Dùng thuốc ngừa thai hoặc lạm dụng thuốc, tiếp xúc hóa chất, chế độ ăn uống không điều độ, cuộc sống căng thẳng… đã làm cho nhiều căn bệnh không còn là “độc quyền” đối với tuổi già nữa.
Đáng nói là dù biết cơ thể của mình “có vấn đề” nhưng đa số người trẻ vẫn bỏ qua với lý luận: trẻ mà, sao bị bệnh đó được!
Bệnh nhân ngày càng trẻ
Ngày 28/8/2010, bệnh nhân (BN) T., 32 tuổi, đã phải đến phòng khám Victoria Healthcare TP.HCM vì trải qua một đợt cao huyết áp (HA) đột ngột. BN vốn là giám đốc marketing của một tập đoàn kinh tế, áp lực công việc khiến anh luôn căng thẳng và đó cũng là một trong những nguyên nhân làm anh tăng HA.
Hiện nay, việc thường xuyên bị căng thẳng hay làm việc quá sức là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng không tốt đến HA của người trẻ; cộng thêm chế độ dinh dưỡng thiếu hợp lý, ăn uống không điều độ, chế độ ăn dư muối, dễ làm cho người trẻ bị tăng HA hơn. Thống kê sơ bộ cho thấy, hiện mỗi năm tại TP.HCM có hơn 19.000 người bị tai biến đột quỵ, trong đó hơn 1.000 trường hợp tử vong. Nếu như trước đây, BN của căn bệnh này thường ở độ tuổi 50-60 thì nay không hiếm BN ở tuổi 20-30.
 |
Một bệnh nhân nữ đang điều trị sau đột quỵ tại BV Nhân dân 115
(Ảnh tư liệu - An Quý)
Tăng HA là căn bệnh mà nhiều người trẻ thường “nhầm tưởng” là chuyện chỉ xảy đến với… người già nên khi thấy HA trở về bình thường, họ không cần tìm hiểu nguyên nhân và cũng không cần phòng ngừa. Trong khi đó, nếu không được kiểm soát tốt, tăng HA có thể gây ra tai biến đột quỵ, để lại di chứng thần kinh nặng nề như liệt nửa người, hôn mê sống đời thực vật, có thể thúc đẩy suy tim, thiếu máu cơ tim làm ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sống và tăng khả năng tử vong.
Một căn bệnh cũng liên quan đến mạch máu ngày càng có nhiều người trẻ mắc phải là suy giãn tĩnh mạch. PGS-TS Nguyễn Hoài Nam (Chủ tịch Hội Tĩnh mạch học TP.HCM) cho biết, tại phòng khám Mạch máu - BV ĐH Y Dược, lượng BN đến khám bệnh giãn tĩnh mạch đã tăng khoảng 20 lần so với cách đây 5 năm, trong đó độ tuổi trung bình là 30 - 35 tuổi. Đặc biệt, phái nữ bị nhiều hơn phái nam và thường bị giãn tĩnh mạch ở cả hai chân. Theo các bác sĩ, nếu không chữa trị kịp thời, các tĩnh mạch cứ giãn to dần và đến một lúc nào đó sẽ bị vỡ khi chấn thương hay va chạm nhẹ, gây xuất huyết, bầm máu. Sự rối loạn biến dưỡng da ở cẳng chân lâu ngày sẽ dẫn đến chàm, tăng sắc tố da và loét chân do ứ đọng. Tình trạng loét chân do tĩnh mạch là một biến chứng rất khó điều trị.
Theo ghi nhận của Khoa Mắt - BV Chợ Rẫy, bệnh đục thủy tinh thể (miền Nam gọi là cườm khô, miền Bắc gọi là đục nhân) cũng đang xuất hiện ngày càng nhiều ở những BN dưới 45 tuổi, điều trước đây hiếm khi xảy ra. “Nhiều người đi khám vì các lý do khác nhau như đi kiểm tra mắt trước khi thi bằng lái xe, hoặc đột nhiên cảm thấy mình nhìn mờ hơn, chói mắt khi ra nắng. Khi được chẩn đoán bệnh đục thủy tinh thể, họ rất ngạc nhiên vì cứ tưởng đó chỉ là căn bệnh khi về già mới gặp” - TS-BS Nguyễn Hữu Chức, Trưởng khoa Mắt BV Chợ Rẫy nói.
