“Lạ hóa” nhân vật lịch sử

Ngay sau khi bộ phim Khát vọng Thăng Long (đạo diễn Lưu Trọng Ninh) ra mắt báo giới tại TP.HCM hồi tháng 10.2010, đã có nhiều nhà báo tỏ ra băn khoăn, vì nhân vật Lê Long Đĩnh do diễn viên Vũ Đình Toàn thủ vai cứ “làm sao ấy”. Lê Long Đĩnh trên phim đã được “cách điệu” lạ quá so với những gì người ta có thể hình dung về vị hoàng đế này qua lịch sử và dã sử.

Trong nhiều lần trả lời phỏng vấn, nam diễn viên Đình Toàn đã cho thấy anh có sự tìm hiểu khá kỹ về nhân vật Lê Long Đĩnh. Tuy nhiên, theo tiết lộ của chính anh, khi bắt tay vào diễn xuất, đạo diễn đã yêu cầu anh thể hiện một Lê Long Đĩnh “đồng bóng” một chút, “khác với tưởng tượng của mọi người về Lê Long Đĩnh xưa nay”. Nếu như thực sự quan niệm xây dựng nhân vật của đạo diễn là đúng như thế, thì tài năng diễn xuất của Đình Toàn là điều không thể phủ nhận; tuy nhiên, chính sự thành công trong việc thể hiện hình tượng nhân vật đã gây hoang mang cho người xem.

Trên phim, bên cạnh một Lý Công Uẩn (do Quách Ngọc Ngoan thủ vai) nam tính, mạnh mẽ, cương trực, người xem thấy một Lê Long Đĩnh giảo hoạt, đồng bóng, có đôi chút trẻ con, ở ánh mắt, cách đi đứng, cách nói năng, cách tung áo... Trong cách diễn của Vũ Đình Toàn, người xem cảm thấy Lê Long Đĩnh không chỉ xem Lý Công Uẩn là một người bạn, một thuộc hạ đáng tin cậy, mà còn phảng phất tình cảm riêng tư. Ở không ít đoạn khán giả phải bối rối tự hỏi, phải chăng đạo diễn đang muốn thể hiện một vị vua đồng tính, khi để cho Lê Long Đĩnh khen Lý Công Uẩn “đẹp trai quá”, rồi Lê Long Đĩnh nhìn Lý Công Uẩn một cách đắm đuối...

Cho đến nay, Lê Long Đĩnh vẫn là nhân vật lịch sử gây nhiều tranh cãi. Trong dân gian, ông vẫn được hình dung là vị vua tàn ác, hoang dâm. Sách sử cũng chép rằng ông “thích dâm đãng tàn bạo, tính hiếu sát” (Đại Việt sử ký toàn thư), nhưng đồng thời cũng chép rằng ông là vị vua nhiều lần thân chinh cầm quân đánh giặc và giành chiến thắng, ông cho người sang nhà Tống xin kinh sách Phật, mấy tháng trước khi chết còn chăm lo việc đào kênh, mở mang đường sá... Lê Long Đĩnh cũng là người dùng Lý Công Uẩn làm tướng dù trước đó Lý Công Uẩn là thuộc hạ của vua Lê Trung Tông, người đã bị Lê Long Đĩnh giết hại để cướp ngôi... Một nhân vật lịch sử có nhiều khía cạnh tương phản như thế rõ ràng là mảnh đất màu mỡ để các nhà làm phim khai thác.

Vẫn biết rằng người làm phim có quyền hư cấu, nhưng sự hư cấu đó phải hợp lý và phù hợp với các dữ kiện lịch sử. Với những dữ kiện lịch sử mà chúng ta hiện có, thì tính cách “đồng bóng” của Lê Long Đĩnh trong Khát vọng Thăng Long quả là... quá lạ lẫm.