Theo thống kê, hiện nay trên thế giới có 8 quốc gia cho phép tổ chức đón Tết Âm lịch như một ngày lễ chính thức hoặc sự kiện văn hóa lớn nhất trong năm, bao gồm: Trung Quốc (trong đó có Đài Loan), Việt Nam, Hàn Quốc, Triều Tiên, Mông Cổ, Singapore, Malaysia và Indonesia (kể từ năm 2000).
Một số quốc gia dù không coi là ngày lễ chính thức nhưng vẫn tạo điều kiện cho các cộng đồng nghỉ tết và tổ chức các hoạt động mừng xuân, đón tết. Đó là: Philipin, Thái Lan, Brunei, Campuchia và Bhutan. Ngoài ra, tại các nước như Mỹ, Canada, Úc và Anh, tuy không phải ngày nghỉ của quốc gia, nhưng các khu phố của người Hoa, người Việt vẫn tổ chức các hoạt động đón tết thu hút nhiều người tham gia.
Từ năm 2024, Liên hiệp quốc đã chính thức được công nhận tết Âm lịch là ngày nghỉ lễ hằng năm của tổ chức này.
Cách gọi tên và những quy định
Tại Trung Quốc: Tết Âm lịch gọi là "Xuân Tiết" (phiên âm tiếng Việt là Chun-chie), đây là kỳ nghỉ dài và quan trọng nhất năm.
Tại Việt Nam: Gọi là Tết Nguyên Đán. Mặc dù chữ Tết được đọc theo âm Hán-Việt từ chữ „Tiết”, và Nguyên đán theo tiếng Hán có nghĩa là "buổi sáng đầu tiên của năm”, nhưng cụm từ này hoàn toàn không có ý nghĩa mượn hay sao chép từ tiếng Hán. Người Việt đã đặt tên cho ngày tết Âm lịch của mình hoàn toàn khác với người Trung Quốc (Xuân tiết – Chun Chie). Đây là dịp lễ cổ truyền lớn nhất của dân tộc. Hằng năm, căn cứ vào điều kiện thực tế, Thủ tướng Chính phủ sẽ quyết định cụ thể ngày nghỉ, thường kéo dài từ 7-9 ngày.
Mông Cổ: Gọi là Tsagaan Sar (Tết Tháng Trắng). Quốc gia này cũng coi đây là lễ hội truyền thống lớn nhất năm, diễn ra trong 3 ngày.
Hàn Quốc và Triều Tiên: Gọi là Seollal. Các nước này cũng coi đây là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng nhất, thường kéo dài 2-3 ngày.
Singapore và Malaysia: Không có tên gọi riêng nhưng tại cả hai nước, Tết Âm lịch được coi là ngày nghỉ lễ chính thức. Người dân thường được nghỉ chính thức 2 ngày (mồng 1 và mồng 2), nhưng các hoạt động chào đón kéo dài đến 15 ngày.
Tại Indonesia: Tết Âm lịch được gọi là Imlek và trở thành ngày lễ quốc gia từ năm 2000. Năm đầu mới âm lịch là ngày nghỉ lễ quốc gia, cho phép mọi người dân, không chỉ người gốc Hoa, cùng ăn mừng. Tết Imlek thường kéo dài 15 ngày, bắt đầu từ mùng 1 đến hết ngày rằm tháng Giêng âm lịch.
(Năm Âm lịch 2026 là năm Bính Ngọ)
Những phong tục độc đáo
Trong dịp tết Âm lịch, mỗi quốc gia đón Tết Âm lịch đều có những hoạt động văn hóa đặc sắc riêng, từ các nghi lễ tâm linh đến những mâm cỗ truyền thống cầu kỳ.
