1/ Duy trì trọng lượng cơ thể phù hợp với chiều cao: Theo nhiều chuyên gia y học Mỹ, việc duy trì một trọng lượng thích hợp là một trong những biện pháp tác động tích cực tới sức khỏe. Một "thân xác" ục ịch chứa đựng nhiều nguy cơ bệnh tim-mạch, tiêu hóa, tiểu đường và ung thư; nhưng nếu để gầy "khẳng khiu" cũng là mầm mống của bệnh suy dinh dưỡng, thiếu máu, còi xương và các bệnh về xương, cốt. Do vậy, nên kiểm tra trọng lượng hàng tháng, để có biện pháp điều chỉnh trọng lượng thích hợp. Một trong những cách tính trọng lượng thích hợp đơn giản là lấy chiều cao (tính theo cm) trừ đi trọng lượng (tính theo kg) ra con số 100 thì đấy là trọng lượng thích hợp. Một tính đơn giản khác là tính chỉ số khối cơ thể (BMI) = trọng lượng (tính theo kg) chia cho bình phương chiều cao (tính theo m). Nếu BMI dao động trong khoảng từ 18 đến 24 là bạn có trọng lượng thích hợp.
2/ Cần biết chỉ số trao đổi chất của mình: Chỉ số trao đổi chất (BMR- Basal Metabolic Rate) cho chúng ta biết nhu cầu nhiệt lượng tối thiểu của cơ thể mình trong điều kiện bình thường, đủ để cơ thể duy trì các chức năng cơ bản như ăn, ngủ, đi lại, hít thở... được tính theo công thức: 665 +(9,6 x trọng lượng (kg)) + (1,8 x chiều cao (cm)) - (4,7 x tuổi). Nếu bạn duy trì chơi thể thao 2 lần/tuần; nhân kết quả trên với 1,35; nếu 4 lần/tuần - nhân với 1,5...Biết được chỉ số BMR của mình giúp bạn điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp với nhu cầu nhiệt lượng của cơ thể để không gây rối loạn trong trao đổi chất.
3/ Thực hành chế độ ăn, uống khoa học, có lợi cho sức khỏe: Theo các nhà khoa học Mỹ thuộc Trung tâm Sắc đẹp và Chống Lão hóa tại New Jersey, các phân tử tự do không chỉ thúc đẩy quá trình lão hóa, mà còn gây tình trạng viêm nhiễm, là nguyên nhân gây rối loạn các quá trình sinh-hóa trong các tế bào. Kết quả nhiều nghiên cứu của các nhà khoa học này cho thấy, thực hành chế độ ăn uống thích hợp giầu rau xanh và trái cây có tác dụng tích cực làm giảm tình trạng viêm nhiễm trong cơ thể.
4/ Bảo đảm cung cấp cho cơ thể đủ vi-ta-min, nhất là A, C và E: Những loại vi-ta-min này được gọi là những "người lính xung kích" ngăn chặn hiệu quả quá trình sinh sản các phân tử tự do trong cơ thể. Trong cơ thể các phân tử tự do sinh sản ồ ạt và không chỉ đẩy nhanh quá trình lão hóa, mà còn là nguyên nhân gây một số bệnh ung thư và bệnh Alzheimer. Vai trò của vi-ta-min C là tăng cường độ bền vững của thành mạch, hạn chế quá trình nhăn da. Vi-ta-min C có nhiều trong quả chanh, cam, quýt, cải bắp, rau xanh...Vi-ta-min E là vi-ta-min của tuổi trẻ, làm da mịn màng, thúc đẩy quá trình trẻ hóa, có chứa nhiều trong dầu thực vật - nhất là dầu oliu, trứng gia cầm, lạc, vừng và rau xanh...Vi-ta-min A tham gia vào các quá trình trưởng thành mô, da, móng tay, có trong dầu gan cá, cà rốt, rau mâm xôi...
