Ngôi chùa ngàn tuổi- một báu vật của xứ Đoài mây trắng đã bị hạ sát giữa thanh thiên bạch nhật với lý do một vài cột gỗ lim của nhà tổ bị tiêu tâm. Nhưng điều đau lòng là có những người bị “tiêu tâm” lộ diện qua vụ hạ sát chùa thì vẫn an nhiên tự tại.
 |
Ngôi chùa Trăm gian cũ
|
Chùa Trăm Gian- di tích quốc gia đặc biệt quý hiếm, một báu vật là niềm tự hào của đất Hà Tây (cũ) đã bị hạ sát và thay bằng một công trình mới hoàn toàn. Đây quả thực là một nỗi đau cho người dân Việt Nam, một sự bẽ bàng cho những người đang được thừa kế di sản cha ông truyền lại.
Ai đã từng một lần đặt chân đến với chùa Trăm Gian- thủa mà chùa chưa bị những dự án trùng tu xâm hại sẽ không thể nào quên được vẻ rêu phong cổ kính và nét yêu kiều của những đầu đao vút cong, từng hàng cột gỗ lim màu đã bạc nhưng vẫn “thi gan cùng tuế nguyệt”.
Đặc biệt, những bức phù điêu chạm trổ chân dung các vị La Hán, các tích cổ trong bộ tranh “Thập điện Diêm vương” hai bên hiên chùa với màu sơn nâu đặc trưng mà những vết nứt thời gian chỉ góp phần tô điểm thêm sự duyên dáng là một điểm níu chân du khách.
Gác chuông chùa Trăm Gian với hai mái cao vút và thanh nhã như một bông sen tọa lạc giữa những hàng thông non vi vút gió gợi nên một khung cảnh thiền trong vắt.
 |
Ngôi chùa Trăm gian cũ mang nét kiến trúc dân gian thân thuộc, gần gũi...
|
Giờ thì chùa Trăm Gian như một người đẹp trong truyện cổ bị đem ra nhuộm tóc, uốn xoăn máy, make up theo tông màu Hàn Quốc và diện quần jeans bó chẽn. Mái ngói được thay đỏ tươi, đá tảng dẫn lên chùa rêu phong cổ được thay bằng đá xẻ trắng lốp, những bức phù điêu La Hán được sơn son thếp vàng bằng sơn Nhật, cột kèo được đánh vecni bóng nhoáng...
Nhưng tất cả những lớp phấn son trơ trẽn ấy chưa kinh khủng bằng việc mới đây, người ta dỡ bỏ toàn bộ nhà tổ, gác khánh để làm một công trình mới hoàn toàn.
Ngày 24/8, khi Thanh tra Bộ VHTTDL về chùa để lập biên bản thì mọi chuyện đã xong xuôi, nhà tổ, gác khánh đã bị phá dỡ hoàn toàn, một khung nhà mới đã được dựng lên, và việc ngừng thi công chỉ có ý nghĩa hình thức bởi vì mai đây nếu không cho làm tiếp, các pho tượng Phật và đồ thờ cúng trong chùa sẽ trú vào đâu trong mùa mưa bão.
Những người chịu trách nhiệm trong dự án “trùng tu” này hồn nhiên cho biết: “Đập ra thấy nhiều cái còn mới lắm, nhưng có điều kiện thì chúng tôi thay mới toàn bộ luôn, không giữ lại một chi tiết cũ nào hết”.
Tiền từ đâu ra, tiền từ dân đóng góp theo kiểu “xã hội hóa”, còn chùa đã từng có một dự án trùng tu được Bộ phê duyệt từ năm 2009, nhưng vì không có tiền nên cứ để đó. Dân chờ mãi rồi đến lúc dân “có điều kiện” thì dân “trùng tu” theo kiểu của dân.
 |
Gác khánh chùa Trăm Gian được làm mới 100%.
|
Một ngôi chùa từ thời Lý bị hạ sát để lại cho chúng ta bao nhiêu nỗi đau. Nỗi đau về sự thiếu hiểu biết, mù Luật Di sản của chính những người làm nhiệm vụ trông coi chùa. Nỗi đau về sự vô cảm của cán bộ địa phương khi nói: “Họ trùng tu có báo cho chúng tôi đâu mà biết”.
Nỗi đau về sự vô trách nhiệm trong giám sát, quản lý di tích của Cục Di sản- cơ quan chịu trách nhiệm trước dân. Nỗi đau về sự lỏng lẻo từ trên xuống dưới, từ dưới lên trên trong việc bảo vệ một di tích ngàn tuổi.
Những “văn hóa vật thể” lồ lộ như thế, bị hạ sát giữa thanh thiên bạch nhật, trong suốt một thời gian dài mà không ai hay biết, còn những thứ thầm lặng hơn, những thứ “phi vật thể” đang biến mất hàng ngày mà chẳng ai quan tâm cũng là chuyện đương nhiên.
 |
Hàng cột gỗ lim của ngôi chùa Trăm gian cũ
|
“Tội lỗi” khiến nhà tổ, gác khánh chùa Trăm Gian bị hạ sát được chỉ ra đích danh là tại mấy cái cột lim đã bị tiêu tâm, phải được thay mới trước mùa mưa bão. Kỳ thực chúng có tội gì đâu, cho dù cột lim bị tiêu tâm thì nó vẫn vững chãi nếu người ta trùng tu đúng cách, tức là luồn những vật liệu cứng vào trong lõi để nâng đỡ phần trụ mà bên ngoài, vẻ cổ kính vẫn còn nguyên.
Nhưng nào có ai biết nâng niu những vẻ đẹp của quá khứ, họ đập hết ra, vứt hết đi, có tiền trong tay, tiếc gì mà không làm mới.
Cái đáng được làm mới nhất, đáng được thay thế nhất là những cái đầu của số người bị “tiêu tâm” trong vụ hạ sát chùa, thì lạ thay, bao nhiêu năm nay vẫn an nhiên trong cũ mèm và mục ruỗng.
Sau khi mọi chuyện nguôi ngoai đi rồi, các ngành các cấp bắt tay nhau “rút kinh nghiệm” rồi, người ta sẽ lại hả hê vì đã xóa sổ được mấy cái cột gỗ bị tiêu tâm.
Nhưng còn đó là tiếng khóc vô thanh của chùa Trăm Gian, khóc cho những con người đáng thương đã bị “tiêu tâm” ẩn trong một vẻ bề ngoài vững chãi mà không ai hay biết.
Mi An (Phunutoday)