“Ngành giáo dục cứ như người leo cột mỡ, thay đổi một chút rồi lại tụt. Chỉ khi nào mỗi giáo viên đều coi việc thay đổi, nâng cao chất lượng giảng dạy là nỗi lo của riêng mình thì mới thay đổi được...". GS Vũ Văn Dụ, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo viên cũ (Bộ GD-ĐT) ví von.
54 tham luận gửi đến hội thảo khoa học "nâng cao chất lượng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên các trường ĐH sư phạm" tổ chức ngày 28/1, đều chung trăn trở: Đã đến lúc có những giải pháp mang tính cách mạng để giải quyết vấn đề. PGS-Tiến sĩ Phan Trọng Ngọ - Viện trưởng Viện Nghiên cứu sư phạm khái quát.
Mất "sư phạm"
Cả nước hiện có 131 cơ sở đào tạo bồi dưỡng giáo viên.
Trong đó, 14 trường ĐH Sư phạm, 46 trường ĐH có khoa/ngành sư phạm, 44 trường CĐ sư phạm, 23 trường CĐ có khoa/ ngành sư phạm, 4 trường trung cấp sư phạm.
Theo phó Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý cơ sở giáo dục (Bộ GD-ĐT) Bùi Văn Quân, số lượng các trường ĐH sư phạm không thay đổi, nhưng các trường CĐ sư phạm có xu hướng giảm do một số trường nâng cấp thành ĐH, chuyển thành trường CĐ cộng đồng hoặc trường CĐ đa ngành.
GS Phan Trong Luận, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội thì cho rằng, vị thế hành chính của các trường sư phạm ngày càng thu hẹp sẽ là nguy cơ "teo tóp" trước xu thể mở rộng chung.
Thực tế, Trường ĐH Sư phạm Thái Nguyên chỉ còn là một trường thành viên của ĐH Thái Nguyên, Trường ĐH Sư phạm Vinh nay là Trường ĐH Vinh, Trường ĐH Sư phạm Huế là thành viên của ĐH Huế, Trường ĐH Sư phạm Quy Nhơn nay là Trường ĐH Quy Nhơn, ĐH Cần Thơ không có Trường ĐH Sư phạm mà chỉ có Khoa Sư phạm...
Trong khi đó, Khoa Sư phạm (ĐHQG Hà Nội) đã nâng cấp lên Trường ĐH Giáo dục. Hoặc, Khoa Ngữ văn cũng có xu hướng mở rộng lĩnh vực như Việt Nam học, Văn hóa học.
Biến động của các trường sư phạm, kèm theo đó là sự xuống cấp - GS Luận nói.
Dạy xa...mục tiêu
PGS. Tiến sĩ Nguyễn Kim Hồng, Hiệu phó Trường ĐHSP TP.HCM nói, ở trường phổ thông, các thầy đang bị cuốn vào vòng xoay là phải dạy cho hết giờ, ít khi quan tâm uốn nắn hành vi của học trò.
Vấn đề đang tồn tại ở giáo dục Việt Nam là quen xây dựng một mặt bằng cho mọi người, chưa để ý đến tính cá biệt. Bởi vậy, khi đứng trước học sinh cá biệt đã có thầy không kiềm chế được.
"Một cuộc hội thảo bàn về chất lượng giáo sinh sư phạm - vấn đề luôn “nóng” trong ngành giáo dục thế này mà không hề có một số liệu điều tra, mà chỉ toàn chữ viết, lý luận lùng bùng..." Ông Vũ Văn Dụ, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo viên (Bộ GD-ĐT)
Theo TS Hồng, ngoài việc truyền tải những kỹ năng, kiến thức của môn học thì người thầy hiện đại còn phải làm việc giáo dưỡng - nghĩa là dạy học trò làm người. Trong khi đó, ở trường sư phạm, chưa dạy nhiều cho giáo viên tương lai những môn như: Kỹ năng sống, Kỹ năng giao tiếp...
GS Phan Trong Luận mang đến hội thảo nỗi lo đau đáu về tình trạng xuống cấp của chất lượng đào tạo nghiệp vụ sư phạm: Từ cách xây dựng chương trình cho đến quan niệm và cách giảng dạy của trường sư phạm trong các bộ môn cơ bản hiện nay thường xa rời mục tiêu.