Trung Quốc: Một chuỗi lễ hội kéo dài từ ngày 8 tháng Chạp đến rằm tháng Giêng, tập trung vào sự sum họp gia đình và các biểu tượng may mắn.Trước tết, họ có phong tục dọn dẹp nhà cửa để xua đuổi xui xẻo và trang trí nhà bằng câu đối đỏ, đèn lồng, và chữ "Phúc" dán ngược (tượng trưng phúc đến nhà). Đêm Giao thừa là thời khắc quan trọng nhất để gia đình quây quần ăn bữa cơm tất niên. Trong Tết: Người dân đi chúc Tết, tặng lì xì đỏ (Hongbao), đi lễ chùa, và xem múa lân, múa rồng. Tết chính thức khép lại bằng Lễ hội Đèn lồng (Tết Nguyên tiêu) vào ngày rằm tháng Giêng với các hoạt động thả đèn và ăn bánh trôi.
Hàn Quốc và Triều Tiên: Đều có các phong tục truyền thống đón mừng năm mới giống nhau. Ngày tết, người dân thường mặc trang phục Hanbok và thực hiện nghi lễ bái lạy tổ tiên.
Mông Cổ: Có nghi thức "Rửa sạch": Người dân thực hiện tẩy trần cả thể xác lẫn tâm hồn và rửa sạch chén bát bằng sữa ngựa trước đêm Giao thừa để có khởi đầu năm mới tốt đẹp. Món ăn truyền thống: Mâm cỗ thường có thịt cừu nướng, bánh Buuz (giống bánh bao hấp) và các sản phẩm từ sữa trắng tượng trưng cho sự thuần khiết. Mông Cổ cũng có tục lệ thăm hỏi người thân, con cháu đến thăm và chúc Tết những người cao tuổi nhất trong dòng họ.
Singapore và Malaysia: Do cộng đồng người Hoa đông đảo, đây là dịp lễ quan trọng, đường phố rực rỡ sắc đỏ, người dân sum họp, lì xì và thưởng thức các món ăn truyền thống như món gỏi cầu may Yusheng, lẩu hải sản (Peng Cai) và Yumcha.
Indonesia: Dù là quốc gia Hồi giáo, tết Âm lịch vẫn được tổ chức rộn ràng, đặc biệt ở các thành phố lớn có đông người gốc Hoa như Jakarta, Surabaya, Medan, với các hoạt động như múa lân/rồng, trang trí đèn lồng đỏ, ăn bánh tổ (kue keranjang) và thăm chùa cầu bình an.
Philippines: Công nhận là ngày lễ không làm việc đặc biệt để tôn trọng cộng đồng người Philippines gốc Hoa. Thái Lan: Dù không phải tất cả đều nghỉ lễ, nhưng các khu phố người Hoa (Chinatown) tổ chức vô cùng náo nhiệt. Brunei & Campuchia: Cũng có những cộng đồng tổ chức lễ hội này một cách rộng rãi. Bhutan: Tổ chức Tết Losar (theo lịch Tây Tạng), trùng thời điểm với Tết Âm lịch ở nhiều nước châu Á.
Tết Nguyên Đán của Việt Nam
Tục lệ xông đất, đi chùa, hái lộc đầu năm, chúc Tết ông bà, bố mẹ và lì xì là những tục lệ vẫn còn giữ được cho đến ngày nay.
Món ăn truyền thống trong ngày tết: Không thể thiếu bánh chưng (miền Bắc) và bánh tét (miền Nam), ăn kèm với dưa hành, thịt đông hoặc kiệu muối. Những món ăn truyền thống này khác hẳn ở Trung Quốc với món ăn chủ đạo ngày Tết là sủi cảo (hình thỏi bạc), mì trường thọ (sợi mì dài không cắt đứt), cá kho (dư dả) và bánh niên cao.
Người Việt Nam có tục chơi hoa ngày tết, cụ thể là người miền Bắc thích trưng hoa đào, người miền Nam thích trưng hoa Mai và cây quất, khác với người Trung Quốc chỉ chú trọng trang trí bằng đèn lồng đỏ, câu đối đỏ và các loại cây mang ý nghĩa phát tài như quýt hoặc mẫu đơn.
Bình luận