Sinh viên “chê” chương trình “ngoại”

Lớp học chương trình tiên tiến tại Trường ĐH Bách khoa TPHCM. Ảnh: MAI HẢI

Năm nào cũng thiếu sinh viên

Từ năm 2006, Bộ GDĐT chính thức phê duyệt và hỗ trợ kinh phí cho 9 trường ĐH trọng điểm triển khai thí điểm 10 CTTT (pha 1), năm 2008 có thêm 13 chương trình (pha 2) và năm 2010 thêm 12 chương trình (pha 3) được triển khai.

Theo Thứ trưởng Bộ GDĐT Bùi Văn Ga, hiện tổng số SV theo học 2 khóa đầu của CTTT là 2.130 em. Kết quả học tập của SV cho thấy chất lượng đào tạo CTTT đã được nâng lên, gần như 100% số SV tốt nghiệp có việc làm, được các cơ quan sử dụng đánh giá tốt. Theo kết quả tự đánh giá của các trường đào tạo theo CTTT và đánh giá xếp hạng của Bộ GDĐT, Trường ĐH KHTN (ĐH Quốc gia Hà Nội) là đơn vị dẫn đầu trong việc triển khai đào tạo theo CTTT.

Học trong môi trường giảng dạy bằng tiếng Anh, giáo sư nước ngoài, giáo trình hiện đại, thực hành với thiết bị tiên tiến, nhưng nhiều trường áp dụng chương trình này vẫn không “hút” được sinh viên. Ngoài một số ngành khối kinh tế như tài chính, kinh tế quốc tế, quản trị kinh doanh… tuyển đủ sinh viên, các ngành còn lại hầu như năm nào cũng thừa chỉ tiêu. Trưởng Ban điều hành CTTT Trường ĐH Sư phạm (ĐH Huế) cho biết, trường được giao đào tạo CTTT ngành Vật lí từ năm 2006, chỉ tiêu mỗi khóa là 30 SV nhưng năm đầu tiên chỉ tuyển được 25 SV và giảm theo từng năm. Đến khóa 4 có 21 SV trúng tuyển nhưng chỉ có 7 SV theo học. Một số ngành khác cũng không thể tuyển đủ chỉ tiêu như khoa học vật liệu của ĐH Bách khoa Hà Nội, hệ thống năng lượng của ĐH Bách khoa TP HCM…

Theo thống kê của Bộ, tổng số SV 4 khóa của 10 CTTT pha 1 gần 1.500 SV, đến nay còn 1.332 SV; tổng số SV 2 khóa của 13 CTTT pha 2 là 840, đến nay còn 798 SV.

Nguyên nhân số SV "hụt" đi được lý giải là do một số SV nhận được học bổng đã đi học nước ngoài. Một số do không đủ điều kiện để tiếp tục theo học nên chuyển sang chương trình đại trà.

Vòng luẩn quẩn vì thiếu kinh phí

Vấn đề kinh phí để duy trì tính bền vững và nâng cao chất lượng của CTTT cũng được đặt ra. Mục tiêu của CTTT là đảm bảo những khóa đầu 100% các môn học do giảng viên nước ngoài tham gia giảng dạy, nhưng hiện nay, các trường đều kêu khó vì số lượng giảng viên nước ngoài khóa tuyển sinh 2006 chỉ đạt trên 50% so với kế hoạch. Nguyên nhân do trường đối tác đòi hỏi kinh phí quá cao. Theo ông Đoàn Quang Vinh, phó Hiệu trưởng trường ĐH Bách hoa Đà Nẵng, chi phí thỉnh giảng mà trường phải trả cho một giảng viên nước ngoài là 55 - 70 USD/tiết, 2.000 USD/tuần và chi từ 120 - 180 triệu đồng cho một đợt thỉnh giảng.

Từ thực tế không tuyển được SV, ông Tôn Thất Dụng, ĐH Sư phạm (ĐH Huế) lo lắng, tính bền vững của CTTT gặp khó khăn khi kinh phí của dự án không còn được cung cấp, trong khi đó lại không thu được học phí từ người học. Mẫu thuẫn về kinh phí không được cấp nên khó có điều kiện để mời giảng viên từ nước ngoài nên phải sử dụng đội ngũ giảng viên tại chỗ vẫn còn những hạn chế khi giảng dạy bằng tiếng Anh.

Theo Bộ GDĐT, ĐH Đà Nẵng mời được 39 lượt giảng viên nước ngoài phân bố đều ở cả 4 khóa; ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TP.HCM) mời được 28 lượt giảng viên/2 khóa đầu, nhưng khóa 3 và 4 lại không mời được giảng viên nào; ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) mời được 29 lượt giảng viên/4 khóa...

Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đặt vấn đề: “Các CTTT của nước ngoài cần mời giáo viên nước ngoài vào giảng dạy nhưng có trường chỉ mời hai năm đầu, những năm sau không mời nữa, vậy có làm hạn chế hiệu quả của chương trình không?”. Bà Trần Thị Hà, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH cho biết, trong thời gian tới Bộ sẽ nghiên cứu có chính sách hỗ trợ những ngành đào tạo  khoa học cơ bản cần cho sự phát triển của đất nước nhưng khó thu hút người học.

Nguyên Minh (Lao động)