy vợ, gả chồng mang ý đồ chính trị – chiến lược có từ xưa của vua chúa Trung Hoa, giống như chuyện Mỵ Châu-Trọng Thuỷ mà Triệu Đà thâm ý dùng con trai mình làm mật thám trong việc đánh chiếm Việt Nam. Trọng Thuỷ đã lừa được vua An Dương Vương và Mỵ Châu để lấy cắp nỏ thần và rồi đem quân đánh chiếm Âu Lạc không phải tốn kém gì. Câu chuyện lịch sử cố tích Việt nam được hư cấu vẫn còn giá trị để cảnh giác.
Robert Stefanicki - Xuân Nhung dịch từ Báo „Wyborcza”queviet.pl