Tuổi chỉ là một yếu tố
Theo thống kê, thủy tinh thể bị đục, dẫn đến nguy cơ mù lòa là nguyên nhân gây mù cho khoảng 0,84% dân số Việt Nam. BS Chức khẳng định, tuổi già chỉ là một nguyên nhân liên quan, còn nhiều nguyên nhân khác gây ra đục thủy tinh thể như: các bệnh chuyển hóa (đái tháo đường), do tiếp xúc với ánh sáng nhiều (thợ làm thủy tinh, người thường xuyên ở ngoài trời, phơi nắng nhiều), do chấn thương hoặc do sử dụng thuốc không đúng (đặc biệt là sử dụng thuốc corticoid kéo dài).
Bệnh suy tĩnh mạch cũng ngày càng có nhiều yếu tố nguy cơ. Béo phì là yếu tố nguy cơ rất cao ở phụ nữ; tiếp đó là những người làm công việc đòi hỏi phải đứng nhiều hay ngồi nhiều; mặc quần áo chật, nơi ở và làm việc ẩm thấp, nóng nực; chế độ ăn ít rau, quá nhiều thịt và chất béo; mang thai nhiều lần. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc ngừa thai cũng có thể gây suy và huyết khối tĩnh mạch. “Để phòng ngừa bệnh suy tĩnh mạch ở người trẻ, cần phải có chế độ ăn nhiều rau tươi, trái cây tươi; tránh các loại thức ăn nhanh giàu năng lượng và bột đường. Cẩn trọng với thuốc ngừa thai và hạn chế đi giày cao gót” - BS Hoài Nam khuyến cáo.
Những vấn đề về tim mạch, tăng HA hay đái tháo đường cũng có thể xảy ra với bất kỳ đối tượng nào chứ không “chờ” cho đến tuổi già. Vì vậy, người trẻ không nên… chủ quan. Với giai đoạn gần bước sang tuổi 40, cơ thể sẽ có những chuyển biến bên trong (các cơ quan bắt đầu bước vào giai đoạn hoạt động không hoàn hảo như thời còn trẻ nữa), đặc biệt là các rối loạn về hệ tim mạch, đường huyết cũng như mỡ trong máu…
BS Vũ Minh Đức, chuyên khoa tim mạch, Phòng khám Victoria Healthcare, TP.HCM cho biết, mọi người cần lưu tâm đến các vấn đề về tim mạch trong giai đoạn “giao thời” này, không nên “có bệnh mới lo chạy thuốc”. Nên làm những xét nghiệm thường quy (xét nghiệm đường huyết, chức năng gan, chức năng thận, mỡ trong máu, điện tâm đồ) hoặc các thăm dò chuyên sâu hơn (siêu âm tim, siêu âm động mạch cảnh hai bên…) ở giai đoạn này nhằm đánh giá tổng thể, tầm soát các bệnh tim mạch.
Đối với những người trẻ có tăng HA, nên đến bác sĩ chuyên khoa tim mạch để được tư vấn và điều trị phù hợp vì các trường hợp này đa số là tăng HA thứ phát (có nguyên nhân) và có thể trị tận gốc, khác với tăng HA nguyên phát ở người lớn tuổi, phải dùng thuốc suốt đời. Khi bị cao HA, không nên tự đánh giá bệnh nặng nhẹ bằng cảm giác của mình và tự chọn biện pháp điều trị hoặc lạc quan thái quá về kết quả điều trị, cho là bệnh đã khỏi hoàn toàn, rồi tự ý ngưng không uống thuốc nữa. Đây là những “hiểu biết” sai lầm, chắc chắn sẽ làm bệnh nặng thêm.