Đái tháo đường (ĐTĐ), còn gọi là tiểu đường, đang là một căn bệnh của thế kỷ vì bệnh ngày càng trở nên rất phổ biến trên khắp thế giới và gia tăng có vẻ như không ngừng.
Cơ chế bệnhĐTĐ không phải là bệnh nan y, ít gây tử vong cấp kỳ, cũng không truyền nhiễm. Nhưng một khi đã mắc bệnh, con người luôn phải canh cánh với những biến chứng do tăng đường huyết kéo dài làm tổn thương thành mạch máu, dẫn đến mờ mắt, tổn thương tim, não, thận, vết thương không lành...
Để phòng ngừa ĐTĐ, hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân của bệnh.
Hiện các nhà di truyền học vẫn chưa tìm thấy gen gây bệnh, mặc dù thấy rất rõ ràng là bệnh có yếu tố gia đình. Nếu có cha hoặc mẹ bị bệnh ĐTĐ thì có khoảng 1-7% những đứa con bị mắc bệnh này.
Còn nếu cả cha và mẹ đều bị tiểu đường thì có đến 1/3 số con mắc bệnh ĐTĐ. ĐTĐ rất hay gặp ở những người thừa cân, béo phì, có cuộc sống thụ động, bị rối loạn dung nạp đường huyết, người cao huyết áp, tăng mỡ máu...
Đặc biệt, ở những người có sự thay đổi chế độ ăn đột ngột rất có thể phát bệnh ĐTĐ. Nghiên cứu ở những người phụ nữ Việt Nam di cư sang Úc, thấy rằng tỷ lệ mắc ĐTĐ ở nhóm này cao hơn hẳn người Việt Nam cũng như những phụ nữ Úc bản địa.
Những người trước ăn nhiều rau ít thịt nay chuyển sang ít rau nhiều thịt sẽ tăng cân nhanh và mắc ĐTĐ dễ dàng hơn những người duy trì chế độ ăn hợp lý.
|
Các biện pháp phòng ngừa bệnh đái tháo đườngQuan tâm đến BMI để có sức khỏe tốt nhất: BMI là chỉ số khối cơ thể, tính theo công thức BMI = cân nặng (kg): [chiều cao (m) x chiều cao (m)].
Nếu BMI từ 18.5 - 23 (kg/m2) là cân nặng hợp lý, tình trạng dinh dưỡng bình thường, cân đối.
Nếu BMI từ 23 - 25 là thừa cân. BMI từ 25 - 27,5 là béo phì độ I, 27,5 - 30 là béo phì độ II, trên 30 là béo phì độ III.
Hãy giữ cân nặng phù hợp với chiều cao (cân nặng lý tưởng - CNLT) CNLT tính theo công thức: CNLT = chiều cao (mét) x chiều cao (mét) x 22 Ví dụ một người cao 1,5 m (150 cm), cân nặng phù hợp là 1,5 x 1,5 x 22 = 49,5 kg.
|
Ăn đa dạng thực phẩm (ít nhất 20 - 30 loại thực phẩm mỗi ngày), thay đổi món thường xuyên để đủ các chất dinh dưỡng.
Hạn chế các thức ăn nhiều năng lượng (béo, ngọt), thức ăn công nghiệp chế biến sẵn (đồ hộp, đồ gói, xúc xích, snack...). Hạn chế các thực phẩm chứa nhiều cholesterol và béo không tốt như mỡ động vật (trừ mỡ cá), da gà, da heo, đồ lòng, phủ tạng (tim, gan, cật, óc heo), lòng đỏ trứng...
Dùng dầu thực vật thay mỡ động vật, nên ăn cá ít nhất 2 lần trong tuần, thay một phần thịt bằng đậu hũ.
Ăn nhiều các loại rau quả tươi (trên 300 gam rau đã nhặt sạch), trên 200 gam trái cây mỗi ngày.
Không ăn quá nhiều một loại thực phẩm, chỉ ăn với lượng vừa đủ theo nhu cầu cơ thể.
Chất đạm (có nhiều trong thịt, cá, trứng, sữa, tôm, cua, đậu hũ...) chỉ nên ăn vừa đủ: Khoảng 30-50g thực phẩm giàu đạm cho một chén cơm.
Chất bột đường nên chiếm 55 - 65% tổng năng lượng (có nhiều trong cơm, nui, mì, bún, phở, khoai, bắp, trái cây...).
Chất béo chiếm 20 - 25% tổng năng lượng (có nhiều trong mỡ, dầu, bơ, magarine, sữa béo, các loại hạt nhiều dầu như mè, đậu phọng...).
Hạn chế ăn mặn: Ăn muối không quá 10gam/ngày (muỗng cà phê) kể cả muối trong dưa cà muối, ướp cá, bột nêm, mì gói, xúc xích, chả lụa...
Nên chia lượng thức ăn trong ngày thành nhiều bữa nhỏ, trung bình 4 - 5 bữa/ngày.
Hạn chế bia rượu, thuốc lá.
Uống đủ nước 6 - 8 ly mỗi ngày (2 lít mỗi ngày).
Tập thể dục đều đặn 30 - 45 phút mỗi ngày, 5-7 ngày trong tuần.
BS. YẾN THỦY DNSG