Bệnh Alzheimer đã trở thành một đề tài khai thác thường xuyên của điện ảnh và văn học. Khác hoàn toàn với chứng đãng trí thông thường, Alzheimer xuất hiện do những bất thường trong bộ não gây ra. Mới đây, một nhóm các nhà khoa học Hàn Quốc đã phát hiện ra một enzym cần thiết cho quá trình ghi nhớ, giúp làm tăng trí nhớ của chúng ta.
Giáo sư Kang Bong-kiun thuộc Khoa Não bộ và Nhận thức, Trường đại học quốc gia Seoul cho biết về nghiên cứu giải mã bí ẩn bộ não do ông và các đồng nghiệp thực hiện. “Loại enzym chúng tôi khám phá được có tên gọi Gamma PI3K. Nhóm PI3K có rất nhiều hình dạng như alpha, beta, delta... Vì thế, gamma PI3K chỉ là một thành viên trong đại gia đình enzym PI3K. Nhóm enzym này tham gia vào hệ thống miễn dịch, hệ tim mạch và hệ thần kinh. Các nghiên cứu cho đến thời điểm hiện tại mới chỉ tập trung vào vai trò của gamma PI3K đối với hệ tim mạch và hệ miễn dịch, chứ ít có thông tin về vai trò của enzym này với hệ thần kinh. Tuy nhiên với nghiên cứu của mình, chúng tôi đã tìm ra được ảnh hưởng của nó lên hệ thần kinh. Trong thí nghiệm của mình, chúng tôi sử dụng những con chuột đặc biệt được loại bỏ gen chứa enzym PI3K nói trên. Chúng tôi đã phân tích cấu trúc bộ não của những con chuột này và không thấy có nhiều khác biệt so với những con chuột bình thường. Tuy nhiên, có một phần trong bộ não mà chúng tôi gọi là “cá ngựa” đóng vai trò quan trọng trong quá trình học tập, ghi nhớ. Chúng tôi đã lấy phần “cá ngựa” này trong những con chuột loại bỏ gen PI3K và nghiên cứu các khớp thần kinh trong đó hoạt động thế nào. Kết quả, chúng tôi phát hiện thấy lỗi trong quá trình hoạt động của khớp thần kinh của những con chuột khuyết enzym trên”.
 Gamma PI3K đóng vai trò quan trọng trong quá trình kiểm soát khả năng nhận thức của bộ nhớ. |
| Khi miêu tả về một người thông minh, người Hàn Quốc thường nói người đó có một “cái đầu linh hoạt”. Trên thực tế, có một loại enzym giúp não bộ hoạt động hiệu quả, hỗ trợ chất truyền dẫn thần kinh chuyển động. Đó chính là loại enzym PI3K do giáo sư Kang và các đồng nghiệp tìm ra. Qua các thử nghiệm trên động vật, họ đã khẳng định gamma PI3K là chất chính trong quá trình ghi nhớ, suy nghĩ và học tập. |
Khả năng nhận thức linh hoạt giúp chúng ta cập nhật vào bộ nhớ những thông tin mới. Không có khả năng này, não bộ sẽ không thể tiếp nhận được nhiều thông tin. Ví dụ, chúng ta sẽ không thể nhớ các số điện thoại mới của mình nếu chúng ta không có khả năng bổ sung thông tin vào bộ não. Khả năng nhận thức linh hoạt liên quan tới hệ thống truyền dẫn tín hiệu của các chất truyền dẫn thần kinh trong não. Khi chúng ta lưu trữ thông tin mới, các chất truyền dẫn thần kinh truyền tải tín hiệu qua một khớp thần kinh duy trì khả năng ghi nhớ linh hoạt bằng cách tăng giảm thông tin thích hợp. Để bộ nhớ lưu trữ thông tin mới, các tế bào thần kinh cần được củng cố hoặc làm suy giảm trong trường hợp muốn xóa bỏ ký ức đau buồn. Bằng những thí nghiệm của mình, GS. Kang đã phát hiện thấy enzym “Gamma PI3K” đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả của quá trình hoạt động của não bộ. Nghiên cứu của ông hy vọng sẽ tạo nền móng mới trong việc phát triển thuốc chữa bệnh Alzheimer hoặc những chứng suy giảm trí nhớ khác.
“Qua nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy, Gamma PI3K đóng vai trò quan trọng trong quá trình kiểm soát khả năng nhận thức linh hoạt của bộ nhớ, khả năng học tập và suy nghĩ. Nhận thức linh hoạt là chức năng quan trọng của hành vi con người, nó học tập những kinh nghiệm trong quá khứ, chủ động thu nạp thông tin mới từ môi trường xung quanh, rồi từ đó, đưa ra quyết định đúng đắn, hợp lý. Nghiên cứu này rất quan trọng bởi nó mở ra một hướng đi mới trong việc hiểu cơ chế kiểm soát nhận thức và cơ chế phân tử liên quan việc điều tiết khả năng nhận thức ấy. Đặc biệt, nó đã mở ra các khả năng mới, giúp tăng cường trí nhớ hoặc điều chế thuốc chữa căn bệnh suy giảm trí nhớ ở người già. Mặc dù các nghiên cứu trên chưa được áp dụng ngay vào quá trình phát triển thuốc chữa bệnh, nhưng nó vẫn khẳng định một thực tế là Gamma PI3K rất quan trọng với khả năng nhận thức linh hoạt. Đó là lý do hiện giờ chúng tôi đang tìm cách kích thích chức năng này của enzym Gamma PI3K”.
Nếu chức năng của Gamma PI3K được kích thích phát triển, thì cả những bệnh nhân suy giảm trí nhớ đến mức mất khả năng nhận thức cũng có thể thu nhận thông tin mới vào bộ não của mình. Nghiên cứu trên cũng tìm ra giải pháp giảm nhẹ những hệ lụy của chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn (do chiến tranh hoặc những tác động khác gây nên) bằng cách xóa đi những ký ức đau buồn. Tóm lại, có thể nói, GS. Kang và các đồng nghiệp của mình đã và đang tiếp tục nỗ lực hết mình để tìm ra một phương pháp hiệu quả hơn nhằm kiểm soát khả năng nhận thức của não bộ.
Lê Sơn/SK&ĐS (Theo Science et vie)