Ngộ nhận: Một ly rượu vang, một vại bia hay một ly nhỏ rượu, uống vào chẳng hại gì cho bất cứ ai.
Sự thật: Rượu, khi uống vào với một lượng nhỏ và uống không thường xuyên, không tạo ra những thay đổi dễ thấy trong cơ thể. Nhưng khi uống thường xuyên hoặc khi cơ thể đang đặc biệt nhạy cảm với tác động của rượu thì thậm chí một lượng nhỏ và ở một thời điểm nhất định nào đó, đều gây tác hại.
Ngộ nhận: Đàn ông chịu rượu tốt hơn phụ nữ.
Sự thật: Thực ra, sau khi uống với cùng một lượng rượu, nồng độ của nó giảm đi trong cơ thể người đàn ông nhiều hơn trong cơ thể người phụ nữ, nhưng điều này hoàn toàn không có nghĩa là đàn ông có thể uống vô tội vạ. Cũng thường xảy ra trường hợp là với cách sử dụng rượu giống nhau, sự thay đổi dẫn đến bệnh tật xuất hiện ở đàn ông sớm hơn ở phụ nữ. Có chuyện đó là vì cách phản ứng với rượu phụ thuộc vào đặc tính cơ thể từng người, vào tình trạng sức khỏe, vào phương pháp dinh dưỡng, v.v...
Ngộ nhận: Rượu cải thiện sức đề kháng của cơ thể.
Sự thật: Ở những người có thân nhiệt cao và những người vốn có sẵn các trạng thái viêm nhiễm, rượu làm giảm khả năng tự đề kháng của cơ thể thông qua việc hạn chế hoạt động tích cực của bạch cầu, thành phần có nhiệm vụ chống lại tất cả các loại nhiễm trùng. Sự suy yếu hệ đề kháng dưới ảnh hưởng của rượu làm tăng khả năng nhiễm bệnh không chỉ trong việc lây nhiễm mà cả trong khả năng xuất hiện các căn bệnh ung thư.
Ngộ nhận: Rượu tăng cường sức khỏe.
Sự thật: Thực ra rượu có thể gây cảm giác này bởi vì thông qua tác động kích thích, nó cho phép quên đi sự mệt mỏi trong một thời gian ngắn. Nhưng nếu uống rượu một cách thường xuyên thì rượu lại gây tác hại nghiêm trọng cả cho hệ thần kinh lẫn hệ cơ, và như vậy nó làm giảm sức mạnh của cơ bắp, thậm chí gây teo cơ và liệt cơ.
Ngộ nhận: Rượu là thứ có tác dụng tốt làm cơ thể „ấm lên”.
Sự thật: Hiệu quả làm ấm lên chỉ là hiệu quả trong chốc lát. Bởi vì khi uống rượu vào, người ta có cảm giác, nhưng rất ngắn ngủi, là một luồng máu nóng từ „trung tâm” cơ thể tràn ngập các mạch máu dưới da khi đó đã được giãn rộng. Các mạch máu được mở rộng làm tăng sự trao đổi hơi ấm với xung quanh và bằng cách đó cũng thúc đẩy hơi ấm bị mất đi nhanh. Máu bị làm lạnh trở về „trung tâm”, về các cơ quan nội tạng gây trục trặc cho việc hành chức của chúng. Từ đó gây nên hiện tượng thường xuyên bị cảm lạnh (không ít lần viêm phế quản hay viêm phổi) ở những người sau khi uống rượu đã tìm mọi cách tận hưởng sự mát lành ở ngoài trời.
Ngộ nhận: Rượu phòng ngừa bệnh mạch vành và nhồi máu cơ tim.
Sự thật: Trong thực tế chúng ta có thể gặp những công trình nghiên cứu cho kết quả là uống một lượng rượu nhỏ có tác dụng „bảo vệ” tim, song cần phải rất thận trọng khi tiếp cận với những lời khẳng định kiểu này. Theo các công trình nghiên cứu kể trên, tác dụng „bảo vệ” của rượu là dựa trên ảnh hưởng của nó tới việc tiêu hao mỡ và làm chậm quá trình gây chứng tắc nghẽn động mạch. Rất đáng tiếc là cho đến nay chúng ta vẫn không được biết hiệu quả cuối cùng của việc sử dụng một cách có hệ thống một lượng rượu, dù là rất nhỏ, sẽ như thế nào. Những người mà cơ thể, vì lý do di truyền, có sức đề kháng kém trước tác dụng của rượu, một khi cứ cố bám lấy, một cách vô thức, các công trình nghiên cứu khoa học, sẽ nhanh chóng tự mình làm hư hại hệ thần kinh, gan hoặc tụy của mình, thậm chí trở thành con nghiện của rượu. Vì vậy mỗi người trong chúng ta phải quyết định sự lựa chọn, bảo vệ trái tim mình nhờ rượu hay tặc lưỡi chấp nhận những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe do việc uống rượu rồi sa vào cảnh nghiện rượu sau này khó thoát ra. Cũng cần phải đồng thời hiểu rõ một điều rằng rượu và các sản phẩm chứa rượu tác động rất bất lợi cho cơ tim, gây biến dạng cơ tim và làm tổn hại màng bên trong của các động mạch, dẫn đến vỡ mạch máu, gây nên tình trạng chảy máu não hoặc nhồi máu cơ tim.
