 |
| Minh họa: DAD |
Tràn lan
Không có ca sĩ nào dám khẳng định suốt cuộc đời ca hát hoặc đến thời điểm này của sự nghiệp mình chưa hát sai lời bao giờ. Nghe tưởng chừng vô lý, bởi công việc chính, trách nhiệm, ý thức của một người đi hát, người biểu diễn nghệ thuật đúng nghĩa là phải học thuộc - hát đúng tác phẩm. Thế nhưng, dù có ý thức cỡ nào thì ít nhất một lần trong đời, mỗi ca sĩ đều vấp phải lỗi này. Ca sĩ Cẩm Vân chia sẻ: “Không có ca sĩ nào muốn mình bị chỉ trích cả. Ngay cả mình, đôi lúc cũng gặp sự cố, dù đã thuộc nằm lòng ca khúc ấy”. Nói vậy, nhưng chị vẫn nhấn mạnh: “Việc yêu cầu ca sĩ hát đúng lời ca khúc là tất nhiên, thậm chí lẽ ra là chuyện thừa, vì điều đó như bài học đầu tiên của người đi hát vậy”.
 | “Nghe ca sĩ hát sai lời, dù bài của mình hay của ai chăng nữa thì nhạc sĩ đều không vui. Đã là ca sĩ thì phải có trách nhiệm, phải hát cho đúng” - nhạc sĩ Phạm Duy “Khi hát sai lời, trước hết là ca sĩ đã không tôn trọng nghề của mình, thứ đến là thiếu tôn trọng công chúng, và cuối cùng là nhạc sĩ” - nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 |  |
|
| ||
Thường thì ca sĩ lớn tuổi, ca sĩ bị nhà tổ chức yêu cầu hát bài khó trong thời gian gấp rút, hoặc hát theo yêu cầu của khán giả (nhất là trong phòng trà) rất dễ mắc lỗi về ca từ... Thế nên, có lần ca sĩ Tuấn Ngọc hát ở phòng trà, khi người hâm mộ yêu cầu anh hát bài họ thích (cũng từng được anh thể hiện), vì anh không chắc nhớ được hết lời nên đã xin lỗi khán giả, đổi sang bài khác. “Mình không bào chữa, và cũng rất khó để được tha thứ, nhưng trong một số trường hợp, cũng cần phải hiểu rõ nguyên nhân từ đâu. Tùy hoàn cảnh và lứa tuổi ca sĩ nữa. Nếu như tuổi chúng tôi mà bắt học-hát bài mới trong vòng 1, 2 ngày thì khó mà thuộc được”, ca sĩ Hương Lan giãi bày.
Không ít ca sĩ mới vào nghề, mong muốn đến gần hơn với khán giả, nhưng lại thiếu ý thức nghề nghiệp, nên tình trạng hát sai lời cứ lặp đi lặp lại. Trong một chương trình ca nhạc gần đây trên truyền hình, nếu khán giả thất vọng khi nghe một ca sĩ vừa bước ra từ cuộc thi âm nhạc hát sai trầm trọng lời ca khúc của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, thì các ca sĩ khác trong chương trình đó càng tiếc nhiều hơn cho cô - một thành viên mới của làng giải trí, được cho cơ hội tiếp cận với môi trường nghệ thuật, lại viết đầy trên bàn tay lời bài hát mà lẽ ra mình phải thuộc và đã có thể trình diễn tốt hơn!
Hát đúng mà vẫn... sai
Dù rất khó chịu và bức xúc trước tình trạng ca sĩ hát sai lời ngày càng nhiều, mà theo nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 là “vì nhiều ca sĩ chạy theo dòng nhạc không hợp với họ, hoặc ai yêu cầu gì thì hát nấy, rồi chạy sô quá nhiều không có thời gian tập bài...”, song ông giải thích thêm: “Cũng có không ít trường hợp bị oan”. Bởi, trong một số sách nhạc xuất bản, nhiều bài bị sai lời từ khâu in ấn, rồi khi người ta đưa lên trang web âm nhạc, lời đôi khi cũng không đúng bản gốc, ca sĩ theo sách hoặc lên mạng lấy bài hát vì vậy mà sai theo. “Những lỗi này thì có thể châm chước, vì đâu phải ca sĩ, nhà tổ chức nào cũng có điều kiện, thuận lợi trong việc đọc được văn bản gốc của bài hát”, nhạc sĩ chia sẻ.
Bởi thế, nhiều ca sĩ khi hát bài Ai đưa em về của ông, cứ đổ lỗi vì hát theo lời bài hát đăng trên mạng, nên câu đầu hát thành “Đêm nay ai đưa em về”, trong khi theo tác giả: “Đêm nay tôi đưa em về” mới đúng, vì như vậy sau này mới là “Đêm mai ai đưa em về” chứ!”. Trường hợp khác cũng hay bị hát sai lời là ca khúc Diễm xưa của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, câu “...nhỡ mai trong cơn đau vùi...” nhưng rất nhiều người hát thành “nhớ mãi trong cơn đau vùi”. Khó mà trách được, bởi không thiếu những tập sách nhạc và trên mạng cũng viết như thế. Hay trường hợp thú vị nữa, là câu hát “...mùa lụt nước lũ, bắt cá giữa đường” trong Quê hương tuổi thơ tôi của cố nhạc sĩ Từ Huy, thì nhiều ca sĩ lại hát “bắt cá giữa đồng”, dù trong nhiều cuộc giao lưu, nhạc sĩ lúc sinh thời đã nhắc nhở.
Nhiều ca sĩ, chủ yếu ca sĩ trẻ, cho biết khi hát lại những bài đã từng được ca sĩ đi trước thể hiện, việc đầu tiên là họ lên mạng nghe, nắm giai điệu, rồi chép lời để học. Thế nên người hát trước mà sai thì người sau cũng mắc y lỗi ấy. “Những lỗi này thì làm sao nói được, chỉ biết kêu gọi anh chị em trong nghề nếu có nghe, biết thì nhắc nhở nhau chỉnh sửa thôi”, ca sĩ Nguyên Thảo nói. Ca sĩ Hương Lan thì cho biết: “Tính tôi xưa nay rất kỹ và khó, nhận bài hát trong chương trình nào, tôi đều cố gắng liên lạc hay bằng mọi cách có thể để có được bài gốc, tránh những dị bản sơ suất sai từ”.
Nguyên Vân (Thanh niên)