Ăn chay là một khuynh hướng đang thịnh hành ở các nước phát triển. Chế độ dinh dưỡng này giúp phòng chống được nhiều bệnh tật mà vãn đảm bảo sức khỏe.
Trong chuyên đề “Ăn chay và sức khỏe”, MonngonSaigon sẽ cung cấp cho bạn đọc những thông tin về ăn chay, ăn chay như thế nào để đảm báo sức khỏe, các tục lệ ăn chay của các tôn giáo….
Đầu tiên chúng ta sẽ cũng tìm hiểu ăn chay là gì và tác dụng cơ bản của việc ăn chay trong vấn đề phòng bệnh nhé!
Ăn chay là gì?
Nhiều người trong chúng ta cứ tưởng nhầm là ăn chay là chỉ ăn rau quả và đậu. Thực tế, có nhiều loại ăn chay khác nhau trên thế giới. Nói chung có năm loại ăn chay là: (1) Ăn chay thuần tuý: không ăn các thực phẩm có nguồn gốc từ loài động vật, (2) Ăn chay uống sữa bò nhưng không ăn trứng, (3) Ăn chay có trứng, (4) Ăn chay có sữa bò và trứng, và (5) Ăn chay bán phần.
Hiện nay để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cho mọi người, các công ty cho ra đời nhiều nguyên liệu và thức ăn chay bổ dưỡng, phong phú. Chỉ cần một chút khéo léo của các bà nội trợ là chúng ta đã có mâm cơm chay ấm cúng, giàu dinh dưỡng cho gia đình.
Tác dụng của ăn chay
Người ăn chay có lượng LDL-cholesterol thấp, chỉ số xơ vữa mạch máu thấp và HDL-cholesterol cao, có thể phòng ngừa được nhiều bệnh như:
- Béo phì: Do chế độ ăn chay có ít chất béo, nhiều chất bột đường hấp thu chậm.
- Cao huyết áp: Do chế độ ăn ít dùng rượu bia, ít natri, nhiều kali.
- Bệnh mạch vành: Do ít chất béo, ít đạm động vật, nhiều đạm thực vật, nhiều chất xơ, nhiều chất bột đường hấp thu chậm và nhiều chất béo chưa bão hòa.
- Tiểu đường type 2: Do có nhiều chất bột đường hấp thu chậm và chất xơ.
- Sỏi mật: Do có nhiều chất xơ.
- Táo bón: Do có nhiều chất xơ.
- Ung thư (vú, đại tràng): Do có nhiều chất xơ, nhiều rau quả giàu vitamin chống oxy hóa và chất chống ung thư, ít đạm động vật và mỡ, nhiều chất bột đường hấp thu chậm.
- Sa sút trí tuệ: Do ít đạm động vật.
- Đột quỵ: Do có ít chất béo bão hòa và cholesterol, nhưng nhiều chất bột đường hấp thu chậm.
- Loãng xương: Do có ít chất đạm, đặc biệt là ít đạm động vật.
Ngoài ra, người ăn chay còn có khuynh hướng ít bị viêm ruột thừa, thoát vị cơ hoành, hội chứng ruột kích thích, trĩ và giãn tĩnh mạch chi…
Ăn chay đúng cách:
Ăn chay không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng béo phì và bệnh tiểu đường. Vì các món ăn chay rất nhiều đạm và chứa nhiều năng lượng. Tình trạng béo phì dễ xảy ra với người mới chuyển sang ăn chay vì nhanh cảm thấy đói.
Vì vậy, chúng ta phải có sự lựa chọn thực phẩm và ăn chay đúng cách:
- Chọn lựa, phối hợp thực phẩm và bổ sung các vitamin, chất khoáng một cách hợp lý để không bị thiếu các acid amin thiết yếu, vitamin B12, năng lượng, kẽm, sắt,
- Lưu ý cung cấp đủ năng lượng calo cần thiết cho trẻ em đang lớn, phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và người bệnh đang trong giai đoạn hồi phục. Vì vậy, cần lưu ý cung cấp đủ lượng calorie cần thiết bằng cách ăn thêm bữa phụ và sử dụng những thức ăn thực vật giàu năng lượng như các hạt có dầu, sữa đậu nành ..
- Thức ăn thực vật giàu đạm thường thiếu một số acid amin thiết yếu như lysine (gạo, bắp, lúa mỳ), threonine (gạo), tryptophan (bắp) và methionine (các loại đậu). Nhưng tình trạng mất cân đối các acid amin sẽ không xảy ra nếu chúng ta biết cách phối hợp các loại đạm thực vật theo cách sau:
+ Rau đậu và các loại hạt. Ví dụ: Cháo với mè và đậu.
+ Ngũ cốc và họ rau đậu. Ví dụ: Cơm với đậu, súp đậu với bánh mỳ...
+ Ngũ cốc và sản phẩm từ sữa. Ví dụ: Bánh mỳ với sữa, cơm hoặc mỳ sợi với phô mai.
+ Rau có thể ăn với cơm, các hạt có dầu, phô-mai, mầm lúa mỳ.
- Tránh thiếu máu do thiếu sắt bằng cách ăn nhiều rau quả (đặc biệt là cam, chanh, dưa đỏ, ớt, cà chua, bông cải xanh...). Rau quả có nhiều vitamin C, giúp tăng cường hấp thu sắt và lấn át cả tác dụng ngăn cản hấp thu sắt của acid phytic, acid oxalic, acid tannic...
. Cần bổ sung vitamin B12 này cho người ăn chay là phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và đặc biệt là người cao. Nếu ăn chay có trứng và sữa thì ít khi bị thiếu chất này.
- Thiếu kẽm có thể xảy ra ở người ăn chay tuyệt đối do kẽm trong thức ăn thực vật bị giảm hấp thu bởi acid phytic, oxalates, chất xơ và đạm đậu nành. .Do vậy, có thể bổ sung bằng cách uống viên kẽm hoặc viên chứa kẽm.
Theo MonngonSaigon