Tối 19/10, tại quán Nhánh lan rừng (Q.3, TP.HCM) của nhạc sĩ Thế Hiển, nhà thơ, nhà báo Hà Đình Nguyên có buổi ra mắt tập sách Những bóng hồng trong thơ nhạc do NXB Thời đại và Công ty Văn hóa Hương Trang ấn hành.
Tập sách gồm 12 bài viết của Hà Đình Nguyên về những người đẹp, “nguyên mẫu” trong các ca khúc, bài thơ nổi tiếng và hoàn cảnh ra đời của những tác phẩm này. Hầu như người Việt nào cũng thuộc nằm lòng hoặc nhớ vài câu trong các tác phẩm quen thuộc, như: Ngày xưa Hoàng thị (thơ Phạm Thiên Thư, nhạc Phạm Duy), Ước mi (Trịnh Công Sơn), Thu hát cho người (Vũ Đức Sao Biển), Kim (Y Vũ), Ru con tình cũ (Đynh Trầm Ca), Màu tím hoa sim (Hữu Loan)... Đằng sau các tác phẩm nổi tiếng này luôn có một người đẹp “bằng xương bằng thịt” để tạo nên cảm hứng cho các nhà thơ, nhạc sĩ. Thường thì, người đời chỉ biết đến bài hát, bài thơ chứ ít ai biết nguyên mẫu để tạo nên tác phẩm đó. Hà Đình Nguyên đã đi tìm những người đẹp, nguyên mẫu trong các ca khúc nổi tiếng và anh đã tìm ra.
“Khiến người tên Duyên, đau khổ muôn niên”
Chẳng hạn như ca khúc Thà như giọt mưa (thơ Nguyễn Tất Nhiên, nhạc Phạm Duy), bài hát có đoạn: “Thà như giọt mưa vỡ trên tượng đá/ Thà như giọt mưa khô trên mặt Duyên.../ Để ta nghe thoáng tiếng mưa vội đến, những giọt run run, ướt ngọn lông măng, khiến người trăm năm, đau khổ ăn năn. Khiến người tên Duyên, đau khổ muôn niên...”.
Người đẹp tên Duyên trong bài hát này là ai?
Hà Đình Nguyên năm nay ở tuổi U60, anh cho biết rất háo hức tìm hiểu những người đẹp trong các ca khúc nổi tiếng là ai mà khiến các nhà thơ, nhạc sĩ si mê, sáng tạo nên những bài ca đẹp như vậy. Hà Đình Nguyên đã truy tìm “nguyên mẫu” trong hàng chục năm ròng từ nhiều nguồn tin, bằng các mối quan hệ và bằng cả cơ duyên.
Trong một lần tâm sự với nhà thơ Lê Minh Quốc, anh thành thật nói rằng mấy chục năm nay đã cố tìm về người đẹp tên Duyên trong bài hát nhưng “bó tay”. Lê Minh Quốc lục trong trí nhớ và giới thiệu Hà Đình Nguyên tìm gặp nhà báo Lưu Đình Triều, người học cùng trường thuở trung học với người đẹp tên Duyên và cả nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên ở Biên Hòa, Đồng Nai.
Tác giả Hà Đình Nguyên và nhà thơ Phạm Thiên Thư (phải)
Theo Lưu Đình Triều, nhà thơ của Thà như giọt mưa tên thật là Nguyễn Hoàng Hải sinh năm 1952, sau mới lấy bút danh Nguyễn Tất Nhiên. Còn cô Duyên, tên đầy đủ là Bùi Thị Duyên - dân miền Bắc vào định cư trong Nam. Tình yêu này của Hải dành cho Duyên cả trường trung học ai cũng biết, vì thơ được in báo và phổ nhạc hát vang.
Nhưng thực ra, bài thơ Khúc tình buồn của Nguyễn Tất Nhiên, sau được Phạm Duy phổ thành Thà như giọt mưa, không có cái tên Duyên nào cả. Tên Duyên xuất hiện trong Thà như giọt mưa là do “bố già làng nhạc” Phạm Duy đọc được trong các bài thơ khác của Nguyễn Tất Nhiên rồi ông đưa vào. Riêng việc đưa tên cô Duyên vào Thà như giọt mưa có thể xem Phạm Duy như một người tri âm của các nhà thơ. Vậy tên cô Duyên xuất hiện ở đâu trong các bài thơ của thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên?