Nhồi máu cơ tim cấp là một trong những chẩn đoán bệnh thường gặp. Trong thực hành bệnh viện, các bác sĩ xem bệnh này như một tên sát nhân đáng sợ nhất cho tim. Bệnh thường xảy ra vào sáng sớm, với biểu hiện đa phần là những cơn đau buốt ngực.
 |
Có một kinh nghiệm rút ra cho các bác sĩ là cứ có một bệnh nhân nào tử vong đột ngột, ngay cả đang nằm viện, thì nguyên nhân đầu tiên phải nghĩ đến là nhồi máu cơ tim cấp. Bệnh xảy ra khi có sự suy giảm bất thình lình dòng máu chảy trong động mạch vành. Trong một số ít trường hợp, bệnh còn xuất hiện ở những người bị bệnh tim bẩm sinh, co thắt mạch vành, các bệnh về hệ thống, các bệnh tự miễn.
Tuỳ vị trí động mạch bị tắc và vùng cơ tim được động mạch nuôi dưỡng mà người bệnh có những triệu chứng nặng nhẹ khác nhau. Với những tổn thương nặng và lan toả, cơ tim có thể bị vỡ do hoại tử vùng thiếu máu nuôi dưỡng. Gặp biến chứng này, rất khó cứu sống.
Rất dễ lầm với các bệnh khác
Cái khó nhất trong chẩn đoán bệnh này là có đến hơn 50% trường hợp không hề có các triệu chứng báo trước. Một số bệnh nhân nếu hỏi kỹ có thể tìm thấy những yếu tố mang tính thúc đẩy bệnh bộc phát như: gắng sức thể lực, chấn thương tình cảm, đang mắc một số bệnh nội, ngoại khoa khác. Thời điểm xảy ra bệnh cũng rất đa dạng, cơn nhồi máu cơ tim cấp có thể xảy ra bất kỳ lúc nào trong ngày. Tuy nhiên theo kinh nghiệm và các tài liệu y văn, thời gian hay bị nhất là vào buổi sáng, vài giờ sau khi thức giấc.
Triệu chứng đầu tiên của bệnh là đau ngực. Tuy nhiên, cũng có khoảng 25 – 20% bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp lại hoàn toàn không đau ngực một chút nào. Tỷ lệ không có triệu chứng đau ngực này sẽ càng cao hơn ở phụ nữ và ở những bệnh nhân bị tiểu đường. Với những bệnh nhân trẻ tuổi, các dấu hiệu nhồi máu cơ tim cấp rõ ràng và nặng nề hơn người lớn tuổi. Trong phần lớn trường hợp, bệnh nhân thấy đau dữ dội. Cơn đau kéo dài hơn so với cơn đau thắt ngực không ổn định mà một số người đã bị trước đó.
Số khác đau ở phần giữa ngực có kết hợp với đau vùng thượng vị. Cũng có những trường hợp chỉ có đau vùng thượng vị đơn thuần và nhiều người tưởng bị đau dạ dày. Thậm chí có bác sĩ đã chẩn đoán bệnh nhân bị thủng ổ loét dạ dày – tá tràng. Có khoảng 30% các trường hợp đau lan ra cánh tay bên trái. Những trường hợp hiếm hơn, bệnh nhân có thể bị đau lan tới bụng, ra sau lưng, hàm dưới và cổ, rất dễ lầm với các bệnh khác.
| “Thay vì uống thật nhiều bia, tại sao chúng ta không uống thử một ly rượu chát, vừa làm bữa ăn thêm ngon miệng vừa tránh được nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp” |
Trong khi đau ngực như vậy, bệnh nhân thường kèm theo các dấu hiệu đáng lo ngại khác như: mệt mỏi, bồn chồn, lo lắng, nằm không yên, đổ nhiều mồ hôi, chóng mặt, nôn mửa… Ở những bệnh nhân lớn tuổi, bệnh có thể khởi đầu không phải bằng triệu chứng đau ngực mà bằng triệu chứng khó thở, mất ý thức đột ngột, lú lẫn, cảm giác mệt mỏi rã rời, rối loạn nhịp tim, đôi khi chỉ biểu hiện bằng một tình trạng choáng đột ngột mà không giải thích được nguyên do.
Có cách nào tránh mặt “sát thủ”?
Có một lần, trong lúc nói chuyện về cuộc sống, một người bạn đồng nghiệp của tôi đã nói, sống chết có số, làm sao phòng ngừa được. Và đã là con người thì ai cũng phải có một căn bệnh nào đó khi về bên kia thế giới. Tôi đã không tranh luận lại điều này, bởi tôi nghĩ, đành rằng quy luật cuộc đời là vậy nhưng cái gì phòng ngừa được thì mình phải phòng ngừa, không thể nào ngồi đó chịu bó tay. Bệnh nhồi máu cơ tim cấp, nếu chú ý, theo tôi cũng vẫn có thể phòng ngừa được.
Điều đầu tiên là nên thay đổi cách sống: không hút thuốc lá vì đây là yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình nhồi máu cơ tim, rèn luyện thể lực, tránh béo phì bằng một chế độ ăn uống hợp lý bao gồm nhiều cá, rau, hải sản, trái cây tươi. Điều chỉnh các rối loạn về chuyển hoá chất béo, điều trị tốt bệnh tiểu đường và cao huyết áp.
Ở các nước tiên tiến, bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp sau khi được chẩn đoán và sơ cứu sẽ được chuyển ngay về những đơn vị săn sóc mạch vành. Những đơn vị này sẽ điều trị bệnh nhân, làm giảm đáng kể tỷ lệ tử vong và tăng cường kiến thức để góp phần giảm tỷ lệ nhồi máu cơ tim cấp tái phát. Các đơn vị đó thường được trang bị đồng loạt một hệ thống cho phép theo dõi liên tục nhịp tim của mỗi bệnh nhân.
Ở đây luôn có những trang thiết bị cần thiết như máy phá rung, máy giúp thở, máy tạo nhịp đặt phía ngoài lồng ngực, trang thiết bị làm tan cục máu đông, tạo hình mạch vành cấp cứu… và quan trọng nhất là có một đội ngũ thầy thuốc chuyên ngành, thành thạo với các động tác cứu chữa. Khi bệnh nhân được chuyển kịp thời đến các đơn vị này, tỷ lệ tử vong giảm đi đáng kể. Tuy nhiên hơi tiếc là ở Việt Nam, ngay cả ở các thành phố lớn, cũng rất ít nơi thành lập được đơn vị này.
PGS.TS Nguyễn Hoài Nam(SGTT)
Aspirin và một ly rượu chát
Đã có nhiều công trình nghiên cứu cho thấy Aspirin là một loại thuốc có rất nhiều tác dụng. Ở các nước phương Tây, nhiều bác sĩ coi thuốc này như thần dược và họ khuyên, từ tuổi 40 trở lên, mỗi ngày nên uống một viên Aspirin liều thấp khoảng 100mg thì nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp sẽ giảm đi rất nhiều. Ở Việt Nam, phần lớn chúng ta đều sợ Aspirin có thể gây viêm hoặc chảy máu dạ dày. Tuy nhiên tỷ lệ tai biến này rất nhỏ, nhất là khi sử dụng với liều thấp như vậy.
Trong thời gian đi tu nghiệp ở Pháp, tôi còn thấy có rất nhiều bác sĩ chuyên khoa tim mạch đã khuyên bệnh nhân nên dùng một ly rượu chát đỏ vào các bữa ăn và rõ ràng là ở những người này, tỷ lệ nhồi máu cơ tim cấp giảm đi rất nhiều. Hiện nay, khi đời sống đã khá giả hơn, thay vì uống thật nhiều bia, tại sao chúng ta không uống thử một ly rượu chát, vừa làm bữa ăn thêm ngon miệng vừa tránh được nguy cơ nhồi máu cơ tim cấp?