Hôm nay (29/03/2022), các phái đoàn của Ukraine và Nga đã gặp nhau tại Cung điện Dolmabahce ở Istanbul để bắt đầu một vòng đàm phán mới, với sự trợ giúp của tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên của hai phái đoàn sau hơn hai tuần tạm ngừng.
Theo tờ "Ukraine Pravda", Tổng thống Recep Erdogan đã nói chuyện với cả hai bên trước khi cuộc đàm phán bắt đầu. Ông kêu gọi đình chiến ngay lập tức: “Tiếp tục chiến tranh sẽ không có lợi cho bất cứ ai. Khôi phục hòa bình sẽ mang lại lợi ích cho các quốc gia của bạn và mọi người khác. Với tư cách là phái đoàn, các bạn phải chịu trách nhiệm lịch sử về các quyết định được đưa ra hôm nay”.
Cố vấn của Tổng thống Ukraine, Mykhailo Podolak, cho biết rằng vòng đàm phán tại Istanbul được tổ chức theo hai hình thức song song - đàm phán mặt đối mặt của hai chủ tịch phái đoàn, Dawyd Arachamija và Vladimir Miedinsky, và các cuộc đàm phán của những người tham gia khác từ Ukraine và Nga trên "toàn bộ các vấn đề gây tranh cãi.
Người đứng đầu phái đoàn Nga, ông Vladimir Medinsky, được hãng thông tấn chính phủ Nga TASS dẫn lời, tuyên bố rằng các cuộc đàm phán với phía Ukraine đã kết thúc và mang tính xây dựng. Nga sẽ thực hiện hai bước đối với Ukraine nhằm giảm leo thang xung đột. Medinsky giải thích rằng các bước này liên quan đến các phần chính trị và quân sự.
Trong lĩnh vực quân sự, các bước này có nghĩa là "hạn chế mạnh mẽ hoạt động quân sự ở các hướng Kiev và Chernihiv". Quyết định này đã được Bộ Quốc phòng Nga xác nhận là nhằm tăng cường sự tin cậy lẫn nhau và tạo điều kiện cần thiết cho các cuộc đàm phán tiếp theo và đạt được mục tiêu cuối cùng là đàm phán và ký kết hiệp ước về quy chế trung lập và phi hạt nhân hóa của Ukraine và cung cấp cho Ukraine các đảm bảo an ninh.
Tiếp theo, trong lĩnh vực chính trị - khả năng sẽ có một cuộc gặp giữa Putin và Zelensky cùng lúc với việc khởi xướng một hiệp ước hòa bình của các bộ trưởng ngoại giao. Ông David Arachamija nói thêm rằng đề xuất như vậy đã được gửi tới Moscow và đang chờ phản hồi.
(Tổng thống Recep Erdogan nói chuyện với hai phái đoàn trước cuộc đàm phán)
Miedińsky cũng nói rằng, phái đoàn Nga đã nhận được các đề xuất rõ ràng từ phía Ukraine và sẽ sớm được phân tích. Tuy nhiên, các đề xuất của Ukraine liên quan đến đảm bảo an ninh sẽ không áp dụng cho các vùng lãnh thổ Crimea và Donbas. Nếu chúng ta nhanh chóng thực hiện một thỏa thuận và tìm ra một thỏa hiệp, khả năng ký kết hiệp một ước hòa bình sẽ ngày càng gần hơn.
Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine, Dmytro Kuleba, cho biết rằng phái đoàn Ukraine đã vạch ra một "chương trình tối đa và tối thiểu" trước khi hội đàm với Nga tại Thổ Nhĩ Kỳ. Chương trình tối thiểu trong đàm phán ở Thổ Nhĩ Kỳ là giải pháp cho vấn đề nhân đạo, tối đa là ngừng bắn, đạt được các thỏa thuận vĩnh viễn để chấm dứt chiến tranh.
Cựu đại sứ Ukraine tại Mỹ, Walerij Czałyj, nhấn mạnh rằng thỏa thuận an ninh là cơ hội để kết thúc chiến tranh về mặt ngoại giao. Một yêu cầu quan trọng của thỏa thuận là đảm bảo an ninh rõ ràng cho Ukraine, tương tự như Điều 5 của NATO. Điều này có nghĩa là: Nếu Ukraine trở thành đối tượng xâm lược, thì sẽ có quyền yêu cầu những quốc gia bảo lãnh trợ giúp (bằng vũ khí và thậm chí đóng cửa bầu trời). Ông nhấn mạnh rằng nếu có một thỏa thuận về những đảm bảo như vậy, Ukraine sẽ sẵn sàng tuyên bố trung lập và sẽ cam kết không triển khai các căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ của mình, cũng như không tìm cách tham gia các liên minh quân sự, vốn đã được đưa vào hiến pháp. Ông cũng nói thêm rằng sẽ không có gì cản trở quá trình hội nhập với Liên minh châu Âu. Điều này về cơ bản là quan trọng và nó cũng là một trong những lập trường cơ bản nhất của chúng tôi.
