Vụ bê bối Zondacrypto đang là chủ đề lớn gây xôn xao dư luận tại Ba Lan. Các cơ quan truyền thông đều cho rằng đây sẽ là vụ bê bối lớn nhất trong mùa bầu cử chính trị vào năm 2027, vốn chỉ mới bắt đầu.
Cuộc điều tra, hiện đang được tiến hành bởi Văn phòng công tố ở Katowice. Đến nay, một số các nhân vật chủ chốt liên quan đến sàn giao dịch chứng khoán và thị trường tài chính đã bị bắt tạm giam để điều tra:
1. Radosław Piesiewicz (chủ tịch Ủy ban Olympic Ba Lan) đã bị tạm giam với cáo buộc mua bán ảnh hưởng và ưu ái một số chủ nợ gây thiệt hại cho những người khác.
2. Rafał Zaorski (một nhà đầu cơ thị trường chứng khoán nổi tiếng), bị bắt vì tội chiếm đoạt tài sản gây thiệt hại cho nhà điều hành sàn giao dịch, với số tiền khoảng 1,7 triệu PLN.
3. Anna P. và Jaromira W. và Rafał Z., bị buộc tội, tham gia vào một nhóm tội phạm nhằm chiếm đoạt tài sản và cản trở cuộc điều tra về việc giam giữ người sáng lập BitBay.
Ngoài ra, Przemysław Kral (người đứng đầu hiện tại của sàn giao dịch chứng khoán) đã bị buộc tội tham gia vào một vụ gian lận lớn và đã bắt đầu hợp tác chặt chẽ với văn phòng công tố.
Zondacrypto là gì?
Zondacrypto là một trong những sàn giao dịch tiền điện tử lớn nhất ở khu vực Đông Âu. Sàn giao dịch này được thành lập trên nền tảng BitBay vào năm 2014. Người dùng nền tảng trực tuyến này có thể mua, bán và trao đổi các loại tiền điện tử như Bitcoin và Ethereum. Người sáng lập Zondacrypto là Sylwester Suszek. Triệu phú này được biết đến với biệt danh "vua tiền điện tử", đã biến mất một cách bí ẩn từ đầu tháng 3 năm 2022. Nguyên nhân dẫn đến sự biến mất của Suszek có khả năng là do mâu thuẫn với các thành viên băng đảng của Jan T., biệt danh Krakowiak, và Marek M., biệt danh Oczko, những người đã tài trợ cho việc thành lập BitBay.
(Trụ sở Zondacrypto tại Katowice)
Sau khi Suszek biến mất, luật sư Przemysław Kral đã tiếp quản công ty, và Zondacrypto chuyển trụ sở đến Estonia. Theo Onet, người sáng lập và đứng đầu thực sự của sàn giao dịch này là Marian W., biệt danh Maniek, còn Kral, giống như Suszek trước đây, chỉ là "người đại diện" của ông ta.
Zondacrypto đã tài trợ cho, Ủy ban Olympic Ba Lan (PKOl) từ tháng 10 năm 2025, các câu lạc bộ thể thao, giải đua xe đạp Tour de Pologne năm 2025 và các sự kiện cánh hữu (hội nghị CPAC của đảng bảo thủ ở Rzeszów, với sự tham gia của các chính trị gia thuộc đảng PiS và Karol Nawrocki). Logo của công ty cũng xuất hiện trên áo đấu của nhiều câu lạc bộ bóng đá ở Ba Lan và châu Âu. Sau khi vụ bê bối vỡ lở, một số câu lạc bộ đã chấm dứt hợp đồng.(
Từ đầu tháng 4/2026, Zondacrypto gặp phải các vấn đề nghiêm trọng về thanh khoản. Lượng Bitcoin dự trữ được cho là đã giảm 99%, khách hàng báo cáo gặp vấn đề khi rút tiền và các câu lạc bộ thể thao không nhận được tiền tài trợ. Đồng thời, hơn 76 triệu PLN đã được chuyển sang một sàn giao dịch khác. Văn phòng công tố Ba Lan ước tính có hàng nghìn nạn nhân trong vụ việc, với tổng thiệt hại ít nhất là 350 triệu PLN.