5/ Ưu tiên ăn rau xanh và trái cây: Các nhà khoa học tại New Jersey cho biết, nên dành ưu tiên cho gừng, cà chua, cải cay, cây mâm xôi, cải bông và bắp cải đỏ - do chúng có chứa những hợp chất "độc nhất, vô nhị" có lợi cho sức khỏe. Nên ăn nhiều loại rau trong một ngày và đĩa rau nhiều mầu sắc "xuất hiện" ít nhất là 3 lần/ngày. Nhiều trái cây có nhiệt lượng cao, như vải, nhãn, dứa, xoài...nên hạn chế ở mức thích hợp, không ăn quá nhiều lần và với số lượng nhiều trong ngày.
6/ Thường xuyên làm bạn với "chén trà xanh": Các loại chè tươi, chè khô chưa qua quá trình lên men đều có tác dụng bảo vệ tim; chống sỏi thận, gan và bàng quang; giảm đau; giảm nồng độ cholesterol; chống nhiễm trùng; tiêu hủy phân tử tự do; tăng cường xương, cốt; làm chậm quá trình lão hóa; chống ung thư; làm đầu óc minh mẫn...Ngoài ra, trong lá chè còn chứa một số vi-ta-min và một loạt khoáng chất vi lượng cần thiết cho cơ thể.
7/ Một ly rượu vang đỏ cho cuộc sống thêm hồng: Thực tế cho thấy, người Pháp - mặc dù ăn uống nhiều chất béo, có hại cho sức khỏe, nhưng họ ít bị bệnh tim-mạch "hỏi thăm". Qua nhiều khảo cứu cho thấy, "bí quyết " của người Pháp là ly rượu vang nho đỏ. Kết quả nhiều nghiên cứu cho thấy, trong trái nho và trong rượu vang nho có nhiều hợp chất chống ô-xy hóa có lợi cho sức khỏe, như anthocyanin, resveratrol và pectin...chúng có tác dụng bảo vệ tim-mạch, chống ung thư, làm chậm quá trình lão hóa; tiêu hủy phân tử tự do. Hợp chất pectin chứa trong vỏ quả nho đỏ còn có tác dụng bảo vệ mạch máu và giảm độ nhớt của máu. Để rượu vang phát huy tác dụng, chỉ nên uống 1 - 2 ly trong bữa ăn.
8/ Ăn cá thay cho ăn thịt: Các loại cá biển như cá hồi, cá ngừ...là nguồn a-xít béo omega-3 dồi dào, có tác dụng ngăn ngừa bệnh tim-mạch; tiêu hủy cholesterol xấu và ngăn chặn sản sinh những hợp chất gây viêm trong các bệnh tự miễn dịch, Nghiên cứu gần đây còn cho thấy, omega-3 có tác dụng chống lại việc tạo lớp mỡ bọc các tế bào não, tức là bảo vệ trước việc xuất hiện bệnh Alzheimer.
9/ Đừng quên sữa chua: Sữa chua, váng sữa, cải bắp hay dưa chuột muối chua...có tác dụng tích cực cho sức khỏe. Trong những chất lên men này có chứa hàng tỷ vi khuẩn, có tác dụng ngăn chặn sự "uy hiếp" của vi khuẩn gây bệnh trong ruột non và ruột già. Các loại vi khuẩn có ích này còn giúp gia tăng quá trình hấp thụ dưỡng chất, khoáng chất và vi-ta-min, thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Các nghiên cứu gần đây còn cho thấy, những loại vi khuẩn có ích có tác dụng phòng ngừa ung thư và biến đổi gien. Dưa bắp cải muối còn chứa vi-ta-min C, khoáng chất (can-xi, ma-nhê, sắt và kali) và phitoncydy có tác dụng diệt khuẩn và nấm độc, gia tăng ngon miệng, tăng cường khả năng miễn dịch.
10/ Duy trì hàm lượng đường thích hợp cho cơ thể: Các nghiên cứu tại Mỹ gần đây cho thấy, chất đường không có lợi cho mạng lưới kết nối collagen, duy trì độ đàn hồi của da. Chất đường là "kẻ thù" của phụ nữ, khi nó tham gia vào quá trình làm xơ cứng da và thúc đẩy quá trình tạo nhăn da. Chất đường nói chung góp phần làm gia tăng nồng độ đường trong máu, không làm lợi cho cơ thể.Tuy nhiên, kiểm soát được lượng đường trong bữa ăn là việc khó, không phải ai cũng làm được. Ngoài ra, có nhiều loại đường khác nhau, từ nhiều nguồn khác nhau và đều có những tính chất khác nhau: chất đường trong mật ong hay trong trái cây có lợi cho sức khỏe hơn loại đường đơn chế biến từ mía hay củ cải đường...hạn chế dùng đường cũng cần hạn chế những chất bột đường có trong ngũ cốc...
