Bánh bằng gạo nếp ngon trộn với mật mía, gừng, gói lá chuối như gói ghém tất cả tâm sự của người đang yêu.
Tục truyền rằng: ngày xưa, có một chàng trai nọ ở đi hỏi vợ. Gia đình người con gái muốn thử thách chàng trai bèn yêu cầu chàng ở lại làm công. Đến hết mùa gặt, bố mẹ cô gái đã ưng nết ăn, nết làm của chàng trai bèn cho phép về thưa chuyện với bố mẹ.
Trước khi chàng về, cô gái muốn chuẩn bị một món ăn để chàng đem theo đi đường và cũng thể hiện tình yêu của mình. Cô nghĩ mãi, cuối cùng quyết định chọn lấy những hạt gạo nếp ngon nhất đem ngâm, giã nhuyễn, sau đó trộn với mật mía và nước gừng rồi gói với lá chuối và hấp lên. Sáng hôm sau, cô gái đưa đồ ăn và dặn rằng: tình cảm đôi ta cũng như cặp bánh này, lúc nào cũng có nhau, dù cho ngọt bùi, đắng cay vẫn thắm thiết…
Về sau thứ bánh được gói dài chừng 10cm, rộng 2cm ấy được người Dao dùng như là một biểu tượng của tình yêu. Mỗi một chàng trai khi hết hạn làm công mà nhận được một gói xôi ăn đường có nghĩa là cô gái không ưng mình, còn nếu chàng mang về một vài cặp Dua Ít thì gia đình hiểu rằng đã đến lúc mình lo đám cưới cho con, vì nhà gái đã đồng ý con mình.
Món bánh này cũng có cách ăn rất đặc biệt. Người ta bóc lớp lá phía trên, theo chiều dọc của bánh. Hai tay sẽ cầm lớp lá phía dưới, uốn cong đi, phần ruột bánh sẽ bong dần ra, bong đến đâu cắn đến đó để cảm nhận dần dần vị bùi, thơm, ngọt và cay cay của gạo nếp, mật mía, gừng.
Ngày nay, Dua Ít xuất hiện trong nhiều dịp lễ tết của đồng bào Dao. Người ta cũng làm tặng nhau để thể hiện sự quý mến. Ai ăn món bánh này cũng thấy thích, nhưng thú vị nhất có lẽ là những đôi trai gái đang yêu nhau. Một cặp bánh chia đôi, vừa từ tốn bóc ăn, vừa nhìn nhau âu yếm…
L.A (theo afamily)