Nhiều người dù cả đời kiêng cữ vị ngọt nhưng vẫn bị căn bệnh tiểu đường “đánh nguội” vào những lúc không ngờ nhất. Điều đó cho thấy cảnh báo của Tổ chức Y thế Thế giới về tiểu đường đáng để chúng ta quan tâm.
Bệnh tiểu đường quả thật đáng sợ, vì dù nó không lây lan nhưng lại phát tán với tiến độ vượt xa dự kiến của ngành y. Ngay cả ở các quốc gia đã có chương trình phòng, chống bệnh tiểu đường từ vài thập niên trước vẫn còn đối mặt với nghịch lý rõ ràng rằng dù phòng, chống nhưng số người mắc bệnh tiểu đường vẫn cứ tăng. Đặc biệt với cư dân TP lớn có cơ hội tìm hiểu nhiều thông tin thì bệnh tiểu đường vẫn tấn công, ngay cả ở người hãy còn rất trẻ.
Stress chính là… đường!
| Những biến chứng của bệnh tiểu đường: ● Cấp tính: Hôn mê tăng đường huyết (nhiễm acid - xêtôn hoặc tăng áp lực thẩm thấu máu), hạ đường huyết. Cần cấp cứu kịp thời không sẽ nguy đến tính mạng. ● Mạn tính: - Tim mạch: Nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, tắc động mạch chân dẫn tới hoại tử phải cắt cụt bàn chân. - Thận: Suy thận mạn tính. - Mắt: Viêm võng mạc (màng ở đáy mắt). Các biến chứng mạn tính có loại gây tử vong cấp (biến chứng tim mạch) nhưng phần lớn là gây tàn phế ảnh hưởng lớn đến đời sống như mù lòa, suy thận, phải cắt cụt chân. |
Điểm cốt lõi khiến bệnh tiểu đường dễ chiếm thế thượng phong lại không khu trú quanh chuyện tăng đường huyết. Cũng không hoàn toàn gắn liền với chế độ dinh dưỡng của nạn nhân. Bằng chứng là nhiều người cữ ngọt kỹ càng, thậm chí có khi kiêng thái quá nhưng vẫn bị bệnh.
Nhờ bệnh tiểu đường được nghiên cứu chi li trong thập niên gần đây nên hiện không còn ai nghi ngờ về vài nhân tố khiến bệnh tiểu đường dễ “đánh nguội”.
Trước hết, stress là món thuốc độc khiến hoạt tính của insulin, nội tiết tố có nhiệm vụ điều chỉnh lượng đường trong máu, bị phong bế! “Càng cao danh vọng, máu càng hảo ngọt!”. Máu càng thừa đường càng mau dày mạch máu vì tình trạng xơ vữa do hậu quả của rối loạn biến dưỡng chất đường và chất béo bao giờ cũng thừa nước đục thả câu. Cữ ăn ngọt mà tâm không thanh thản thì cũng bằng không!
Thêm vào đó, riêng với đàn ông, nhờ nhiều công trình nghiên cứu trong thời gian gần đây hiện không còn ai nghi ngờ về mối liên hệ giữa testosteron và tình trạng dao động đường huyết. Muốn lượng đường đừng bị giữ lại quá lâu trong máu rồi… sinh sự, chất đường cần được huy động vào bắp thịt, càng nhanh càng tốt, càng nhiều càng hay. Người muốn tránh bệnh tiểu đường vì thế rất cần khối lượng cơ bắp để đốt cho hết chất đường.
Éo le là càng thiếu testosteron lại càng dễ teo cơ. Ngược lại, lượng đường trong máu càng dao động thất thường, bắp thịt càng mau thoái hóa. Vòng luẩn quẩn cứ thế tiếp tục với hậu quả là bệnh tiểu đường sớm muộn không mời cũng đến.
Nói cách khác, đừng để thiếu testosteron ở nam giới từ tuổi trung niên là một trong các giải pháp để cầm chân bệnh tiểu đường.
Giữ cho gan lành, ruột mạnh
Kế đến, tuy tụy tạng được giao cho việc quản lý đường huyết nhưng bệnh tiểu đường ít khi là bệnh của cơ quan này. Trái lại, vì bệnh gan, bệnh đường ruột không được điều trị đến nơi đến chốn mà tụy tạng “lãnh án” oan uổng. Tầm soát bệnh gan, bệnh đường ruột và nhất là điều trị cho đúng bài bản chính là giải pháp tuy gián tiếp nhưng hiệu quả để cầm chân bệnh tiểu đường. Lời “khen” của WHO về khả năng nước ta chiếm hàng đầu về bệnh tiểu đường trong khu vực Đông Nam Á chắc khó sai vì bệnh gan, bệnh đường ruột ở xứ mình vẫn còn ngoài vòng kiểm soát!
Phụ nữ cũng trở thành đối tượng để tiểu đường chọn mặt gửi… bệnh, nhất là những thai phụ bị rối loạn nội tiết tố. Rối loạn nội tiết tố khiến thai phụ dễ trở thành nạn nhân của bệnh tiểu đường, nhất là trong ba tháng cuối của thai kỳ, cho dù đó chỉ là hội chứng tiểu đường giả vì đường huyết sẽ được điều chỉnh sau khi vượt cạn. Nhưng nếu tưởng chỉ là chuyện tạm bợ thì lầm. Thống kê sau khi theo dõi nhiều năm cho thấy một số bà mẹ mang bệnh tiểu đường, lần này là bệnh thật, khi trẻ ăn sinh nhật thứ 10!
BS LƯƠNG LỄ HOÀNG, Trung tâm Điều trị Oxy cao áp, TP.HCMPLTPHCM