11/ Gia tăng khả năng miễn dịch cho cơ thể: Chúng ta có thể chủ động xây dựng "thành lũy" bảo vệ cơ thể chúng ta trước hiểm họa "xâm lăng" của bệnh tật. Từ xa xưa, ông cha ta đã biết dùng tỏi, hành...diệt khuẩn. Tỏi có tác dụng phòng ngừa các bệnh do virus, vi trùng, nấm; góp phần làm giảm huyết áp, cholesterol, đường và mỡ trong máu. Hành- ngoài tác dụng diệt khuẩn, còn nâng cao khả năng miễn dịch cho cơ thể, vì chứa nhiều lưu huỳnh. Gần đây, một số nhà khoa học Anh công bố kết quả nghiên cứu cho thấy những trái cây như chanh, bưởi, chuối, kivi, quýt và dứa có tác dụng rất tốt trong việc nâng cao khả năng miễn dịch cho cơ thể.
12/ Hạn chế ăn muối: Lượng muối ăn cho chế biến các món ăn hàng ngày không nên vượt quá 1 thìa cà phê nhỏ. Thậm chí còn ít hơn nữa, nếu chúng ta dùng nhiều đồ chế biến sẵn. Lượng muối quá nhiều trong các bữa ăn sẽ giữ nước trong cơ thể, gây tăng huyết áp, làm rối loạn hoạt động của thận.
13/ Duy trì hoạt động thể lực ít nhất 30 phút/ ngày: Duy trì chế độ ăn, uống hàng ngày có lợi cho sức khỏe mới chỉ là 1 nửa của tấm "huân chương". Cần thiết phải có hoạt động thể lực phù hợp với công việc hàng ngày. Có nhiều loại hoạt động thể lực chỉ dành cho một số người (béo phì, đau cột sống...). Tuy nhiên, có nhiều loại hoạt động thể lực đa năng dành cho số đông, tăng cường sức khỏe, kéo dài tuổi thọ mà không gây phiền toái nhiều thứ cho người tham gia - đó là đi bộ nhanh, đi xe đạp, bơi lội. Tiến sĩ người Đức Dietrich Wachsmuth cho biết, hoạt động thể lực đem lại nhiều hiệu quả cho sức khỏe, chỉ khi người tham gia cảm thấy thoải mái và thích thú. Hoạt động thể lực ít nhất 30 phút/ ngày có tác dụng thúc đẩy lưu thông khí huyết, gia tăng ô-xy đi nuôi các tế bào, nhất là não, làm chuyển động các khớp xương, đầu óc thanh thản là những điều kiện cần thiết cho sức khỏe.
14/ Duy trì giấc ngủ theo nhu cầu của cơ thể: Không cứ ngủ đủ 6 - 7 tiếng đồng hồ/ ngày mới là tốt cho sức khỏe. Vấn đề mấu chốt ở chỗ, mỗi khi ngủ dậy, cảm thấy sảng khoái, không mệt mỏi và khẳng định rằng :"Tôi có giấc ngủ ngon lành và đã đời". Các nhà khoa học Mỹ tại Đại học California đã phát hiện ra rằng, sự biến đổi gien DEC2 làm rối loạn thời lượng ngủ của con người. Như vậy, ngủ nhiều hay ít là đủ - phụ thuộc vào sự biến đổi gien này. Điều quan trọng nhất cho sức khỏe là ngủ đủ theo nhu cầu của cơ thể.
