Đêm trao giải giải thưởng âm nhạc Cống hiến (là một giải thưởng âm nhạc của Việt Nam do báo Thể thao & Văn hóa tổ chức) cho những thành công của các nghệ sĩ Việt trong năm 2010 đã diễn ra vào tối 5/4/2011 tại Nhà hát Lớn Thành phố Hồ Chí Minh. Chương trình này nhận được khá nhiều sự quan tâm, chờ đợi của công chúng nhưng quanh giải thưởng Cống hiến vẫn còn có quá nhiều những bàn cãi về vấn đề tiêu chí, lựa chọn gương mặt nghệ sĩ. Sự thực, giải thưởng cống hiến có tôn vinh được những giá trị nghệ thuật đúng như tên gọi của mình hay không?
Ca sĩ trẻ "cống hiến" nhiều hơn?
Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân: "Tôi đánh giá cao khâu tổ chức của giải Cống hiến. Tuy nhiên để khẳng định sự thành công hoàn toàn thì cũng rất khó. Bởi lẽ giải thưởng có những tiêu chí riêng và sự lựa chọn của ban giám khảo cũng gây nên nhiều bàn cãi từ khán giả".
Được giới chuyên môn đánh giá cao là thế, tuy nhiên ở giải Cống hiến năm nay lại là sự lên ngôi của những người trẻ. Tùng Dương là ca sĩ của năm, Uyên Linh về nhì với sự sát sao về số phiếu, nhiều hơn cả Thanh Lam, Đức Tuấn, Hà Anh Tuấn.
Sự lên ngôi của Lê Cát Trọng Lý ở danh mục nhạc sĩ của năm cũng khiến nhiều người ngạc nhiên. Thực tế, Lê Cát Trọng Lý còn rất trẻ và cống hiến của cô cũng mới chỉ dừng lại ở giải thưởng Bài hát Việt 2010 với ca khúc "Chênh vênh". Tuy nhiên, ban giám khảo giải Cống hiến vẫn bình chọn và đưa cô gái này vào danh sách đề cử cho danh mục ca sĩ của năm.
Bàn cãi tiếp theo của giải thưởng Cống hiến là sự xuất hiện của Uyên Linh trong hạng mục "ca sĩ của năm". Điều đáng nói, Uyên Linh là một "tân binh" của âm nhạc Việt. Cho đến lúc được đề xuất trong giải thưởng này, cô gái này gần như vẫn chưa thoát ra khỏi vị trí là thí sinh của một cuộc thi tìm kiếm âm nhạc nghiệp dư. Câu chuyện Uyên Linh được sánh tên với cố nghệ sĩ nhân dân Y Moan và diva Thanh Lam trong hạng mục ca sĩ xuất sắc nhất năm đã làm dấy lên những bức xúc không chỉ trong công chúng mà còn với cả những người trong cuộc.
Ca sĩ Siu Black, giám khảo của Vietnam Idol, cũng là người từng dẫn dắt Uyên Linh trong cuộc thi này thể hiện rõ ràng quan điểm: "Tôi không hiểu ban tổ chức giải thưởng này đánh giá tiêu chí Ccống hiến như thế nào nhưng việc đưa Uyên Linh một thí sinh mới rời khỏi cuộc thi Vietnam Idol, chưa có thành tích gì với âm nhạc vào giải cống hiến là không thể chấp nhận được. Nếu ví việc cống hiến ở đây là những đóng góp của họ cho âm nhạc nước nhà thì nhiều người thậm chí còn thừa tiêu chuẩn để đứng vào danh sách đó".
Ca sĩ Thanh Lam cũng có những bình luận rất thẳng thắn: "Tôi thấy giải thưởng Cống hiến này nhiều khi mang tính thương mại quá. Chính vì thế tôi không quan tâm hay băn khoăn đến việc Uyên Linh đứng cạnh tôi hay được bình bầu như thế nào. Cá nhân tôi nghĩ rằng, giải Cống hiến chỉ là do một số người bình chọn nên nhiều khi sự bình chọn của họ mang cảm tính của người nghe. Với tôi, giải thưởng nào cũng vinh dự và lúc nào cũng nỗ lực cố gắng để đạt được những thành tựu có ý nghĩa, nhưng với giải thưởng Cống hiến thì thực sự là tôi không quan tâm".
Cả hai gương mặt "gạo cội" của âm nhạc Việt Nam đều cho rằng giải Cống hiến năm nay quá đề cao người mới. Nguyên nhân xuất phát từ sự đánh giá cảm tính của một số giám khảo. Theo Siu Black, "những Đức Tuấn, Hà Anh Tuấn, Tùng Dương, Uyên Linh... đều là những gương mặt trẻ, mới mà tôi chưa thấy họ cống hiến được gì nhiều. Nếu xét cống hiến chỉ đơn thuần là tạo nên một hiệu ứng gì đó thì cũng rất nhiều gương mặt khác xứng đáng hơn, cần chú ý tới họ. Việt Nam có hàng ngàn ca sĩ ở nhiều lớp thế hệ, có phải thiếu đâu mà lại chỉ chọn những tên tuổi đó"ỏ.