Theo hãng tin Reuters, các nhà đàm phán Ukraine đề xuất Thổ Nhĩ Kỳ, Mỹ, Israel, Đức, Ba Lan, Canada và Pháp có thể đóng vai trò là những nước có thể đứng ra bảo lãnh cho an ninh của Ukraine theo một thỏa thuận trong tương lai với Nga.
Tuy nhiên, trưởng phái đoàn Ukraine, ông Arachamija nhấn mạnh rằng vì tình trạng của các khu vực ly khai ở Donetsk và Crimea là không được kiểm soát, các bảo đảm sẽ không áp dụng cho các khu vực này. Một số quốc gia đã đồng ý trước. Đây là hệ thống mà chúng tôi muốn xây dựng tương lai Ukraine. Những đảm bảo này cũng nhằm giúp gia nhập Liên minh châu Âu.
Đại diện của phái đoàn Ukraine cũng đề nghị tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về những vấn đề then chốt này. Việc thực hiện hiệp ước này sẽ theo thủ tục sau: Đầu tiên, một cuộc trưng cầu dân ý sẽ được tổ chức trong đó tất cả công dân Ukraine sẽ bày tỏ quan điểm của họ về hiệp ước và chức năng của nó. Sau đó, nó sẽ được phê chuẩn trong quốc hội của các quốc gia bảo lãnh và trong quốc hội Ukraine. Mykhailo Podoljak, cố vấn của văn phòng Tổng thống Ukraine thì nói rằng, tình trạng của Crimea và Donbas vẫn là một vấn đề riêng biệt. Các cuộc đàm phán liên quan đến các khu vực này, vốn đã bị Nga chiếm đóng từ năm 2014, sẽ được tiến hành trong 15 năm tới
Theo Reuters, nhà tài phiệt người Nga Roman Abramovich, người nằm trong danh sách trừng phạt của Liên minh châu Âu và Anh, đang được mời tham gia đàm phán. Thời gian vừa qua, Roman Abramovich hoạt động như một "người hòa bình", đã bay qua lại giữa Moscow và Kiev để liên lạc với Putin và Zelensky. Thứ Tư tuần trước, Abramovich đã bay tới thủ đô của Nga để gặp Putin và đưa cho ông một bức thư viết tay của Zelensky, trong đó phác thảo các điều kiện hòa bình của Ukraine. Theo The Times, Putin đã nổi khùng lên sau khi đọc bức thư và được cho là đã nói với Abramovich để đáp lại: "Hãy nói với ông ta, tôi sẽ nghiền nát chúng".
Roman Abramovich là tỷ phú người Nga gắn bó với Điện Kremlin hơn 20 năm. Ông kiếm được nhiều tiền nhờ công cuộc tư nhân hóa các công ty dầu khí quốc doanh Nga vào những năm 1990. Ngoài Nga, ông còn có quốc tịch Bồ Đào Nha và Israel. Ông sở hữu nhiều bất động sản ở các nước Tây Âu, và cho đến gần đây còn sở hữu câu lạc bộ bóng đá Anh Chelsea London.
Vài ngày trước, tờ Wall Street Journal đưa tin rằng tổng thống Volodymyr Zelensky đã yêu cầu chính quyền Mỹ kiềm chế việc áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Roman Abramovich. Một phát ngôn viên của nhà tài phiệt cho biết, "dựa trên các yêu cầu, bao gồm cả từ các tổ chức Do Thái ở Ukraine, Abramovich đang làm mọi thứ có thể để hỗ trợ các nỗ lực khôi phục hòa bình càng sớm càng tốt."
Các cuộc đàm phán của Ukraine với Nga bắt đầu vào ngày 28/2/2022 - ngày thứ năm Nga xâm lược Ukraine. Cho đến nay, các cuộc đàm phán đã được tiến hành trên lãnh thổ Belarus gần biên giới với Ba Lan và Ukraine, ngoài ra là một số buổi đàm phán trực tuyến.
Xuân Nguyên
(Nguồn: https://www.wprost.pl/polityka/10670614/rozmowy-ukraina-rosja-w-stambule-kijow-widzi-polske-w-waznej-roli.html)