'Siết' du học tự túc để quy hoạch nhân lực

Đó là những quy định nêu trong dự thảo Quy chế Quản lý công dân Việt Nam đào tạo ở nước ngoài vừa được Bộ GD - ĐT công bố. Theo ông Trương Duy Phúc, Phó cục trưởng Cục Đào tạo với nước ngoài (Bộ GD - ĐT), quy chế này áp dụng đối với công dân Việt Nam đang được đào tạo ở nước ngoài, không phân biệt nguồn kinh phí đào tạo, bao gồm cả những học sinh, sinh viên du học diện tự túc - đối tượng lâu nay vốn bị “buông lỏng” quản lý.

Du học tự túc phải báo cáo kết quả học tập

Ông Trương Duy Phúc cho rằng, khi học sinh sinh viên du học tự túc được đưa vào diện quản lý, bằng cấp của các đối tượng này sẽ được Bộ GD - ĐT Việt Nam công nhận, chứ không “bị coi là bằng giả” .

Học sinh, sinh viên tìm hiểu thông tin du học tại một buổi triển lãm giáo dục quốc tế. Ảnh: Nhi Lâm

Tuy nhiên, đến nay, ngay cả Bộ GD - ĐT cũng chưa đưa ra được con số chính xác về lượng học sinh sinh viên Việt Nam du học tự túc ở nước ngoài. Theo ước tính, học sinh sinh viên du học theo diện tự túc hiện đã gấp khoảng 10 lần diện học bổng ngân sách (khoảng 30.000 - 50.000 người).

Số lượng lưu học sinh lớn khiến không ít người đi du học theo diện học bổng nhà nước trở về không biết được bố trí công việc thế nào. “Hiện nay cũng không có thống kê về nhân lực. Do vậy, ngành cần cán bộ thì không có, nhưng ngành thừa nhân lực thì vẫn cử cán bộ đi học gây lãng phí”, ông Phúc nói. Do vậy, theo Bộ GD - ĐT, đưa du học tự túc vào diện quản lý sẽ giúp cơ quan trong nước có số liệu thống kê chính xác để xây dựng quy hoạch nhân lực, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

 

Sau 90 ngày kể từ khi kết thúc khóa học, lưu học sinh, lưu học sinh đi học bằng ngân sách Nhà nước báo cáo kết quả học tập với Bộ GD - ĐT hoặc Bộ LĐ - TB - XH theo quy định. Lưu học sinh tự túc báo cáo kết quả học tập với Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội hoặc Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. (Trích dự thảo Quy chế Quản lý công dân Việt Nam đào tạo ở nước ngoài)

Một trong những biện pháp quản lý du học sinh tự túc là quy định các đối tượng này phải báo cáo kết quả học tập về Bộ GD - ĐT hoặc Bộ LĐ- TB - XH. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định biện pháp đó khó khả thi. “Quy định như vậy có cần thiết và gây nhiêu khê không? Bởi ngay cả việc du học sinh đang ở đâu cũng khó biết, ví dụ như ở châu Âu, công dân có quyền tự do đi lại trên 25 nước. Du học sinh có thể thay đổi trường, vậy sẽ quản lý thế nào?”,  tiến sĩ Ngô Anh Cường,  du học sinh từ năm 1972, hiện đang là giảng viên ĐH Northcentral tại TP HCM đặt vấn đề.

Ở lại nước ngoài làm việc, phải đóng thuế

Theo dự thảo, sau khi tốt nghiệp, lưu học sinh được ở lại làm cộng tác viên khoa học hoặc hợp đồng sản xuất, thời gian ở lại không quá 3 năm kể từ khi tốt nghiệp. Theo ông Nguyễn Ngọc Hùng, Phó vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ GD - ĐT), trong thời gian ở lại, lưu học sinh sẽ phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế theo quy định hiện hành của Nhà nước. “Tuy nhiên, việc nộp thuế khi làm việc ở nước ngoài chỉ áp dụng đối với lưu học sinh du học bằng ngân sách nhà nước. Vì đối tượng này do Nhà nước cử đi và bỏ tiền cho học nên họ phải có trách nhiện đóng góp cho đất nước”, ông Hùng nhấn mạnh.

Dự thảo cũng quy định, trong trường hợp lưu học sinh được cấp học bổng tự ý kéo dài thời gian học tập, nghiên cứu, không được Bộ GD - ĐT cho phép thì phải tự giải quyết các khoản chi phí tài chính phát sinh do kéo dài thời hạn học tập, nghiên cứu và chịu hình thức xử lý vi phạm theo quy định hiện hành. Lưu học sinh không hoàn thành nhiệm vụ học tập ở mức đình chỉ học tập cho về nước, phải thực hiện chế độ bồi hoàn theo quy định hiện hành.