"Nghịch lý đang tồn tại ở nhiều khâu trong quá trình đào tạo" - ông Luận nói. Với giáo trình Văn học, Sư học hay Toán, Lý....ngoài yêu cầu chung của bản thân môn khoa học đó còn có một đặc thù không thể coi nhẹ là giáo trình cơ bản này dạy cho người sắp đi dạy phổ thông. Như vậy, chương trình không chỉ có phần "Dạy cái gì" mà còn có phần quan trọng là "Cái gì dạy ở phổ thông" và "Dạy như thế nào" ở phổ thông.
"Tiếc rằng, hiện chúng ta chưa thiết kế được một chương trình lí tưởng như thế" - ông thở dài.
Một nỗi lo khác là, trong các trường ĐH, đặc biệt là các trường sư phạm vẫn tồn tại kiểu tư duy cách biệt. Nghĩa là giảng viên bộ môn nào chỉ biết chuyên môn của mình; tệ hơn là tách biệt chuyên môn của mình với mục tiêu đào tạo. "Mỗi thầy lên lớp chỉ cầm búa kiến thức của mình gõ vào đầu SV rồi...đi, thầy khác đến cũng thế chẳng cần biết thầy trước đã dạy thế nào?"
GS Vũ Văn Dụ "Nên chăng ngành giáo dục có một chiến lược cải cách sư phạm phù hợp, từng bước....."
GS Vũ Văn Dụ, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo viên (Bộ GD-ĐT) ngạc nhiên bởi một cuộc hội thảo bàn về chất lượng giáo sinh sư phạm- một vấn đề luôn “nóng” trong ngành giáo dục thế này mà không hề có một số liệu điều tra, mà chỉ toàn chữ viết, lý luận lùng bùng.
"Trước khi đến với hội thảo, tôi đã rà lại báo cáo năm học của nhiều năm gần đây nhưng không có đánh giá nào đối với hệ thống các trường sư phạm?"
“Ngành giáo dục cứ như người leo cột mỡ, thay đổi một chút rồi lại tụt - GS Dụ ví von. Cũng theo GS, chỉ khi nào mỗi giáo viên đều coi việc thay đổi, nâng cao chất lượng giảng dạy là nỗi lo riêng của mình thì mới thay đổi được. Và, câu chuyện đi tìm "đầu ra" sư phạm phù hợp với giảng dạy phổ thông dường như là bài toán chưa có hồi kết?
Lập Hội đồng Hiệu trưởng các trường sư phạm
Từ thực trạng về những "máy cái" đào tạo giáo viên đang đứng trước nguy cơ nên trên, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Vinh Hiển nhìn nhận, chất lượng SV sư phạm đang ngày càng xuống cấp, mục tiêu đào tạo xa rời thực tế và thiếu biện pháp rèn luyện kỹ năng.
"Phải đào tạo cấp bách lớp trẻ có năng lực thay thế lớp già đã nghỉ hưu. Thật vô lý khi hội thảo nào bàn về vấn đề giáo sinh sư phạm cũng mời GS nghỉ hưu đến tham luận" - GS Phan Trong Luận
Thời gian tới, sẽ ưu tiên năng lực phát triển chương trình. Bởi, đến năm 2015 cả nước vẫn duy trì 1 chương trình, 1 bộ sách giáo khoa nhưng có nhiều vùng miền trải rộng cả nước.
Từ chương trình khung, giáo viên có thể vận dụng, phát triển ra chương trình giảng dạy phù hợp với địa phương.
Để nâng cao nghiệp vụ sư phạm, các trường cần rà soát lại chương trình đào tạo. Cùng với đó, giảng viên các trường sư phạm cũng phải thay đổi.
Thứ trưởng Hiển cho rằng, cần nhân rộng mô hình trường thực hành để trước khi là giáo viên - SV được "thử lửa".
Ngoài ra, sẽ thành lập Hội đồng Hiệu trưởng các trường sư phạm (Bộ GD-ĐT. Hội đồng sẽ họp hàng năm, hàng tháng hoặc hàng quý để trao đổi về những vấn đề giảng dạy chuyên môn, viết giáo trình, bồi dưỡng giáo viên, phối hợp đào tạo giáo viên trên địa bàn...
Đánh giá chất lượng các trường về hoạt động đào tạo nói chung và NVSP nói riêng sẽ do hệ thống Trung tâm Kiển định chất lượng đảm nhận, Thứ trưởng nói.
Kiều Oanh (Vietnamnet)