Tiêm vắc-xin dịch vụ: Nhầm thì tiêm lại!

Đóng tiền tiêm vắc-xin này, nhưng bị tiêm nhầm loại vắc-xin khác; không theo dõi phản ứng sau tiêm như quy định... là thực tế xảy ra ở nhiều điểm tiêm vắc-xin dịch vụ.

Từ tiêm nhầm...

Mới đây, chị H. (ở Q.Gò Vấp, TP.HCM) đưa con trai 6 tuổi đến Viện Pasteur (252 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, TP.HCM) tiêm vắc-xin (dạng tiêm dịch vụ) phòng bệnh viêm não phế cầu. Sau khi lấy phiếu, đóng 280 ngàn đồng, con chị H. bị nhân viên của Viện tiêm nhầm vắc-xin ngừa bệnh viêm gan siêu vi B! Tiêm xong, không ai biết đã bị nhầm, đến khi một bà mẹ khác dẫn con vào tiêm vắc-xin viêm gan B thì nhân viên bệnh viện mới tá hỏa vì đã lấy nhầm vắc-xin viêm gan B của bé này tiêm cho con chị H. Ngay sau đó, con chị H. được tiêm lại vắc-xin viêm não phế cầu, nhưng chị rất lo lắng: “Tôi không biết việc tiêm cùng lúc hai loại vắc-xin như vậy có ảnh hưởng gì cho bé hay không. Hơn nữa, nếu đúng theo lịch tiêm ngừa, thì đến năm 8 tuổi cháu mới tiêm nhắc lại vắc-xin viêm gan B, giờ tiêm nhầm thành sớm đến 2 năm có sao không?”. Mang thắc mắc này hỏi bác sĩ của Viện, chị H. được trả lời "không vấn đề gì", nhưng chị vẫn không yên tâm vì “nếu không có vấn đề gì sao người ta không cho tiêm nhắc lại ngay mà phải chờ đến khi 8 tuổi (?)".

Điều đáng nói, việc bị tiêm nhầm vắc-xin như trường hợp của con chị H. không phải cá biệt. Một bác sĩ nhi khoa giải thích: “Việc nhầm lẫn trong tiêm vắc-xin nói riêng và tiêm thuốc nói chung tại các cơ sở y tế là do tình trạng đông đúc, quá tải, nhân viên “đốt” quy trình, bỏ qua các bước và do cả sự cẩu thả”. Còn bác sĩ Trần Ngọc Hữu, Viện trưởng Viện Pasteur (TP.HCM), nhìn nhận trong việc tiêm nhầm vắc-xin đối với con chị H.: “Tiêm nhầm là do nhân viên tiêm vắc-xin không thực hiện đúng quy trình 3 tra, 5 đối (3 kiểm tra và 5 đối chiếu về tên thuốc, tên bệnh nhân... trước khi tiêm hay phát thuốc cho người bệnh theo quy định - PV). Viện đã họp rút kinh nghiệm, kiểm điểm những người có liên quan. Chúng tôi sẽ kiểm tra lại quy trình, bố trí lại từ khâu nhận bệnh đến khâu tiêm ngừa...”.

...đến bỏ quy trình

Tình trạng đông đúc, quá tải cũng dẫn đến việc tại nhiều điểm tiêm vắc-xin bỏ qua quy trình bắt buộc. Cụ thể, theo quy định, người tiêm vắc-xin phải ở lại nơi tiêm ít nhất 30 phút sau tiêm nhằm theo dõi các phản ứng, nếu có tai biến có thể được xử trí kịp thời... Tại các điểm tiêm đều có dán những quy định trước và sau tiêm, một số nơi bác sĩ có dặn người tiêm “ở lại 30 phút...”, nhưng ghi nhận của PV Thanh Niên tại Hà Nội và TP.HCM cho thấy việc dán và dặn ấy chỉ là... cho có. Thực tế, đa phần người tiêm xong là đi ngay, nhưng y, bác sĩ không hề có biện pháp giám sát, nhắc nhở. 

