Câu chuyện các trường ĐH ngoài công lập ra đời và hoạt động theo kiểu “ba không” như ĐH Phan Thiết không phải là cá biệt. Dư luận đã phản ảnh hàng loạt yếu kém của các trường ĐH mới thành lập hoặc được nâng cấp từ trường cao đẳng từ rất lâu chứ không phải chỉ đến khi có Trường ĐH Phan Thiết.
| Khu ký túc xá đang xây dang dở của ĐH Phan Thiết (ảnh chụp ngày 9-10-2009)-Ảnh: Đ.T.D. |
Điều cũng thường thấy suốt thời gian qua là khi dư luận phản ảnh những yếu kém, bất cập của các trường ĐH ngoài công lập “mới” thì phản ứng của Bộ GD-ĐT luôn là “chúng tôi sẽ thanh tra”. Tuy nhiên, điều lạ lùng là không biết bộ thanh tra và xử lý thế nào mà các yếu kém và những bất hợp lý không thể hiểu nổi trong hoạt động của các trường này cứ liên tục phát triển chứ không có xu hướng giảm.
Vì vậy theo chúng tôi, điều cần thiết nhất hiện nay không phải là thanh tra các trường ĐH, mà đối tượng cần thanh tra trước tiên chính là quy trình thẩm định dự án ĐH của Bộ GD-ĐT, bởi các trường ĐH mới đều là “con đẻ” của bộ. Chúng tôi cho rằng Chính phủ cần lập một nhóm thanh tra có nhiệm vụ thanh tra toàn diện quy trình cũng như năng lực thẩm định các dự án thành lập ĐH mới của Bộ GD-ĐT, cụ thể là cần thanh tra những nội dung sau:
Trước hết là thanh tra quy trình thẩm định dự án ĐH mới do Bộ GD-ĐT ban hành và áp dụng suốt thời gian vừa qua. Mục tiêu nhằm đánh giá quy trình ấy có chặt chẽ, hợp lý và đầy đủ hay không để từ đó có những chấn chỉnh phù hợp.
Theo chúng tôi, quy trình thẩm định của bộ hiện nay là có vấn đề, vì nếu không thì không thể có chuyện trong hồ sơ xin thành lập của ĐH Phan Thiết lại có một bản “bổ sung đề án khả thi” về cơ sở vật chất ban đầu và đội ngũ giảng viên cơ hữu của trường, trong khi đó chính là những yêu cầu quan trọng nhất để một ĐH mới được cấp phép cho ra đời và hoạt động.
Thứ hai là thanh tra năng lực thẩm định dự án ĐH của các phòng ban, các chuyên gia được Bộ GD-ĐT giao trọng trách thẩm định các dự án, hồ sơ xin thành lập ĐH mới hiện nay. Chúng tôi cho rằng năng lực thẩm định của bộ hiện nay là có vấn đề, vì nếu không thì làm sao họ cho qua những chức danh khoa học “trời ơi” như “tiến sĩ khoa học xã hội và nhân văn”, “tiến sĩ chuyên ngành tiếng Anh”... như trong hồ sơ xin thành lập của Trường ĐH Phan Thiết được.
Liệu các chuyên gia, các phòng ban có trách nhiệm của Bộ GD-ĐT có đi thực tế để thẩm tra các nội dung trong hồ sơ hay chỉ ngồi tại nhà? Nếu đã đi thực tế thẩm tra như lời bà vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH Bộ GD-ĐT Trần Thị Hà thì tại sao họ không phát hiện những điều “hai năm rõ mười” mà báo Tuổi Trẻ chỉ cần “đến là thấy”?
Cần phải làm rõ những điều “không được phát hiện” này là hậu quả do năng lực thẩm định của các phòng ban có liên quan tại Bộ GD-ĐT bị hạn chế hay vì những lý do “ngoài chuyên môn” nào khác? Theo chúng tôi, đây là nội dung cần phải được làm sáng tỏ nhất trong toàn bộ tiến trình cấp phép cho các ĐH mới hiện nay.
Cuối cùng cũng phải làm rõ vì sao hiện nay lại có những nhóm viết thuê “dự án xin thành lập ĐH” như ông Bùi Văn Giáo, người đứng tên trưởng ban quản lý dự án Trường ĐH Phan Thiết, đã cho biết khi trả lời báo Tuổi Trẻ. Liệu đường dây viết thuê này có liên quan gì đến những cá nhân hay các phòng ban được giao nhiệm vụ thẩm định hồ sơ xin thành lập các ĐH mới hay không?
Những yếu kém của các ĐH mới thành lập không phải không có nguyên nhân từ Bộ GD-ĐT. Bởi nếu cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục này làm hết trách nhiệm và làm đúng với chuyên môn và lương tâm thì không thể có những yếu kém và phi lý trong nền giáo dục ĐH tại nước ta thời gian qua.
LÊ MINH TIẾN (Tuổi trẻ)