“Cá chạch nấu ngót lá gừng; Ăn rồi mới thấy… phừng phừng tình quê”.
Cá chạch (có vùng gọi là cá nhét) có hương vị đầu bảng trong các loài sống nước ngọt, chuyên dũi dưới lớp bùn trong ao đồng. Bản thân nó như thế nên làm món gì cũng dễ ngon, nhưng lúc nóng nảy trong người hoặc cần “tốc hành” thì nấu ngót lá gừng là… mau "thấy" nhất.
Cá chạch bắt ra phải dùng tro để tẩy sạch lớp nhớt trên thân cá, làm ruột sơ, để nguyên đầu, cho vào nồi nước lã nấu canh vừa với lượng cá-lượng người ăn, khoảng mười lăm phút là cá chín, một nắm lá gừng tươi non xắt nhỏ bỏ vào, ai ăn cay thì thêm mấy lát ớt tươi và tí tiêu bột. Nếu có nước mắm ngon nêm nếm thì cũng chả cần bột ngọt làm gì… Thế là có một tô canh cá chạch nấu lá gừng bốc khói!
Cái ngọt dịu dàng, ngon ngót, dai dai của cá hoà hương vị lá gừng nồng đượm trong toàn thể cuống họng, cứ thế mà chan mà húp… Cái kiểu ăn độc món này của người quê Việt ta mới hợp thời, hợp cảnh làm sao, bởi có món nào khác đâu mà bị… phân tâm! Chỉ vậy thôi mà ta chợt cảm khái: “Cá ơi là cá, cơm ơi là cơm…!”.
Rất nhiều vùng có món cá chạch nấu ngót lá gừng nhưng du khách rất ấn tượng món này ở các quán thuộc xã Hoà Đồng, Hoà Mỹ (huyện Tây Hoà, Phú Yên). Do món này không nhiều gia vị, nên phải cá tươi ngon, mà cá ở vùng Tây Hoà này thì được “trời phú” cho độ thơm mềm hơn hẳn... Nhất là vào dịp tháng năm, tháng sáu âm lịch là dịp cá chạch đẻ nên con nào con nấy mập ú, trứng chứa chật bụng… Cá chạch tươi nấu ngót ăn với cơm, bún, bánh tráng,... đều hấp dẫn khẩu vị! Nghe đâu, cá chạch-lá gừng lại là món đại bổ cho chuyện... tình yêu!
Ba Đào (CATP)