Tại Hà Nội, chị N.T.M ở phố Hoa Bằng (phường Hoa Bằng, quận Cầu Giấy) cho biết, chị thường xuyên đưa con trai 3 tuổi đi tiêm ngừa ở Trạm y tế Hoa Bằng, nhưng lần nào cũng vậy, tiêm xong là về ngay lập tức. “Chưa bao giờ được các y, bác sĩ của trạm phổ biến việc trẻ sau khi tiêm ngừa phải ở lại 30 phút để theo dõi và chăm sóc”, chị M. ngạc nhiên khi nghe PV hỏi về quy định này. Tương tự, chị N.A ở phường Quan Hoa (Cầu Giấy) cho biết chị đều đặn đưa con đi tiêm ngừa ở Trạm y tế Quan Hoa, nhưng chưa một lần lưu con lại quá 5 phút sau tiêm. “Có bao giờ thấy bác sĩ, y tá dặn dò tiêm xong cháu phải ở lại 30 phút để theo dõi đâu”, chị N.A nói.

Tại Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội, dù thoáng đãng hơn, có ghế ngồi chờ dành cho bố mẹ đưa trẻ đi tiêm, nhưng theo quan sát của PV, rất ít khi các cháu được giữ lại theo dõi và chăm sóc sau tiêm vắc-xin. “Cháu nhà mình tiêm ngừa tại đây từ khi mới lọt lòng, giờ cháu đã được 21 tháng tuổi, nhưng chưa một lần mình thấy y tá, bác sĩ dặn dò sau tiêm phải ở lại để theo dõi 30 phút cả. Nên lần nào cũng vậy, tiêm xong là đưa bé về ngay”, một phụ nữ trẻ đưa con đi tiêm vắc-xin tại đây nói. Tại một điểm tiêm ngừa khác ở số 50C Hàng Bài (quận Hoàn Kiếm), cũng thuộc Trung tâm Y tế dự phòng Hà Nội, diện tích chỉ hơn chục mét vuông, nên tiêm xong, các bà mẹ bồng bé đi ngay. Các nhân viên y tế thấy, nhưng không ai gọi các bà mẹ đưa trẻ trở lại theo dõi 30 phút sau tiêm...

Tại TP.HCM, phần lớn những người đi tiêm, hay đưa trẻ đi tiêm vắc-xin, khi được hỏi đều cho biết bác sĩ có dặn ở lại 30 phút sau tiêm; điểm tiêm có bàn (hay phòng) tiếp nhận hướng dẫn, tư vấn trước tiêm... nhưng thực tế việc người tiêm có ở lại sau tiêm hay không các y, bác sĩ không hề giám sát. Mặt khác, cũng không nơi nào có phòng dành riêng cho những người sau tiêm. Do quá tải, người sau tiêm đều ra ngoài hành lang ngồi đợi, nóng nực nên họ đều muốn về ngay.

Hôm chúng tôi đến điểm tiêm ngừa của Trung tâm Y tế dự phòng TP.HCM, một bác gái ngoài 50 tuổi, đến tiêm mũi vắc-xin thứ hai phòng bệnh do bị chó cắn, kim tiêm rút khỏi da là bác cũng ra về ngay, mặc dù bác sĩ có dặn ở lại để theo dõi. Điều đáng nói, thấy người tiêm ra về ngay mà không hề có nhân viên y tế nào đề nghị ở lại. Tại khu tiêm dịch vụ của Bệnh viện Nhi đồng 1, rất ít bà mẹ ngồi lại theo dõi phản ứng của con sau tiêm đúng thời gian, sau đó vào để bác sĩ khám lại trước khi ra về, mà hầu hết họ đều bồng con về ngay sau khi tiêm. Tương tự, tại điểm tiêm vắc-xin của Viện Pasteur, Bệnh viện Từ Dũ... việc tiêm và theo dõi sau tiêm vắc-xin cũng diễn ra kiểu: "tiêm xong về liền"... 

Thanh Tùng - Minh Sang (Thanh niên)