Chiều 15-12, Tuổi Trẻ đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Minh Thuyết (phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội) về dự thảo quy chế lưu học sinh.
Ông Thuyết nói:
- Theo tôi, việc xây dựng một quy chế về lưu học sinh là cần thiết, vì số lượng lưu học sinh hiện đã khá nhiều, trong khi đó công tác lưu học sinh, kể cả ở một số nước có tham tán phụ trách về lưu học sinh, có thể nói là chưa đáp ứng được yêu cầu. Ví như chưa nắm được số lượng cũng như ngành nghề của lưu học sinh, có nơi gần như không tổ chức được những sinh hoạt để lưu học sinh được hưởng những quyền lợi chính đáng mà một công dân Việt Nam bình thường được hưởng.
Tuy nhiên, đáng lẽ quy chế cần chú ý hơn đến việc bảo đảm quyền lợi của lưu học sinh cũng như giúp đỡ lưu học sinh, như quy định về hoạt động của các trung tâm dịch vụ đưa học sinh đi học nước ngoài, việc quảng cáo giới thiệu các trường nước ngoài, nhằm tránh hiện tượng lưu học sinh hoặc bị lừa hoặc đi học ở những trường mà không thật sự có chất lượng...
| Lưu học sinh VN tại Học viện Kinh tế chính trị London (Anh) biểu diễn văn nghệ - Ảnh: Đặng Quế Anh |
* Như vậy, theo ông quy chế nên chú trọng đến trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước?
- Cần phải quy định rõ hơn về trách nhiệm của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, trong việc tạo điều kiện cho lưu học sinh được tham gia các sinh hoạt tập thể cũng như bảo vệ quyền lợi của lưu học sinh... Hiện nay công việc này chưa phải đã làm tốt. Có trường hợp lưu học sinh gặp khó khăn mà không có sự can thiệp kịp thời của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Tôi được biết có trường hợp lưu học sinh tha thiết vào Đảng, chi bộ đã giới thiệu, nhưng lên đến bộ phận phụ trách việc này ở cơ quan đại diện thì có sự chậm trễ đến mức khó tin nổi. Đặc biệt cơ quan đại diện cũng phải bồi dưỡng, giúp đỡ lưu học sinh lúc mới sang để người ta có thể nắm được phong tục tập quán, những quy định pháp luật của nước sở tại...
| Du học sinh Việt Nam tại Trường Bellerbys (Anh) trao đổi bài trong giờ giải lao - Ảnh: H.THUẬT |
* Ông nghĩ sao về quy định lưu học sinh chỉ được ở lại nước ngoài làm việc không quá ba năm?
- Theo tôi, đây là quy định không có tính khả thi, đặt vấn đề như vậy có lẽ phù hợp hơn với thời bao cấp, khi mà toàn bộ lưu học sinh đi học bằng học bổng của Nhà nước. Hiện nay lưu học sinh đi học có học bổng nhà nước thì đã phải chịu những quy định liên quan đến học bổng đó rồi, còn những người đi học tự túc thì không có lý do gì để buộc người ta phải về nước sau ba năm. Nếu người Việt Nam tìm được một công việc tốt ở nước ngoài, cứ nên để họ làm việc, họ sẽ có nhiều cách để cống hiến cho đất nước cũng như giúp đỡ gia đình, chứ nếu buộc họ về nước với thời gian như nêu trên thì có đảm bảo được công ăn việc làm cho họ hay không?
* Theo dự thảo này, lưu học sinh phải nộp thuế theo quy định hiện hành của Nhà nước. Việc này khiến nhiều lưu học sinh lo ngại sẽ chịu cảnh “thuế chồng lên thuế” vì ở nước ngoài họ đã phải đóng thuế rồi?
- Thu nhập của lưu học sinh khi ở lại nước ngoài có thể khá cao, một số trường hợp rất cao, nhưng mình đánh thuế thì phải hợp lý hợp tình. Nếu người ta đã nộp thuế ở nước ngoài thì không nên đánh thuế thêm một lần nữa. Chúng ta cũng phải tính là điều kiện làm việc, môi trường sống ở nước ngoài khác với trong nước. Việc này có lẽ phải tính toán đầy đủ hơn về mặt pháp lý, vì lâu nay các nước còn ký với nhau hiệp định về tránh đánh thuế hai lần cơ mà.
VÕ VĂN THÀNH thực hiệnTuổi trẻ