Một người từng “bị oan” lên tiếng

“Tôi phát hiện ra NSND Trung Đức, tuyển dụng và giúp đỡ cậu ấy mấy năm trời tại Đoàn Ca múa Hà Nội. Khi tôi đã là ca sĩ nổi tiếng thì NSND Quang Thọ mới bắt đầu tỏa sáng từ Nhạc viện Hà Nội… Nhưng chỉ vì cái danh xưng ca sĩ hay chỉ đạo nghệ thuật mà tôi bị rớt oan danh hiệu NSND…” - NSƯT Trọng Nghĩa, nguyên Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long (từ năm 1990 đến 2005) chia sẻ.

Năm 2006, với tư cách Chủ tịch thường trực Hội đồng Quốc gia xét tặng danh hiệu nghệ sĩ, ông Lê Doãn Hợp, Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin (cũ), đã gửi báo cáo đề nghị Thủ tướng xem xét ba trường hợp bị thiếu số phiếu bầu cần thiết. Trong số này có tên NSƯT Trọng Nghĩa (ảnh bên.TP) - nguyên Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long - đề nghị danh hiệu NSND. Còn nhớ, Sở Văn hóa - Thông tin Hà Nội lúc đó cũng cho rằng, quá thiệt thòi cho Thủ đô khi chưa có một NSND nào của lĩnh vực ca múa nhạc được phong tặng dù ngành này luôn đứng hàng đầu trong cả nước suốt từ năm 1954 đến nay.

Gần 5 năm đã trôi qua kể từ đợt phong tặng ấy. Lần này, tình cờ, chúng tôi gặp lại NSƯT Trọng Nghĩa.

Thừa tiêu chuẩn, thiếu phiếu bầu…

Những năm 1970-1990, ở Hà Nội, NSƯT Trọng Nghĩa được công chúng mến mộ gọi một cách trìu mến: “hoàng tử nhạc nhẹ”. Năm 1990, từ một diễn viên hát, ông được TP Hà Nội cử làm lãnh đạo Đoàn Ca múa lúc đó đang có nguy cơ phải giải thể. Câu chuyện về việc xét tặng danh hiệu của NSƯT Trọng Nghĩa có thể nói là khá dài.

Ông kể lại: “Năm 1992, tôi có tên trong danh sách xét tặng danh hiệu NSƯT cùng với 4 cá nhân khác của Đoàn Ca múa Hà Nội. 4 nghệ sĩ của đoàn được xét, riêng tôi trưởng đoàn bị loại.

Kể ra cũng dài dòng, hồi đó, tôi tiếp quản Đoàn Ca múa khi cơ sở vật chất của đoàn vô cùng tồi tàn. Trụ sở ở 31 phố Lương Văn Can bây giờ bị rất nhiều hộ dân chiếm giữ trái phép. Tôi - với tư cách phó đoàn, trưởng ban quản lý dự án xây dựng trụ sở - đã kiên quyết trong quá trình giải phóng mặt bằng nên bị nhiều người phản ứng. Họ viết đơn kiện đi khắp nơi. Sau đó, TP Hà Nội đã kết luận những khiếu kiện này vô căn cứ. Tôi được đề bạt lên làm trưởng đoàn. Nhưng lý do tôi bị loại khỏi danh sách NSƯT tại Hội đồng quốc gia lại là vì những đơn khiếu nại kia mà người ta “quên” không xét tới kết luận minh oan của TP Hà Nội.

Năm 1997, tôi được tặng danh hiệu NSƯT với những thành tích 18 năm hoạt động ca hát (từ 1972 đến 1990). Năm 2007, tôi làm đơn đề nghị xét tặng danh hiệu NSND cho công tác chỉ đạo nghệ thuật với thành tích 4 HCV và 3 HCB, trong đó sau năm 1997 là 1 HCV và 2 HCB. Quy định tạm thời của Thủ tướng thời gian đó, NSND chỉ cần ít nhất 1 HCV và 1 HCB sau khi được phong tặng NSƯT...”.

Tuy nhiên, lần phong tặng đó, NSƯT Trọng Nghĩa đã không đủ số phiếu bầu cần thiết của Hội đồng Nhà nước. Được biết, trước đó, hội đồng chuyên ngành đã đồng ý 90%, trong khi đó, lên đến hội đồng cao nhất, số phiếu bầu lại chỉ đạt 9/23 (theo quy định phải đạt 17/23 phiếu trở lên). Chính vì lẽ đó mà Bộ trưởng Lê Doãn Hợp vẫn đưa tên NSƯT Trọng Nghĩa vào danh sách NSND trình Thủ tướng quyết định như đã nói ở trên.

Tại sao “giá” của NSND lại “đắt” hơn trước?

“Đợt xét tặng danh hiệu năm 2011 này, tôi vẫn được TP Hà Nội đề cử danh sách lên Hội đồng Nhà nước với chức danh chỉ đạo nghệ thuật. Tuy nhiên tiêu chuẩn từ 1 HCV và 1 HCB trước kia đã “nâng” lên thành ít nhất 2 HCV quốc gia và quốc tế. Tại sao “giá” của danh hiệu NSND lại “đắt” hơn trước? Nếu “hồi tố” lại những chuyện trước kia, chẳng lẽ, những NSND được phong tặng trước đều thiếu tiêu chuẩn?” - NSƯT Trọng Nghĩa băn khoăn.

Quả thật, trường hợp của NSƯT Trọng Nghĩa là rất cá biệt. Nhìn lại thực tế, ông là một trong số ít nghệ sĩ - giám đốc nhà hát có tiếng cho đến nay chưa được tặng danh hiệu NSND. Trong khi 7 đợt hội diễn trong 15 năm ông lãnh đạo Đoàn Ca múa Hà Nội, sau này là NH Ca múa nhạc Thăng Long, đơn vị này đã giành tới 4 HCV, 3 HCB.

“Tôi hy vọng và tin tưởng Hội đồng Nhà nước sẽ công tâm xem xét trường hợp cá biệt của tôi trong cả một mặt bằng chung của các NSND được phong tặng từ trước tới nay không để tôi tiếp tục “bị oan” như lần trước” - NSƯT Trọng Nghĩa nói thêm.

Hà Chi (TT&VH)