Thời xưa ở Hưng Yên, những cô gái may mắn lấy được chồng quyền quý, giàu sang thường làm món chè long nhãn hạt sen để lấy lòng nhà chồng ngay trong ngày về ra mắt.
Nhãn lồng Hưng Yên được coi là một sản vật quý tiến vua thời phong kiến. Nhiều nơi trên đất Việt Nam có thể trồng nhãn, nhưng nhãn lồng Hưng Yên thơm quý phái, cùi dầy, ăn giòn, ngọt hơn bất cứ các loại nhãn nào khác.
Đất Hưng Yên nổi tiếng sầm uất, thanh lịch: thứ nhất kinh kỳ thứ nhì phố Hiến. Tương truyền: trước cổng chùa Hiến có cây nhãn năm nào cũng sai quả mã đẹp khác thường. Một hôm có vị quan đi tuần ngang qua, đúng mùa nhãn chín. Ngài ăn thử và thấy vị ngọt, hương thơm lạ như tiêu tan mọi mệt mỏi. Thấy đây là sản vật quý hiếm của một vùng, ngài bèn đem tiến Vua loại nhãn này. “Mỗi lần bỏ vào miệng thì ngập tận chân răng, lưỡi đã nảy ra vị thơm tựa như nước thánh trời cho”, Lê Quý Đôn đã không tiếc lời khen ngợi nhãn lồng Hưng Yên như vậy.
Khi cô gái Hưng Yên lấy chồng xa, mẹ thường chuẩn bị cho mười trái nhãn tươi, hoặc long nhãn để mang về phòng tân hôn. Đây là một tục lệ đẹp mà người nơi đây muốn nhắc nhở con gái về sự chuyên cần và khéo léo, đảm đang của người phụ nữ trong gia đình.
Chẳng thế mà phụ nữ Hưng Yên nấu chè long nhãn hạt sen ngon nổi tiếng. Chè hạt sen long nhãn có thể dùng cùi nhãn, hạt sen tươi hoặc khô để nấu. Điều này phụ vào từng mùa. Mùa nhãn chín và mùa sen tàn (giữa hè hoặc cuối mùa thu) sẽ được thưởng thức đồ tươi; các mùa khác thì phải dùng đồ khô.
Làm chè hạt sen cần sự khéo léo thực sự. Bắt đầu từ khâu lựa chọn nguyên liệu đến cách tách long nhãn. Người làm tỉ mẩn, khéo léo dùng con dao nhọn như dao bổ cau ngày xưa tách long nhãn sao cho cùi nhãn không bị rách, nát. Như thế nó mới có thể ôm trọn lấy hạt sen, để hạt sen nằm e ấp trong cùi nhãn, quện hương vào nhau.
Nước chè được nấu riêng với nước mưa thêm đường trắng. Người Hà Nội còn cầu kỳ thả chút hoa nhài, hoa bưởi nhẹ nhàng và thanh cảnh vào nồi nước chè. Khi thưởng thức, những quả long nhãn bọc hạt sen sẽ được sắp xếp ngay ngắn trong bát. Khi ăn mới rót nước chè vào. Qua lớp nước trong, ta nhìn rõ được hạt sen, cùi nhãn rất đẹp.
Hà Nội, Huế, Sài Gòn cũng hay một số nơi cũng có chè long nhãn hạt sen. Mỗi nơi mỗi vị. Nhưng chè long nhãn hạt sen từ nhãn lồng Hưng Yên vẫn là đúng kiểu đặc sản tiến vua. Tới đây, bạn ghé thăm chùa Hiến vào dịp mùa thu sẽ tìm được thưởng thức món đặc sản này.
Theo VnExpress