Sáng ngày 14.11, báo Sài Gòn Tiếp Thị đã tổ chức buổi tư vấn trực tuyến “Kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường”, có sự tham gia của BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp, giám đốc trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM; BS.CK1 Hồ Đắc Phương, phó khoa nội tiết bệnh viện Nguyễn Tri Phương; và BS Trần Thị Ngọc Lan, quản lý sản phẩm công ty Nutifood. Chương trình có sự đồng hành của nhãn hàng Diabetcare – công ty NutiFood.
| Việt Nam hiện có khoảng 4,5 triệu bệnh nhân đái tháo đường và tăng với tốc độ ngày càng cao, lại trẻ hoá ở độ tuổi 30 – 35. Ảnh: Hồng Thái |
Trong số hơn 40 bạn đọc đến tham dự trực tiếp, nhiều người là bệnh nhân đái tháo đường. Số khác tuy chưa mắc bệnh nhưng vẫn tham dự đến phút cuối, mong nhận được những thông tin hữu ích để có thể chăm sóc người thân của mình.
Bệnh đang tăng cao, trẻ hoá
“Việt Nam hiện có khoảng 4,5 triệu bệnh nhân đái tháo đường và tăng với tốc độ ngày càng cao, lại trẻ hoá ở độ tuổi 30 – 35” – cảnh báo này được BS Diệp đưa ra từ các thông tin do trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM khảo sát gần đây.
Một khi trong nhà có người thân mắc bệnh đái tháo đường, nỗi lo cho các thành viên còn lại là vấn đề di truyền. BS Phương chia sẻ: “bệnh ngoài yếu tố gia đình còn kết hợp nhiều yếu tố hiện tại: tuổi trên 40, béo phì, tăng huyết áp, phụ nữ sinh con trên 4kg, chế độ ăn uống, vận động không hợp lý, hay bị tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu... Trường hợp nào gặp phải những yếu tố trên, nên duy trì lối sống tích cực, vận động thể lực mỗi ngày, dinh dưỡng hợp lý để phòng tránh bệnh”.
Thế nhưng, đâu phải ai cũng có thể thay đổi những thói quen trong ăn uống, nghỉ ngơi, làm việc hàng ngày vốn đã được thiết lập từ bé. Chưa kể trong những ngày đầu thay chế độ dinh dưỡng, cơ thể sẽ mệt mỏi và lên tiếng “biểu tình”. Có nhiều trường hợp vừa dùng thuốc bác sĩ cho, vừa mày mò tìm kiếm những thảo dược khác với hy vọng nhiều thuốc đưa vào, bệnh chóng tan. Họ lần tìm mua các loại sụn cá mập, uống hạt methi, có khi uống cả... nước tiểu để trị bệnh. BS Diệp cho biết: “Chưa có bất cứ nghiên cứu khoa học nào cho thấy hạt methi cũng như sụn cá mập có thể trị bệnh đái tháo đường. Riêng với “bài thuốc” nước tiểu, hiệu quả trị bệnh không thấy đâu, chỉ thấy bệnh nhân dễ bị lao đường niệu, nhiễm trùng tiểu. Chính vì vậy, khi có bệnh, chúng ta nên được theo dõi và điều trị lâu dài bởi một bác sĩ có chuyên môn cao. Không nên tuân thủ bất kỳ một bài thuốc, mẹo nhỏ dân gian nào kẻo tiền thì mất mà bệnh càng trầm trọng”.