Ngộ nhận: Rượu là liều thuốc tốt cho tim.
Sự thật: Kết quả các công trình nghiên cứu mới nhất chỉ rõ rằng ở những người mắc bệnh tim, sự cải thiện mang tính chủ quan về tâm trạng xuất hiện sau khi uống vào „một ly cô-nhắc” chỉ là kết quả của tác dụng mang tính tự an ủi và đánh lừa cảm giác chứ không phải là tác dụng của sự cải thiện việc cung cấp máu cho cơ tim. Bởi vì các động mạch vành có nhiệm vụ nuôi cơ tim (cung cấp ôxy) không giãn nở ra và chính vì thế mà dòng máu dẫn lên nuôi có tim không mạnh lên. Việc dẫn ô xy vẫn giữ nguyên tốc độ cũ. Rượu đồng thời gây ra những „bước nhảy” nguy hiểm của áp suất máu, còn nếu sử dụng rượu với lượng lớn thì việc gây tổn hại các thành mạch máu và sự xuất hiện những thay đổi làm biến dạng cơ tim là hiệu quả tất yếu về tác dụng trực tiếp của rượu và các sản phẩm chứa rượu lên cơ tim.
Ngộ nhận: Rượu giúp cải thiện năng lực tâm sinh lý.
Sự thật: Những nghiên cứu nhằm cung cấp số liệu tâm lý được tiến hành trên một loại thiết bị có độ nhậy cực cao đã chỉ ra rằng sau khi uống vào một lượng rượu dù rất nhỏ, phản xạ của các lái xe có thể chậm hơn gấp hai lần bình thường, tức là từ 0,3 – 0,5 giây (thời gian một phản xạ chuẩn ở người lái xe hoàn toàn tỉnh táo và thuần thục nói chung nằm trong giới hạn khoảng 0,5 giây.
Ngộ nhận: Rượu giúp tinh thần sảng khoái và là liều thuốc tốt chống tâm trạng lo lắng.
Sự thật: Phút thư giãn mà những người sau khi uống rượu có được chỉ giúp họ tách mình ra khỏi những khó khăn thường nhật trong chốc lát. Những khó khăn đó sẽ còn lại lâu dài, không có cách giải quyết, thậm chí còn chồng chất thêm và thường là phức tạp hơn. Sau khi tỉnh rượu, người ta quay trở lại những vấn đề thường nhật với một sự căng thẳng và lo lắng còn lớn hơn. Sự tiếp tục làm bạn với rượu với hy vọng thư giãn sẽ đe dọa khởi động cơ chế về "cái vòng luẩn quẩn" dẫn đến nghiện ngập nặng hơn. Sự thật là ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thần kinh trung ương của rượu gây nên nỗi lo lắng lớn hơn.
Ngộ nhận: Rượu là liều thuốc tốt cho giấc ngủ.
Sự thật: Ngủ thiếp đi sau khi uống rượu là kết quả tác động mang tính độc hại của rượu lên não (não bị rượu đầu độc). Giấc ngủ khi đó không phải là giấc ngủ tự nhiên (sinh lý học), còn con người trong lúc ngủ bằng giấc ngủ như vậy, không được nghỉ ngơi đúng nghĩa.
Ngộ nhận: Rượu là liều thuốc giúp cải thiện tiêu hóa.
Sự thật: Thực ra rượu làm tổn thương và gây hại cho màng nhầy, làm rối loạn hoạt động của ruột, ngăn cản hấp thụ thức ăn và cũng gây hại cho chức năng của các cơ quan nội tạng như gan, tụy, những bộ phân không thể thiếu cho một quá trình tiêu hóa chuẩn mực. Sự suy yếu các quá trình tiêu hóa và rối loạn việc hấp thụ thức ăn kéo theo hiện tượng suy dinh dưỡng. Hậu quả của suy dinh dưỡng có thể là các trạng thái cung cấp không đủ đường, những trạng thái đặc biệt không có lợi cho não và có thể dẫn đến gây tổn hại não.
