Khi những cơn mưa đầu mùa rả rích suốt đêm, là lúc rơm rạ trong vườn lên nấm. Và nếu túc tắc đi hái về, sẽ có những món ăn lạ miệng bất ngờ…
Sau mùa gặt, thứ rơm tưởng chỉ bỏ bê cho gà vịt "mót" thóc thừa, rồi thành phân bón ruộng, khi được hứng những giọt nước mưa thì vô số nấm trắng bắt đầu nhú lên. Chúng nhiều đếm không hết, và lớn rất nhanh…
Tay cầm rổ, tay chọn những chiếc nấm nào trên đỉnh đầu có tán lớn mà nhổ. So với thứ nấm rơm làm bằng men công nghiệp thì thứ nấm mọc tự nhiên dai, chắc và tất nhiên ngon hơn, bổ hơn.
![]() |
| Nấm rơm nhiều và rất nhanh lớn... |
Nhổ nấm phải nâng niu, nhẹ nhàng từng cây kẻo đứt tai nấm hay dập đi thì ăn sẽ mất ngon. Vào bếp, nấm rơm không thể chế biến thành món ăn đơn độc mà phải kèm với những thứ khác. Trước hết là làm món chả nấm. Chiếc nấm cắt bỏ gốc, cạo nhè nhẹ cho sạch đất, đem ngâm nước ấm, để ráo nước, dùng dao tước, chẻ thành ba, thành tư, càng nhỏ càng tốt. Lúc dầu sôi vừa, cho trứng vịt đã đánh nổi bọt cùng với những sợi nấm và chút ít gia vị, hành, tiêu, nước mắm vào trộn đều. Chỉ năm phút. Khi thưởng thức, ta gặp vị béo, vị ngọt của từng miếng nấm đã thấm chất trứng dạt dào nơi đầu lưỡi. Thích thú nhất là nhai từng sợi nấm dai dai bên trong phần trứng mềm mềm.
Muốn ăn nhậu thì đem chả nấm trộn với dưa leo, thanh trà, và đài mít thái mỏng. Vớt ra đĩa, rắc thêm đậu phộng rang là có món nộm chả nấm, với đủ mùi vị chát, chua, cay cùng cảm giác giòn tan của nấm. Hay lấy chả nấm này trộn gỏi đu đủ, gỏi bưởi rưới chút nước mắm nhỉ thì lúc này độ béo của chả và nấm đầy đặn nhất. Chả nấm cũng có thể ăn kẹp với tôm luộc. Chọn tôm thật tươi, luộc chín màu ngả về sắc đỏ. Một miếng chả cùng nửa con tôm được gói ghém với hành tiêu, và một lát mỡ heo. Rồi bánh tráng thật mỏng, cắt miếng nhỏ, cuốn thành từng gấp. Bày lò than hồng vừa đủ nóng, sắp những kẹp chả tôm, trở qua lật lại thế nào mà chả đủ chín nhưng không cháy. Vừa ăn vừa trở liền tay, mỡ nhểu thành giọt nên sắp chả chín mà không khô.
![]() |
| ... sau khi sơ chế, nấm có thế dùng làm nhiều món ngon, bổ khác nhau. |
Cũng có thể dùng bánh tráng gạo đã nướng, thoa nước trải lên mâm, rồi gắp chả thái thành thỏi bằng ngón tay, cuốn cùng rau sống, rau răm, rau thơm, khế chua và dưa leo. Chả cuốn để chấm với nước chấm. Tùy khẩu vị nên chuẩn bị hai loại nước chấm, là nước mắm nhỉ pha loãng với tương ớt không cay lắm. Có người lại thích chấm với mắm nêm, gia thêm đường, ớt tỏi khiến nước chấm đặc sánh đậm đà.
Ở miền núi, khi mưa rừng về, lại có thứ canh nấm với măng sặt được liệt vào hàng cao lương mỹ vị. Măng chẻ bằng cỡ ngón tay lột sạch, đập giập cho vào nồi xăm xắp nước nấu thật mềm, khi nhắc xuống mới cho thêm nấm rơm, vài cái lòng đỏ trứng gà và hành lá, lá chanh, lá giang rừng vào. Không những ngon miệng, món ăn dân dã này còn được coi là một bài thuốc giúp cơ thể sảng khoái, thanh nhiệt, lợi tiểu. Người lao động thường ăn canh nấm để giải cảm, nếu trên đường đi làm gặp phải mưa giông.
Thật không ngờ thứ nấm sinh trưởng từ rơm rạ lại là những món ăn thú vị như vậy…