Vào cuối tháng 8/2026, tòa án Estonia đã tuyên bố sàn giao dịch Zondacrypto phá sản. Người quản lý tài sản của Estonia tin rằng giá trị các yêu cầu bồi thường có thể vượt quá 700 triệu EUR [khoảng 2 tỷ PLN].
Vụ bê bối Zondacrypto đã trở thành tâm điểm của một cuộc chiến chính trị khốc liệt ở Ba Lan. Việc đánh giá vấn đề này giữa chính phủ Donald Tusk và phe đối lập cánh hữu (chủ yếu là đảng Pháp luật và Công lý – PiS) hoàn toàn trái ngược nhau. Cả hai bên đều đổ lỗi cho nhau về việc che giấu các âm mưu và thu lợi từ sự sụp đổ của sàn giao dịch.
Đối với chính phủ, vụ bê bối Zondacrypto là bằng chứng về mối liên hệ có hệ thống giữa các chính trị gia cánh hữu và thế giới ngầm tội phạm và là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia. Thủ tướng Donald Tusk đã tiết lộ các đoạn trích từ biên bản phiên điều trần tại Quốc hội, cho thấy ban quản lý cũ của sàn giao dịch (bao gồm cả Przemysław Kral) đã tài trợ cho các tổ chức cánh hữu (bao gồm cả của Zbigniew Ziobro) với số tiền lên tới hàng trăm nghìn zloty. Ông Tusk cũng đã trực tiếp chỉ trích Tổng thống Karol Nawrocki (người có liên hệ với cánh hữu) đã liên tục phủ quyết các luật điều chỉnh thị trường tiền điện tử (tuân thủ theo quy định MiCA của EU).
Cánh hữu phủ nhận mọi cáo buộc, gọi hành động của chính phủ là một sự khiêu khích chính trị và màn kịch nhằm che đậy sự bất tài của chính phủ hiện tại. Jarosław Kaczyński và các chính trị gia đảng PiS chỉ trích mạnh mẽ việc bị cáo chính, Przemysław Kral, đã trốn ra nước ngoài và hợp tác với văn phòng công tố theo điều kiện riêng của mình dưới sự bảo hộ của luật sư bào chữa Roman Giertych (một nghị sĩ thuộc Liên minh Công dân). Phe cánh hữu cho rằng Giertych đang "dàn dựng" lời khai của nhân chứng để nhắm vào phe đối lập.
Tổng thống Karol Nawrocki và các nghị sĩ cánh hữu biện minh cho việc phủ quyết dự luật tiền điện tử của họ là để bảo vệ tự do kinh tế và dân sự chống lại "quy định quá mức và bóp nghẹt" của nhà nước, chứ không phải là mong muốn bảo vệ tội phạm. Ông cũng đã đệ trình dự thảo luật của riêng mình lên Quốc hội.
Tại Sejm (hạ viện) các nghị sĩ của cả hai bên đều muốn giải quyết vụ bê bối, nhưng theo những cách hoàn toàn khác nhau.
Người dân Ba Lan đang cũng chia rẽ sâu sắc về vấn đề này
Trong cuộc thăm dò mới nhất của SW Research do Onet ủy nhiệm, người dân Ba Lan đã được hỏi: "Bạn đánh giá như thế nào về quyết định phủ quyết ba lần dự luật điều chỉnh thị trường tiền điện tử của tổng hống Karol Nawrocki?"
Gần hai phần năm người Ba Lan (39,1%) có cái nhìn tiêu cực về các quyết định phủ quyết của Karol Nawrocki. 10,8% có cái nhìn trung lập. 22,1% số người được hỏi có cái nhìn tích cực về các quyết định của tổng thống. 16% số người được hỏi nói không nắm được vấn đề, và 12% cho biết câu trả lời là "khó nói".
Xuân Nguyên (Tổng hợp tin từ Onet.pl)