Ngộ nhận: Rượu có thể thay được thức ăn.
Sự thật: Rượu không có khả năng thay thế các thành phần thức ăn cần thiết cho sự hành chức bình thường của cơ thể như đạm, hydrat carbon hay chất béo. Chính vì thế mà rượu không thể trở thành nguồn năng lượng, không chỉ vì lý do là nó mang tính độc hại nhiều mặt mà con bởi lẽ về trao đổi chất, nó không tạo điều kiện tốt cho việc tập trung các nguồn dự trữ năng lượng. Tất nhiên rượu cung cấp cho cơ thể một lượng calo nhất định (1 gam rượu có khoảng 7 kcal.), nhưng đó chỉ là những calo "rỗng".
Ngộ nhận: Rượu có tác dung điều trị thận.
Sự thật: Quả thật rượu đôi khi được khuyến khích uống đối với những người bị sỏi thận ("có cặn trong thận") do tác dụng lợi tiểu của nó, nhưng khi nghe lời đề nghị này, thậm chí từ miệng các bác sĩ, cũng cần nhớ đến ảnh hưởng tiêu cực của rượu (bia cũng là rượu) đến các hệ và cơ quan khác của cơ thể.
Ngộ nhận: Một số người sinh ra để làm sâu rượu.
Sự thật: Lời khẳng định này không đúng, bởi vì nó thiên về cách suy nghĩ rằng nghiện rượu hình thành theo con đường di truyền. Nếu vậy thì con cái những người nghiện rượu đương nhiên sẽ nghiện, song thực tế không như thế. Trong tinh thần của các quan điểm hiện đại, sự hình thành thói nghiện rượu, tức là phụ thuộc vào rượu, bao gồm không chỉ các yếu tố sinh học mà cả các yếu tố tâm lý học, các yếu tố tinh thần và xã hội.
Ngộ nhận: Tôi không phải kẻ nghiện rượu vì chưa ai nhìn thấy tôi say.
Sự thật: Những người uống say gồm cả người nghiện rượu và người không nghiện rượu. Có những "sâu rượu" chỉ thỉnh thoảng mới say xỉn, bởi vì họ uống rượu với một lượng nhỏ và chỉ với một lượng đủ để có trạng thái lâng lâng nhè nhẹ, đồng thời không cho phép xuất hiện trong cơ thể những khó chịu liên quan đến sự kiêng khem. Tiếp đó, lời khẳng định rằng ai đó say chưa đủ để đưa ra chẩn đoán về khả năng người đó là anh nghiện ngập.
Ngộ nhận: Người nghiện rượu là người phải uống rượu hàng ngày.
Sự thật: Uống rượu hàng ngày chưa phải là dấu hiệu của sự nghiện ngập, dẫu rằng có những trường hợp người nghiện uống liên tục trong nhiều ngày liền. Song cũng không hiếm gặp những người nghiện ngập chỉ uống một vài lần trong năm, mỗi lần vài ngày liền, còn cả tuần hay cả tháng lại biết cách kiêng khem. Càng ngày càng có thể gặp nhiều hơn những người nghiện ngập nhưng đã 5, 10, 20 năm, thậm chí lâu hơn nữa, không uống rượu (gần đây tôi đã gặp một người nghiện nhưng 57 năm nay không uống).
Ngộ nhận: Những kẻ nghiện rượu là những thuộc nhóm tệ nạn, những kẻ suy đồi. Những kẻ nghiện rượu là những người xấu và vô đạo đức.
Sự thật: Khó có thể tranh luận với những quan điểm loại này, bởi vì chúng phủ nhận tất cả sự thật từng được biết đến rộng rãi. Biết bao nhà văn, nhà thơ kiệt xuất (trong đó có những người được trao Nobel Văn học) gặp vấn đề về rượu. Nhiều diễn viên điện ảnh, nhà hát thuộc loại ngôi sao thế giới đã thừa nhận có thời mình phải vào trung tâm cai nghiện. Trong số các diễn viên nổi tiếng của Ba Lan và những con người được công chúng thừa nhận và kính trọng, cũng có những người không giấu giếm là trong quá khứ mình đã từng gặp vấn đề về rượu và phải vật lộn khó khăn như thế nào để chống lại sức mạnh của con ma men.
TS. Nguyễn Chí Thuật (Theo Gazeta Wyborcza)