15/ Đừng ra khỏi nhà mà không ăn bữa sáng: Sau một đêm nghỉ ngơi, nguồn nhiệt lượng trong cơ thể giảm rất nhiều. Để "đánh thức" hoạt động của các bộ phận nội tạng như não bộ, hệ tuần hoàn, điều hòa hàm lượng các hooc-môn....cần thiết phải tiếp "nhiên liệu" cho cơ thể. Nhịn ăn sáng, tức là chúng ta bắt cơ thể hoạt động "chay" - một cỗ máy hoạt động thiếu "dầu, nhớt" bôi trơn thì sẽ nhanh...xuống cấp. Theo các nhà dinh dưỡng học, bữa sáng cần phải cung cấp 35% nhu cầu nhiệt lượng cho 24 tiếng đồng hồ.
16/ Tránh xa thuốc lá và hạn chế những đồ uống gây nghiện: Tác hại của hút thuốc lá đối với sức khỏe đã được báo chí nói nhiều. Tuy nhiên, bạn cũng cần biết thêm một số tác hại mới được phát hiện gần đây : hút thuốc lá đóng góp "tích cực" vào việc làm cơ thể giảm khả năng hấp thụ vi-ta-min C, vi-ta-min nhóm B và can-xi; hút thuốc lá còn là một trong những nguyên nhân gây bệnh dạ dày.
Con người tạo ra rượu, cà phê, chè...là cho con người. Điều quan trọng là phải biết sử dụng chúng một cách thông minh và bắt chúng phục vụ cho sức khỏe chúng ta. Lạm dụng rượu là một những nguyên nhân chính gây xơ gan và các bệnh tim-mạch. Lạm dụng cà phê và chè là biến chúng thành thứ "thuốc độc" thì không nên. Sử dụng các đồ uống "gây nghiện" đúng lúc, liều lượng thích hợp là cách chọn lựa cho những người muốn có sức khỏe và kéo dài tuổi thọ.
17/ Đừng xa lánh bác sĩ nha khoa: Nhiều nghiên cứu y học gần đây cho thấy, các bệnh về răng, lợi có ảnh hưởng tiêu cực tới trạng thái sức khỏe và bệnh tật của cơ thể. Chúng có thể là nguyên nhân của bệnh tim-mạch, kể cả nhồi máu cơ tim; những bệnh viêm nhiễm đường hô hấp và bệnh đường tiêu hóa. Các bệnh về lợi còn liên quan đến tiểu đường, loãng xương và thiếu cân ở trẻ em. Do vậy, mỗi năm 1 lần cần gõ cửa phòng khám bác sĩ nha khoa, để tránh "cái sẩy nẩy cái ung".
18/ Quan tâm đúng mức đời sống tình dục: Các khảo cứu của nhà khoa học người Thụy Điển David Weeks cho thấy, những người có cuộc sống tình dục thường xuyên trẻ hơn những người ít có quan hệ tình dục 7 tuổi. Ở nữ giới, tình dục thúc đẩy khí huyết lưu thông, duy trì được hàm lượng estrogen hợp lý (estrogen có tác dụng duy trì làn da trẻ trung), làm giảm nhiều mô mỡ. Ở nam giới, tình dục giúp duy trì sự hoạt bát, năng động và hàm lượng testosteron. Quan hệ tình dục hợp lý còn giúp nâng cao khả năng miễn dịch, khí huyết lưu thông.
19/ Duy trì kiểm tra sức khỏe định kỳ: Nhất là đối với những người từ tuổi 40 - khẩu hiệu hàng đầu là "kiểm tra sức khỏe, kiểm tra sức khỏe và kiểm tra sức khỏe", hàng năm ít nhất 1 lần đến phòng khám đa khoa làm xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm ổ bụng, chụp rơn-gien phổi. Đối với nữ giới - cần thêm mục kiểm tra vú, bộ phận sinh dục còn với nam giới thì kiểm tra tuyến tiền liệt, bộ phận sinh dục. Đây là biện pháp phòng ngừa hữu hiệu nhất, bảo vệ sức khỏe. Khi phát hiện ra bất thường trong kết quả kiểm tra, các bác sĩ sẽ có biện pháp xử lý tức thời, nhằm tiêu diệt bệnh ngay còn "trứng nước". Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đây là biện pháp rẻ tiền và hiệu quả nhất nhằm bảo vệ sức khỏe con người.
Phạm Quang Thiều (Theo tạp chí Zdrowie, tháng 11/2011)queviet.pl