“Vui vẻ để sống chung với bệnh”
| Từ trái qua: BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp, BS.CK1 Hồ Đắc Phương, BS Trần Thị Ngọc Lan Ảnh: Hồng Thái |
Bạn đọc Thu Uyên, 30 tuổi, tâm sự vì có bệnh nên chị kiêng cữ tuyệt đối các loại thực phẩm chứa nhiều đường, bột, chỉ ăn các loại trái cây, rau quả như bưởi, ổi, khổ qua, và tập thể dục, đi bộ ráo riết. BS Diệp tư vấn: “Quá kiêng khem sẽ dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng. Bệnh nhân cần duy trì chế độ dinh dưỡng đủ năng lượng. Và chế độ dinh dưỡng tuỳ thuộc lượng công việc mà bệnh nhân đang thực hiện. Ví như giới nhân viên văn phòng, nên hấp thụ 2.000 – 2.300kcal mỗi ngày. Nếu là người lao động tay chân nặng nhọc, có thể hấp thụ nhiều hơn mức năng lượng trên. Khẩu phần hàng ngày của bạn cũng cần đủ bốn nhóm thực phẩm: bột đường, đạm, béo, vitamin và khoáng chất. Lượng bột đường cần giảm 10% so với người bình thường, và tăng cường thực phẩm có nguồn thực vật. Bữa ăn nên chia thành nhiều bữa nhỏ để cơ thể được hấp thụ tốt, vừa giảm thiểu lượng đường huyết. Các loại trái cây nhiều đường như sầu riêng, mít cũng cần hạn chế. Đồ ăn chuyển hoá nhanh, trái cây sấy khô, dầu mỡ từ động vật thì gác qua một bên. Việc sử dụng sữa nên chọn các loại sữa đặc trị dành riêng cho người đái tháo đường, có chỉ số đường huyết thấp, để tránh tăng đường huyết sau ăn”.
BS Lan bổ sung: “Bệnh nhân đái tháo đường nên lựa chọn các môn thể thao phù hợp với thể trạng. Các môn như đi bộ, yoga, dưỡng sinh đều có ích lợi. Cũng không nên hạn chế quá mức các thực phẩm chứa đường. Bạn có thể tìm mua những loại đường dành cho người bệnh đái tháo đường, nước ngọt cho người ăn kiêng”.
Khá nhiều thắc mắc đã được giải quyết tại buổi trực tuyến. Kết thúc chương trình, bạn đọc Nguyễn Thị Xuân Cang, 72 tuổi, nói lên những suy nghĩ của mình: “Tôi bị bệnh đái tháo đường đã 13 năm qua. Và trong 13 năm đó, tôi đã thực hiện chế độ dinh dưỡng một cách triệt để theo chỉ dẫn của bác sĩ. Tôi chiêm nghiệm một điều, nếu có bệnh mà bỏ bữa thì rất nguy hại đến đường huyết trong người. Bởi vậy, dù mệt, dù lo, bạn vẫn phải ăn uống điều độ mỗi bữa để lượng đường huyết được duy trì ổn định. Cần nhất vẫn là tinh thần lạc quan, vui vẻ để sống chung với bệnh mà không bị hệ luỵ từ bệnh”.
Chỉ có người mập mới bị đái tháo đường?
Con tôi năm tuổi rưỡi, cháu rất gầy, đi khám bác sĩ nói bị đái tháo đường. Tôi nghe nói chỉ người béo mới bị, như vậy liệu kết quả chẩn đoán của con tôi có đúng không?
BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp: Đái tháo đường týp 2 thường xảy ra ở người thừa cân béo phì lớn tuổi. Con chị nếu đã được các bác sĩ chẩn đoán đái tháo đường, cháu có thể trạng gầy, tuổi nhỏ... Có lẽ con chị bị đái tháo đường týp 1. Chị nên cho cháu theo khám, điều trị và theo dõi tại khoa nội tiết của các bệnh viện nhi hoặc các khoa nội tiết của những bệnh viện lớn để điều trị tốt và tăng trưởng tốt.
Đường huyết quá cao có nên uống thuốc?
Khi thử đường huyết sau ăn hai giờ thấy cao hơn 200 mg% thì lúc đó có nên uống thuốc để hạ không? Người bệnh có nên uống thuốc hay thực phẩm chức năng nào khác để hạn chế biến chứng?
BS.CK1 Hồ Đắc Phương: Muốn phòng ngừa tất cả biến chứng, phải kiểm soát đường huyết tốt (đường huyết đói và đường huyết sau ăn hai giờ). Đường huyết sau ăn hai giờ > 200mg%, về tổng quát, con số này không tốt. Khi đường huyết tăng trên 200 mg%, bệnh nhân không nên uống thêm thuốc hay tự thay đổi cách điều trị, tốt nhất tái khám BS chuyên khoa nội tiết để được tư vấn và hướng dẫn điều trị cụ thể. Không nên sử dụng thực phẩm chức năng khi không rõ nguồn gốc hoặc tác dụng của thực phẩm đó.