LTS: Đến hẹn lại lên, cứ khi vừa có kết quả chấm thi tốt nghiệp PTTH môn văn thì dư luận lại có dịp mua vui với những câu văn được cho là “sai kiến thức, ngớ ngẩn, cười ra nước mắt” của học sinh, do các thầy cô chấm thi kể lại. Xung quanh việc này, có nhiều ý kiến cho rằng phản giáo dục, xúc phạm học sinh, để học sinh ra nông nổi đó lỗi trước tiên là ở người thầy. Một số ý kiến khác thì cho rằng cần thiết phải làm như vậy để gióng lên hồi chuông về chất lượng môn văn trong nhà trường. Nhận thấy đây là vấn đề cần có sự cọ xát đa chiều, để từ đó có thể rút ra những chuẩn ứng xử đúng đắn hơn cho cả thầy cô và báo chí trong các mùa thi tới, chúng tôi mở ra diễn đàn này. Mời bạn đọc cùng tham gia ý kiến.
Diễn đàn “Có nên giễu cợt bài thi của học sinh?”
Trước khi cười nhạo, hãy xem lại mình
Hiện tượng “những bài văn dễ sợ”, “những bài văn dở cười dở mếu”… mà năm nào báo chí cũng nêu, tôi thành thực bộc lộ một cảm tưởng là khó chịu.
Cách nêu như thế khiến người ta hình dung đó là hiện tượng phổ biến, trong khi đó chắc chắn không phải phổ biến. Tại sao bên cạnh những bài văn, những câu văn như thế lại không thể đăng một vài bài văn tốt, để thấy học trò của chúng ta ở hai cực? Tôi nghĩ báo chí đã làm một chuyện đúng nhưng hình như không đủ, không công bằng. Tức, anh đã phản ảnh được những mặt yếu của học sinh nhưng chưa nói được mặt tốt của các em. Nếu viết để cho chỉnh văn mẹ đẻ, tôi đồ rằng các cán bộ trong các ngành của chúng ta hiện nay, nếu có kiểm tra, thì phần trăm viết chỉnh không cao đâu. Tôi đọc khá nhiều văn bản, thấy sai chính tả, câu què câu cụt nhiều lắm. Mình người lớn viết câu què câu cụt, sai chính tả không cười mà lại đi cười trẻ con. Coi được không?
| Đề thi môn văn cần là một loại đề mở chứ không nên chỉ yêu cầu kiểm tra những kiến thức hết sức cụ thể và theo đúng như chủ quan của người ra đề. Ảnh: TD |
Tôi thấy đa số những thông tin đề cập đến những bài văn lạ thường mang màu sắc châm biếm. Có thể những bài văn ấy phản ánh thực trạng giáo dục hiện nay, nhưng đằng sau đó không phải không có những chuyện khiến chúng ta phải nhìn nhận lại. Cục khảo thí của vụ Trung học phổ thông thuộc bộ Giáo dục và đào tạo có thể tổng hợp những tư liệu xoay quanh hiện tượng ấy thành ra một văn bản cung cấp cho các địa phương, để phổ biến tài liệu ấy về cho các trường tham khảo. Như thế sẽ giúp cho cả giáo viên và học sinh cùng nắm được tình hình, cùng giật mình và để rồi phấn đấu.
Ngoài ra, cũng cần phải nhìn nhận lại cách chấm thi, để tránh tình trạng tẩy chay, bẻ gãy những sáng tạo, phá cách của học trò trong bài thi khi cứ chăm chăm vào đáp án. Nên chăng ở từng hội đồng thi đặt ra những yêu cầu và phổ biến cho các giám khảo trước khi bắt tay vào chấm thi. Tức phải chấm làm sao đảm bảo được chính xác, chấm xong phải có những nhận xét cụ thể về ưu khuyết điểm của học trò để từ đó có thể rút được kinh nghiệm cho cả thầy lẫn trò. Cũng có thể tập hợp lại và nêu thành kiến nghị với bộ Giáo dục và đào tạo trong việc xây dựng biểu điểm, khi làm đáp án, để làm sao những mùa thi sau phải có một đáp án mở, không thể yêu cầu học trò làm theo đúng chủ quan của người ra đề.
| “Mình người lớn viết câu què câu cụt, sai chính tả không cười mà lại đi cười trẻ con. Coi được không?” |
Ở đây cũng cần nói rõ, người ra đề được tập hợp trước hai ba tuần lễ, và không phải một hai người mà hàng năm bảy người, chỉ làm mỗi việc ra đề. Sau đó, học trò trong vòng hai tiếng rưỡi ba tiếng đồng hồ, trong một không khí hết sức căng thẳng, áp lực tâm lý cực cao mà bảo làm đúng với yêu cầu của các vị nghĩ trong hai ba tuần, như thế liệu có công bằng? Theo tôi, chỉ nên đưa ra trong đáp án những yêu cầu kiến thức cơ bản và luôn luôn có hướng gợi, tôn trọng những ý của học trò không có trong đáp án nhưng có lý. Muốn vậy, đề thi phải làm sao là một loại đề mở chứ không nên chỉ yêu cầu kiểm tra những kiến thức hết sức cụ thể và theo đúng như chủ quan người ra đề. Chỉ nên yêu cầu các em nhận biết và ghi nhớ những gì gọi là chủ yếu, cơ bản, những kiến thức quan trọng nhất chứ không phải yêu cầu các em thuộc! Phải làm sao để cho học sinh phát huy được hết sự thông minh, sức đọc, chủ kiến của các em. Chúng ta nên đánh giá cao những bài mà có được những cái gì đó mang dấu ấn cá nhân. Tất nhiên dấu ấn đó phải là dấu ấn đẹp chứ không phải dấu ấn quậy.
Trở lại chuyện “những bài văn dở cười, dở mếu”, tôi cho rằng chuyện này là chuyện của cả xã hội chứ không phải chỉ của riêng các em. Bây giờ cười các em, cũng đúng, nhưng khi cười hãy nhìn lại mình, hãy xem mình đã viết sạch nước cản, viết đúng tiếng mẹ đẻ chưa? Trong khi đây chỉ là những lỗi, những chỗ yếu của con em chúng ta. Điều cần làm là chính các thầy cô dạy văn phải rút kinh nghiệm một cách sâu sắc. Làm sao để rèn học trò dù chưa thật là văn hay nhưng văn phải chỉnh, chữ chưa tốt nhưng chữ phải sạch, và kiến thức chưa uyên bác nhưng nắm cái gì phải nắm chính xác.
Mà điều này là sự cố công, cố sức của cả thầy và trò…
PGS.TS Trần Hữu Tá - Trung Dũng (ghi)SGTT