Trong tháng 5 vừa qua, việc ông Zbigniew Ziobro, cựu bộ trưởng Tư pháp, cựu Tổng công tố Ba Lan rời Hungari sang Hoa Kỳ đã trở thành một trong những chủ đề chính trị và pháp lý nóng nhất. Mặc dù chính trị gia này tuyên bố ông không bỏ trốn mà đang "tận hưởng tự do", nhưng Văn phòng công tố Ba Lan và các nhà bình luận chỉ ra một số tình tiết cho thấy chuyến đi của ông là hành động trốn tránh công lý.
Vì sao vậy:
Zbigniew Ziobro là một nghi phạm bị truy nã tại Ba Lan vào tháng 2 năm 2026 do cố tình tránh né việc trình diện tại tòa án trong nhiều tháng.
Văn phòng công tố đã đưa ra tổng cộng 26 cáo buộc chống lại ông, bao gồm cầm đầu một nhóm tội phạm có tổ chức và lạm dụng quyền lực để thu lợi tài chính liên quan đến các khoản tài trợ từ Quỹ Tư pháp.
Tuy nhiên, theo luật sư bào chữa của mình (ông Lewandowski), Zbigniew Ziobro hiện không phải là đối tượng của một cuộc truy nã quốc tế. Bởi vì tòa án Ba Lan chưa xem xét yêu cầu về Lệnh bắt giữ châu Âu (do kháng cáo), và không có Thông báo Đỏ của Interpol nào được ban hành. Điều này nói lên một điểm yếu của Hệ thống tư pháp Ba Lan, khi đang trong giai đoạn chuyển đổi cấu trúc sâu sắc với các cuộc xung đột pháp lý gay gắt giữa các nhánh quyền lực.
Có phải ông Ziobro lợi dụng "lỗ hổng" trong thị thực và giấy tờ đi lại?
Đây là khía cạnh gây chấn động nhất của vụ việc này. Làm thế nào Ziobro đến được Mỹ, trong khi chính quyền Ba Lan đã thu hồi cả hai hộ chiếu (thường và ngoại giao) của ông ta từ năm 2025?
Theo các báo cáo, chính trị gia này có thể đã sử dụng cái gọi là hộ chiếu Geneva (giấy tờ dành cho người tị nạn), mà ông ta đã có được ở Hungary, nơi ông ta tị nạn dưới sự bảo hộ của chính phủ Viktor Orbán.
Ngoài ra, có báo cáo cho rằng Ziobro đã nhập cảnh vào Mỹ bằng thị thực nhà báo với tư cách là nhà bình luận chính trị cho TV Republika, đây có thể là một nỗ lực để né tránh các thủ tục kiểm tra an ninh thông thường.
Tại sao lại là Hoa Kỳ?
Việc chọn Hoa Kỳ làm điểm đến không phải là ngẫu nhiên. Có suy đoán rằng Ziobro đang trông chờ vào sự ủng hộ của các phe phái bảo thủ ở Hoa Kỳ (đặc biệt là trong bối cảnh phe của Donald Trump), điều này có thể làm phức tạp quá trình dẫn độ tiềm năng. Nhưng điều quan trọng là Hoa Kỳ hiếm khi dẫn độ những cá nhân bị truy nã vì các tội danh có thể được coi là có động cơ chính trị. Ngoài ra, quá trình dẫn độ ở Hoa Kỳ rất phức tạp, tốn kém và thường mất nhiều năm.
Vào thứ Ba (12/5/2026), Bộ Ngoại giao Ba Lan đã gửi một công hàm ngoại giao chính thức tới Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Warszawa, yêu cầu giải thích chi tiết về cơ sở pháp lý để ông Ziobro được phép nhập cảnh vào Hoa Kỳ. Nhưng cho đến thời điểm này (giữa tháng 5 năm 2026), vẫn chưa có phản hồi chính thức của Mỹ. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vừa qua đã có một tuyên bố ngắn gọn khi trả lời một nhà báo Ba Lan:
“Hoa Kỳ và Ba Lan có mối liên hệ chính trị, kinh tế và xã hội mật thiết, bắt nguồn từ tình hữu nghị lâu đời giữa hai quốc gia và chính phủ của chúng ta. "Do tính bảo mật của dữ liệu thị thực, chúng tôi không có gì để báo cáo về vấn đề này”.
Song song với các hành động của Bộ Ngoại giao, Văn phòng Công tố Quốc gia Ba Lan cũng đã liên hệ với các nhà chức trách Mỹ và Hungary để xác minh những vấn đề liên quan đến chính trị gia này, trong đó có vấn đề làm việc của ông Ziobro tại TV Republika.
Ông Ziobro đã chính thức tuyên bố trên mạng xã hội và kênh truyền hình Republika rằng ông dự định "ở lại Hoa Kỳ và tận hưởng các quyền tự do của Mỹ", làm việc với tư cách là người quan sát và bình luận về đời sống công cộng Ba Lan. Điều này được hiểu là một nỗ lực nhằm hợp pháp hóa tình trạng "lưu vong chính trị", bảo vệ ông khỏi các cáo buộc hình sự.
( TT Donald Tusk và Zbigniew Ziobro)
Theo Onet, các quan chức chính phủ Ba Lan tin rằng chính quyền Mỹ đã cho Zbigniew Ziobro sự bảo vệ không chính thức. Nhiều người dân Ba Lan cho rằng, việc Mỹ đồng ý cho phép Zbigniew Ziobro nhập cảnh là một thất bại chính trị đối với chính phủ đương nhiệm.
Xuân Nguyên (Tổng hợp tin theo các báo Ba Lan)