Có hay không trà đạo Việt Nam?

Thế nhân vẫn bảo, để trà đạt đến “đạo”, nhất thiết phải có lí luận về trà. Trung Hoa có cả kho sách về trà, và chỉ riêng “Trà Kinh” của Lục Vũ đời Đường cũng đã đủ minh chứng cho nền văn hóa trà của đất nước này. Còn Nhật Bản nâng thưởng trà thành đạo, "qua mặt" Trung Hoa về "kho" lí luận về trà, từ trà cụ, trà phong, trà thất...

Đạo của trà Việt nằm trong tâm thế của người pha và người thưởng thức. (Ảnh minh họa)

Nhưng chừng ấy vẫn chưa thể giải thích cho câu hỏi, có hay không trà đạo Việt Nam.

Gần đây, ở nhiều thành phố đã xuất hiện các quán trà trương biển "trà đạo Việt Nam". Bước vào quán trà ấy, trong những không gian được sắp đặt giả cách phương Đông, hắn bắt gặp đủ loại trà với những tên gọi hoa mỹ. Ví như trà Vọng nguyệt, Tịnh tâm, rồi Trà quân tử, la hán... Các cô tiếp viên trong nửa Việt nửa Tàu, bưng lên những ấm trà và cách giới thiệu nửa Nhật, nửa Tàu, lại có cả chất Việt nữa...

Không lẽ "đạo" mà lại thế ư?... Đạo của trà Việt hẳn không phải là nghi thức tựa như nghi thức tôn giáo như của người Nhật Bản, và lại càng không phải ở cái cách thức pha, mà mỗi "chiêu" lại có một câu "họa" bắt chước người Tàu, như kiểu "tam long giá ngọc", hay "cao sơn trường thủy" như người phục vụ ở một số quán trà vẫn thường "diễn".

Nghĩ về đạo của trà Việt, không thể không nghĩ đến tâm hồn người Việt, người Việt không ưa lý luận, biện bác. Phải chăng, vì tâm hồn người Việt vốn bình dị, chân chất, nên người Việt không có truyền kỳ về trà? Có người nói, nghệ thuật ướp trà hương của người Việt là một tuyệt kỹ, khi nghệ thuật ấy gặp được người thưởng trà biết trân quý - đó là đạo...

Lại có một câu chuyện kể rằng, khách đến viếng một trà thất, chủ tiếp đón theo nghi phong trà đạo, còn khách thì lại cứ rót uống tự nhiên không theo luật lệ nào cả. Chủ thuyết trình về trà đạo, về cách pha và phong thái uống trà… Nghe xong khách nói: “À thì ra trà đạo là vậy. Tôi lại tưởng đạo trà là khát thì uống thôi chứ”...