Lãng quên những giá trị cũ
Mặc dù tự xưng là giải thưởng danh giá, tuy nhiên chưa có năm nào giải Cống hiến thực sự tôn vinh những giá trị âm nhạc lớn. Những gì công chúng nhìn thấy là sự ham hố trong việc lăng xê cái mới như một cách gây chú ý và quảng bá tên tuổi. Hiếm có một cái tên "đại thụ" nào của âm nhạc Việt Nam như Thu Hiền, Thanh Hoa, Quang Thọ, Trung Đức... được nói đến ở sân khấu này.
Sự phân tranh già - trẻ này thêm một lần "nóng" hơn khi dư luận lên tiếng về sự so sánh giữa Uyên Linh và cố nghệ sĩ nhân dân Y Moan. Live show "Ngọn lửa cao nguyên", mang đậm hơi thở của cánh chim đại ngàn miền đất đỏ bazan Y Moan đã không nhận được nhiều sự lựa chọn của ban giám khảo giải Cống hiến. Điều đáng nói, đây là live show duy nhất và là phút thăng hoa cuối cùng trong cuộc đời nghệ thuật của người nghệ sĩ đáng kính này. Trong khoảnh khắc cái chết cận kề, Y Moan đã hát với tất cả tâm hồn, trái tim của mình. Liveshow của ông, với sự góp mặt của nhiều nghệ sĩ nổi tiếng đã khiến hàng triệu khán giả xúc động. Và không lâu sau đó, ông đã giã từ cuộc sống để về với bầu trời, đại ngàn rừng xanh. Những hình ảnh cuối cùng của Y Moan được chiếu lại trong hôm trao giải cũng khiến nhiều người rơi nước mắt. âởy vậy mà cái tên Y Moan lại được đưa lên bàn cân để "đong đếm" cùng cô bé Uyên Linh. Điều này đã gây nên sự bất bình lớn trong công chúng trước thềm trao giải. Giải thưởng "Cống hiến trọn đời" được trao cho đại diện gia đình nghệ sĩ Y Moan trong đêm trao giải cũng chỉ là cách để làm dịu đi những phản ứng gay gắt của dư luận.
Theo nhạc sĩ Lưu Thiên Hương, Việt Nam có quá nhiều những nghệ sĩ mà sự cống hiến của họ rất thầm lặng. Họ hi sinh mình và những hoạt động của họ bền bỉ, cần mẫn, âm thầm. "Tất nhiên, những người nghệ sĩ này họ không cần đến những giải thưởng kia để nổi tiếng hơn nữa. Nhưng nói như vậy không có nghĩa là không cần phải tôn vinh họ", nhạc sĩ này phát biểu.
Có nên đặt lại tên gọi cho giải Cống hiến?
Một nhà phê bình âm nhạc phân tích, trong tiếng Việt, cống hiến có nghĩa là đóng góp những phần cao quý của mình cho sự nghiệp chung. Từ cống hiến hàm ý sự đóng góp công sức của một quá trình lâu dài. "Như vậy, tên gọi Cống hiến không hợp lí với tiêu chí và những bình chọn của giải. Bởi vì những nghệ sĩ được vinh danh ở đây đều có tuổi đời rất trẻ và chưa có nhiều cống hiến cho âm nhạc nước nhà. Những thành công của họ chỉ là những sự thể nghiệm thành công của một thể loại âm nhạc mới nào đó. Hoặc là sự tung hô quá mức của một số người hâm mộ và nhà sản xuất", nhà phê bình này phát biểu thẳng thắn.
Nhạc sĩ Lê Minh Sơn cũng cùng quan điểm: "Tôi không quan tâm đến các giải thưởng âm nhạc. Nghệ thuật và sự cống hiến không nằm ở những sự tôn vinh kệch cỡm mà là ở sự hi sinh thầm lặng, ở những sáng tạo không ngừng mệt mỏi. Để được gọi tên là sự cống hiến, người nghệ sĩ phải có một quá trình lao động lâu dài. Có khi là cả một đời cũng khó để đạt đến sự cống hiến chứ đừng nói đến việc ngày một, ngày hai, hay chỉ là một thời gian ngắn. Biết đâu giải này, giải nọ chỉ là "con bài thương mại" của những người làm tiền. Nếu có trách nhiệm, họ nên để những tài năng đó phát triển một cách tự nhiên. Việc xưng tụng quá đà sẽ khiến họ có những nhận thức ảo về chính bản thân mình".
Một nhà văn tên tuổi (xin được giấu tên) đã nhận định: "Lạm dụng tên tuổi của người nổi tiếng, thiếu tính chuyên nghiệp trong tổ chức đang làm cho những giải thưởng nghệ thuật Việt Nam ngày càng mất đi nhiều giá trị. Giải Cống hiến đang tự đánh rơi uy tín khi cứ cố thay đổi tiêu chí để "đo ni đóng giày" cho cố vừa với nhân vật riêng của mình ".
Bích Đào (ĐS&PL)